ସୃଷ୍ଟିର ଅଦ୍ଭୁତ ଚଳଚିତ୍ରରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ, ସେଠିକୁ ତାହାର ଅସ୍ତମାନ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅସ୍ତମାନ ଦୂର ଅନ୍ଧକାର ଓ ପୃଥିବୀର ରେଖାର ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହାର ଫଳରେ ଗ୍ରହ, ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଆମେ ଦେଖିପାରିବା। ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଛାୟା ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଭୂମିର ଅନ୍ଧାର ଛାୟା ଅଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଲାଲ ଦେଖାଯିବା ତାହାର ଆର୍ଦ୍ରତା ନଥିବା, ଲାଲିମା ଓ ଉଷ୍ମତା ଅଭାବରୁ ହୁଏ। ଏହା ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ। ଅଗ୍ନି ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୂରରୁ ଚମକିଉଠି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଦିନକୁ ଉଷ୍ଣ କରେ। ଦିନ ଓ ରାତି, ଏହି ଦୁଇଁ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ବିଳୟରେ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା କରେ। ଏପରି ଭାବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ରାତି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏବଂ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମାନ ହେଲେ, ଦିନ ରେଖାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହି କ୍ରମିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ପୃଥିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଅଂଶରେ, ଅନ୍ଧକାର ଯାହାକୁ ରାତି କୁହାଯାଏ, ସେଠି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଅନୁପସ୍ଥିତି ରହିଥାଏ। ଏପରି ଭାବରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁଷ୍କରର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗତି କରିଥିବାବେଳେ, ଏଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେ ଯୋଜନା ଚାଲିଥାଏ, ତାହା ଶିଖ। ଏଠି ପଞ୍ଚାଶ ଓ ଅଧିକ ହଜାର ଯୋଜନା ଅଛି। ଏହି ଗତିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ବିନ୍ଦୁକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପୁଷ୍କରର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଅୟନରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ। ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ବିନ୍ଦୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚଳନ ଶିଖ। ଏଠି ଏକ ଲକ୍ଷ ଚଉଵାଳିସ ହଜାର ଯୋଜନା ଅଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଫେରି ଦ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱାନ୍ତରେ ଦଉଡ଼ିବାବେଳେ, ତାହାର ଗତି ଯୋଜନା ମାପ ଶିଖ। ଏଠି ଏକ ଲକ୍ଷ ଏକାନବେ ହଜାର ଯୋଜନା ଅଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଷଷ୍ଠ ଦ୍ୱୀପ ଶାକଦ୍ୱୀପକୁ ଗତି କରିବାବେଳେ, ଏ ଦୱିଜ ଜନ, ଆରମ୍ଭ ବିନ୍ଦୁରୁ ମାପିବା ଦୂରତା ଏକ କୋଟି ଯୋଜନା ଅଟେ। ଏହାକୁ ଅଧିକ ଅଠାଉଁଠି ଯୋଜନା ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ମୂଳ, ଷଷ୍ଠ ଓ ଅଜବୀଥିର ତିନି ଉଦୟ ପଥ ଏହିପରି ଅଛି। ଦୁଇ ତୀର ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତରାଳ ମୁଁ ପୁନି ଲୋକଙ୍କୁ କୁହିବି। ଅନ୍ୟ ଅଛି ତିନି ଶହ ତିରିଶି ଯୋଜନା ଅଟେ। ଦୁଇ ତୀର ଓ ରେଖା ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତରାଳ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦୁଇଁ ଦିଗରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ତରାଳ ସତରି ଏକ ଅଧିକ କମ ଅଟେ। ଏହି ଅନ୍ତରାଳ ଦୁଇ ତୀର ଓ ରେଖା, ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର ଭାଗର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ମୃତି ରହିଛି। ବାହ୍ୟରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସଦା କ୍ରମିକ ଭାବରେ ଏହି ଅନ୍ତରାଳ ଅଛି। ଅଗ୍ନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଚଳନ କରେ। ଏଠି ସତର ହଜାର ଯୋଜନା ଅଟେ। ଏହାକୁ ଅଧିକ ଏକୋଇ ଯୋଜନା ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସ ତ୍ରାନ୍ସଭର୍ସ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଏ। ମାଟି କୁମ୍ଭକାର ଚକା ତାହାର ସୀମାରେ ଶୀଘ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ, ଏହିପରି ଭାବରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସମୟରେ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ତେର ଓ ଅଧା ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ କରେ।