ବର୍ଷା ଋତୁ ଓ ଶରତ୍ ଋତୁରେ, ସୂର୍ୟ ଚାରିଟି ଧାରାରେ ଜଳ ବର୍ଷାଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭାଗ, ପୁଷା, ମିତ୍ର, ତାପରେ ଭରୁଣ ଓ ଯମ ଉପସ୍ଥିତ ଅଟନ୍ତି। ମାଘ ମାସରେ ଭରୁଣ, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ପୁଷା; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ସୂର୍ୟ ସବିତା; ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ଓ କାର୍ତିକ ମାସରେ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରି ସୂର୍ୟ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଟନ୍ତି। ଭରୁଣ ସୂର୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର କିରଣ ରଖିଛନ୍ତି। ଧାତା ଅଠ ହଜାର ଓ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନଅ ହଜାର କିରଣ ରଖିଛନ୍ତି। ସିତ୍ର ସାତ କିରଣରେ ଜ୍ୱଳିଥାଏ, ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରି ଅଠ କିରଣରେ ଉଜାଗରିଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁ ଛଅ ହଜାର କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସୂର୍ୟ ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ, ଶରତ୍ ଋତୁରେ ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ଫିକା ହୋଇଥାଏ। ଏଭଳି ଋତୁ ଅନୁସାରେ ସୂର୍ୟର ରଙ୍ଗ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି। ସୂର୍ୟ ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାର ଅମୃତ ଦେଇନାହିଁ। ଋତୁ ଆସିବା ସମୟରେ, ଏହି ଅମୃତ ଜଳ, ଶୀତଳତା ଓ ଉଷ୍ମାର ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ସୂର୍ୟ ତାରା, ଗ୍ରହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଆଧାର ଏବଂ ଗର୍ଭ ଅଟନ୍ତି। ତାରାମାନଙ୍କର ନାୟକ ସୋମ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ରାଜା ସୂର୍ୟ। ଅଗ୍ନିକୁ ସୂର୍ୟ ଭାବରେ, ଜଳକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ସ୍କନ୍ଦ ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ ଅଟନ୍ତି, ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ତାଙ୍କର ନାମ ଅଟନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ବୈବସ୍ବତ ଏବଂ ଯମ ଜୀବମାନଙ୍କର ନାୟକ ଅଟନ୍ତି। ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଗ୍ରହ, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ଉପାଧ୍ୟାୟ, ଦୁହେଁ ଉଜ୍ୱଳ ଅଟନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଜଗତ ସୂର୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରୁଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବି ଦେବମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧିକ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା, ଏହି ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ। ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ତାଙ୍କୁ ଠାରେ ସମସ୍ତ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଏହି ସୂର୍ୟ ଗ୍ରହ ଉଜ୍ୱଳ ଓ ରୂପବାନ୍, ସେଇ ଜଗତର ଜ୍ଞାତା ଅଟନ୍ତି। ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ, ରାତି, ପକ୍ଷ—ସମସ୍ତ ସମୟର ଗଣନା ସୂର୍ୟ ବିନା କିଛି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଋତୁର ଭିନ୍ନତା ନଥିଲେ କେମିତି ଫୁଲ, ମୂଳ, ଫଳ ହେବ? ଦେବ ଓ ପୃଥିବୀର ଜୀବମାନେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସୂର୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ସମୟ, ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଜାପତି ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପରେ। ସେ ଉଜ୍ୱଳତାର ଏକ ଗଠି, ଅନ୍ଧକାରର ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସୂର୍ୟ ଉପର, ତଳ, ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ସମସ୍ତ ଉଷ୍ମା ଦେଇ ତାପିଥାନ୍ତି। ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ସମାନ ଭାବରେ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି। ସୂର୍ୟ କିରଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି। ସୂର୍ୟର କିରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାତଟି କିରଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଏହି କିରଣମାନେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରକ। ଏକ କିରଣ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱଶ୍ରବା, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧନୀ ମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ସୁଷୁମ୍ଣା ଏକ ସୂର୍ୟ କିରଣ, ଚନ୍ଦ୍ରମା କ୍ଷୀଣ ହେବା ସମୟରେ ତାକୁ ପୋଷଣ କରେ। ହରିକେଶା ଆଗରେ ଅଟନ୍ତି, ତାରାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ବିଶ୍ୱଶ୍ରବା ପଛରେ ଅଟନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁକ୍ରର ମୂଳ ଭାବରେ ଗଣନ୍ତି। ଛଅ କିରଣ ଅର୍ବାବସୁ, ଯିଏ ଗୁରୁ ଗ୍ରହର ଉତ୍ପତ୍ତି ଅଟନ୍ତି। ଏଭଳି ସୂର୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥାନ୍ତି।