ସମୟର ଅନେକ ଅଂଶ—ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦଣ୍ଡ, ତ୍ରୁଟି, ଘଣ୍ଟା, ସନ୍ଧି, ରାତି ଓ ଦିନ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ନିଜେ ନିଜେ ଅଳଗା ଭାବରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରୁଥିଲେ। କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ ତିଷ୍ୟ ଯୁଗ, ଏବଂ ଯୁଗର ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଏହି ସମୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା। ଆଗରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଚକ୍ରରୁ ପୁନଃ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତପୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ରହିଗଲେ। ସେମାନେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଏଠାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ସାଧନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଲେ। ପରେ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଏମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ପୂରଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆସକ୍ତି-ଦ୍ୱେଷ ସହିତ ଆଚରଣ କରି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ନିଜ କର୍ମର ଫଳର ଅବଶେଷ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରକୃତିର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଏକ କାରଣ ଅଛି, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଜଣାଇଲେ—ସେ ନିଜେ ସେଇ ଏକ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଗର୍ଭରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାୟ ଶୁଦ୍ଧ ଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚକ୍ରରେ ପୁନଃପୁନି ସେମାନେ ନାମ ଓ ରୂପ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଯେଉଁ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅଧିକ ଶୁଭ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୁଣରେ ଉପେତ୍ୟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସମସ୍ତେ ରାଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ରାଗ ଓ ତମସ୍ୟା ପ୍ରଯୋଜନାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ସେମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଚତୁର ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଚକ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଯୌନ ସଂଯୋଗର ଉତ୍ପତ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପାଦାନ—ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଗୁଡିକ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟିଏ ପାଞ୍ଚ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଭାବରେ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରମିକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପୂରଣ କରିଦେଲେ। ପରେ, ସେମାନଙ୍କର ସାଂତୋଷ୍ୟ ଅତି କମ ଥିଲା, ତେଣୁ ସେମାନେ ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଦେଖାଶୁଣା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ଚାହାଣି ଅନୁଯାୟୀ ଚଳି, ମନର ସିଦ୍ଧି ଚାହିଲେ। ଏହି ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ, ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ରହିଥିଲା ନାହିଁ। ଚତୁର୍ ହଜାର ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ମାନରେ ଗଣନା ହେଲା। ପରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ହେଲେ। ସେମାନେ ପାହାଡ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଆସ୍ଥାନ ନାହିଁ ଥିଲା। ସେମାନେ ସଦା ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିଥିଲେ, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ଦ ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଭୟ କିମ୍ବା କଠୋରତା ନାହିଁ; ଏହି ହିଁ ଧର୍ମର ଚର୍ଯ୍ୟା। ସମୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦମୟ, ଅତି ତାପ କିମ୍ବା ଶୀତ ନାହିଁ। ସେମାନେ ନିମ୍ନଲୋକରୁ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ପାବନ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଯୁବାବସ୍ଥା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଜନ୍ମ ଓ ଦେଖାଶୁଣା ସମାନ; ସେମାନେ ସହଯୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ରୂପ, ଆୟୁ, ଦକ୍ଷତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ନାହିଁ, କାରଣ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ବାଟ ଅଟୁଣା ହୋଇଯାଇଛି। ସେମାନେ ପ୍ରତିପଦେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିଲେ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ରହିଥିଲା ନାହିଁ। ପ୍ରାୟତଃ ସେମାନେ ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, କୃତ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଚାହାଣି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଭୋଗ ବସ୍ତୁକୁ କେବଳ ମନ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉ ନାହିଁ, ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।