ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କ୍ରିୟା ବିବର୍ଣ୍ନ ହେଉଛି। ‘ରକ୍ଷ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରକ୍ଷା କରିବା, ଏବଂ ‘ୟକ୍ଷ’ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବିନାଶ କରିବା। ଏହି ଯକ୍ଷମାନେ, ବାରମ୍ବାର ଶୋଷିତ ହେଇ ଉଠିଲେ, ମହାବୀର। ତାଙ୍କର ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ‘ଭ୍ୟାଳ’ ଏବଂ ଅପରାଧିତା ଦ୍ୱାରା ‘ଅହି’ (ସର୍ପ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ମେଘର ଅନ୍ତର ଭଳି। ବିଷାକ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ପୀତବର୍ଣ୍ଣ, ମାଂସ ଖାଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ତାଙ୍କୁ ଥିଲା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ। ପ୍ରଭୁ ଜଳପାନ କରିବା ସମୟରେ, ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବାଣୀରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଏଭଳି ଉନ୍ମତ୍ତ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରୁ ଚନ୍ଦା ଓ ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଛାତିରୁ ଅବୀସ୍ (ଏକ ପ୍ରଜା) ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପାଦରୁ ଘୋଡା, ହାତୀ, ଗଧା, ବନ୍ୟ ଅଜ, ଏବଂ ହରିଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଚୁଁଡାରୁ ଔଷଧି, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ, ସାତି ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଏବଂ ସାତି ବନ୍ୟ ପଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଛଠ ପ୍ରକାର ଜଳଜ ପଶୁ, ସାତମ ପ୍ରକାର ସର୍ପ। ବନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବାନର ସାତମ ପ୍ରକାର, ଏହିମାନେ ବନ୍ୟ ପଶୁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁଁହରୁ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ମୁଁହରୁ ବୃହତ୍ସାମନ୍ ଓ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପଶ୍ଚିମ ମୁଁହରୁ ବୈରୂପ୍ୟ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଚତୁର୍ଥ ମୁଁହରୁ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ଓ ସବୈରାଜ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ସବୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ପର୍ଜନ୍ୟ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗରୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପ୍ରଥମେ, ଚାରି ପ୍ରକାର: ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ଏବଂ ମାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପରେ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ଅକ୍ଷୟ ଓ କ୍ଷୟ, ଶ୍ଥିର ଓ ଚଳିତ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇ, ସେଇ ରୂପକୁ ଫେରନ୍ତି। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। କିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ଦିବ୍ୟ କୁହନ୍ତି; କିଛି ଚିନ୍ତକ ଏହାକୁ ସ୍ୱଭାବ କୁହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଜଣା ନାହିଁ। ଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ ଏବଂ ସମଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ମାନନ୍ତି। ଆରମ୍ଭରେ, ପ୍ରଭୁ ବେଦର ଶବ୍ଦରୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ରାତିର ଶେଷରେ, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ପୁନଃ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମନରୁ ପ୍ରଭୁ ପଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ରୁଦ୍ର, ଶୋଷିତ ହେଇ, ଔଷଧିମାନେକୁ ବାରମ୍ବାର ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି। ତିନି ଖପର ଥିବା ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଉଦ୍ଭିଦ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏହିମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତୀ ଚନ୍ଦା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ତିଣି ରୂପରେ, ଏକତାରେ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ତ୍ରୟମ୍ବକ ଏହି ଯଜ୍ଞ ପିଠା ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଆକୃତି ହେଉଛି ରୂପ, ସୁରୁଚି ହେଉଛି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ରୁଚି ହେଉଛି ତେଜସ୍; ତିନି ଭାବରେ ତିନି ଶକ୍ତିର ଦେବତା ଭାବେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ପ୍ରେରକ ଭାବରେ ପରିଚିତ।