ତେଷାମପରରାତ୍ରଶ୍ଚ ଯେ ଜନା ଉତ୍ତରାଃ ପରେ
ସେଠାରେ ଦୂର ଉତ୍ତର ଦେଶର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ରାତି ହୁଏ।
ଏଵମେଵୋତ୍ତରେଷ୍ଵର୍ କେ ଭୁଵନେଷୁ ଵିରାଜତେ
ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଶମାନେ ମଧ୍ୟ, କିଏ ଏଠାରେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ?
ଵିଭାଯାଂ ସୋମପୁର୍ଯାଂ ଵା ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି ଵିଭାଵସୁଃ
ପ୍ରଭାତବେଳେ କିମ୍ବା ସୋମପୁର ଦେଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଉଠିଥାଏ।
ସୋମପୁର୍ଯା ଵିଭାଯାଂ ତୁ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ସ୍ଯାଦ୍ଦିଵାକରଃ
ସୋମପୁର ଦେଶରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ହୁଏ।
ଅର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରଂ ସଂଯମନେ ଵାରୁଣ୍ଯାମସ୍ତମେତି ଚ
ମଧ୍ୟରାତିରେ କିମ୍ବା ନିୟମ ଦେଶରେ, କିମ୍ବା ବାରୁଣ୍ୟ ଦେଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ।
ଭ୍ରମନ୍ଵୈ ଭ୍ରମମାର୍ଣାନି ଋକ୍ଷାଣି ଚରତେ ରଵିଃ
ଏହିପରି ଘୂରି ଘୂରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ।
ଉଦଯାସ୍ତମନେ ଚାସାଵୃତ୍ତି ଷ୍ଠତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ, ସେ ଏହି ପଥରେ ପୁଣିପୁଣି ଫେରି ଆସେ।
ତପତ୍ଯର୍କଶ୍ଚ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ତୈରେଵ ଚ ସ୍ଵରଶ୍ମିଭିଃ
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଇ ଆଲୋକର କିରଣରେ ତାପିଥାଏ।
ଅତଃ ପରଂ ହ୍ରସଂତୀଭିର୍ଗୋଭିରସ୍ତଂ ନିଗଚ୍ଛତି
ଏହା ପରେ, ଗାଈମାନେ କମିଯିବା ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତକୁ ଯାଏ।
ଯାଵତ୍ପୁରସ୍ତାତ୍ତପତି ତାପତ୍ପୃଷ୍ଠେ ଽଥ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତାପିଥାଏ, ସେପରି ପଛରେ ଓ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ତାପିଥାଏ।
ପ୍ରଣାଶଂ ଗଚ୍ଛତେ ଯତ୍ର ତେଷାମସ୍ତଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ, ସେଠିକୁ ତାହାର ଅସ୍ତ କୁହାଯାଏ।
ଵିଦୂରଭାଵାଦର୍କସ୍ଯ ଭୂମିଲେଖାଵୃତସ୍ଯ ଚ
ଅନ୍ଧାର ଦୂର ଥିବା ଓ ପୃଥିବୀର ସୀମା ଢାକି ରହିବା ଦ୍ୱାରା,
ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରସୋମାନାଂ ଦର୍ଶନଂ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ଚ
ଗ୍ରହ, ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବା ହୁଏ।
ଶୁକ୍ଲଚ୍ଛାଯୋ ଽଗ୍ନିରା ପଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣଚ୍ଛାଯା ଚ ମେଦିନୀ
ଅଗ୍ନିର ଛାୟା ଧଳା ଓ ପୃଥିବୀର ଛାୟା କଳା।
ରକ୍ତଭାଵୋ ଵିରଶ୍ମତ୍ଵାଦ୍ରକ୍ତତ୍ଵାଚ୍ଜାପ୍ଯନୁଷ୍ଣତା
ଏହାର ଲାଲ ରୂପ ତାଳ ନଥିବା, ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଓ ତାପ ନଥିବାରୁ ହୁଏ।
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ଶାତସହସ୍ର ତୁ ଯୋଜନାନାଂ ସ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହା ଶତ ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଗ୍ନିମାଵିଶତେ ରାଦ୍ରୌ ତସ୍ମାଦ୍ଦୂରାତ୍ପ୍ରକାଶତେ
ଅଗ୍ନି ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ଦୂରରୁ ଏହା ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
ସଂଯୁକ୍ତୋ ଵହ୍ନିନା ସୂର୍ଯସ୍ତପତେ ତୁ ତତୋ ଦିଵା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଦିନକୁ ତାପିତ କରେ।
ପରସ୍ପରାନୁପ୍ରଵେଶାଦ୍ଦୀପ୍ଯେତେ ତୁ ଦିଵାନିଶମ୍
ଏମିତି ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଉଁଥିବାରୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁହିଁବେଳେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି ତଥା ସୂର୍ଯେ ରାତ୍ରିରାଵିଶତତ୍ଵପଃ
ଏହିପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିଲେ ରାତି ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଅସ୍ତଂ ଯାତି ପୁନଃ ସୂର୍ଯେ ଦିନମାଵିଶତେ ତ୍ଵଷଃ
ପୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ ଦିନ ତାରାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଏତେନ କ୍ରମଯୋଗେନ ଭୂମ୍ଯର୍ଦ୍ଧେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ଏହି କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ପୃଥିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଅର୍ଦ୍ଧରେ,
ଦେନଂ ସୂର୍ଯପ୍ରକାଶାଖ୍ଯଂ ତାମସୀ ରାତ୍ରିରୂଚ୍ଯତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ନଥିବାକୁ 'ତାମସୀ ରାତି' ବୋଲାଯାଏ।
ଏଵଂ ପୁଷ୍କରମଧ୍ଯେନ ଯଦା ସର୍ପତି ଭାସ୍କରଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗତି କରିଥିବାବେଳେ,
ଯୋଜନାଗ୍ରାନ୍ମୁହୂର୍ତ୍ତସ୍ଯ ଇହ ସଂଖ୍ଯାଂ ନିବୋଧତ
ଏଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କେତେ ଯୋଜନ ଚାଲିଯାଏ ତାହା ଜାଣ।
ପଞ୍ଚାଶତ୍ତୁ ତଥାନ୍ଯାନି ସହସ୍ରାଣ୍ଯଧିକାନି ଚ
ପଞ୍ଚାଶି ଏବଂ ତା'ଠାରେ ଅଧିକ କିଛି ହଜାର ଅଛି।
ଏତେନ ଗତିଯୋଗେନ ଯଦା କାଷ୍ଠାଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଏହି ଗତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ଦକ୍ଷିଣ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ,
ମଧ୍ଯେନ ପୁଷ୍କରସ୍ଯାଥ ଭ୍ରମତେ ଦକ୍ଷିଣାଯନେ
ତେବେ ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ଘୂରେ।
ସର୍ପତେ ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ତୁ କାଷ୍ଠାଯାଂ ଵୈ ନିବୋଧତ
ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ବିଷୟରେ ଜାଣ।
ତଥା ଶତସହସ୍ରାଣି ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଚ ପଞ୍ଚ ଚ
ଏଭଳି ଏଠାରେ ଏକ ଶତ ଚାଳିଶି ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଅଛି।