କାଣ୍ଡପୃଷ୍ଠୋ ଽଥ କୁଣ୍ଡାଶୀ ମଧୁପଃ ସୋମଵିକ୍ରଯୀ
ଯେଉଁଜଣ ଗାଁଠି ଉଠାଇଥାଏ, ଗଡ଼ିରୁ ଖାଏ, ମଧୁ ଆଣେ, ସୋମ ବିକ୍ରି କରେ,
ପିତ୍ରା ଵିଵଦମାନଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ଚୋପପତିର୍ଗୃହେ
ଯେଉଁଜଣ ପିତା ସହ ବିବାଦ କରେ, ଓ ଯାହାର ଘରେ ଜନାନୀଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଅଛି,
ସ୍ତଵକଃ ସୂପକାରଶ୍ଚ ଯଶ୍ଚ ମିତ୍ରାଣି ନିନ୍ଦତି
ଯେଉଁମାନେ ଚାଟୁକାର, ରନ୍ଧନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି,
ଉନ୍ମତ୍ତୋ ଽପ୍ଯଥ ଷଣ୍ଢଶ୍ଚ ଭ୍ରୂଣହା ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ
ଯେଉଁମାନେ ପାଗଳ, ନପୁଂସକ, ଗର୍ଭହନ୍ତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି,
ଵିକ୍ରୀଣାତି ଚ ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵ୍ରତାନି ନିଯମାଂସ୍ତଥା
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିୟମ ମାନେ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି,
ଯଚ୍ଚଵାଣିଜକେ ଦତ୍ତଂ ନେହ ନାମୁତ୍ର ସଂଭଵେତ୍
ବ୍ୟାପାରୀକୁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ମିଳେ ନାହିଁ।
ତଥା ପାଣଵିକେ ଵୈ ଚ କାରୁକେ ଧର୍ମଵର୍ଜିତେ
ଏହିପରି ଜୁଆରି କିମ୍ବା ଧର୍ମହୀନ କାରୁଗରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯତ୍ରାସ୍ଯ ସମାଧାନଂ ନ ଵଣିକୂଛ୍ରାଦ୍ଧମର୍ହତି
ଏହାର ସମାଧାନ ଅନ୍ୟଠାରେ ହୁଏ; ବ୍ୟାପାରୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଷଷ୍ଟିଂ କାଣଃ ଶତଂ ଷଣ୍ଢଃ ଶ୍ଵିତ୍ରୀ ପଞ୍ଚଶତାନ୍ଯପି
ଏକ ଆଖି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଷାଠି, ନପୁଂସକ ପାଇଁ ଶତ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ପାଇଁ ପଞ୍ଚଶତ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ଭ୍ରଶ୍ଯେଦ୍ଧି ସ ଫଲାତ୍ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଦାତା ଯସ୍ତୁ ବାଲିଶଃ
ଏମିତି ଦାନ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଫଳରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ; ତେଣୁ ଅଜ୍ଞାନୀ ଦାତା ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସୋପାନତ୍କଶ୍ଚ ଯଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଚ୍ଚ ଦତ୍ତମସତ୍କୃତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଚପଲ ପିନ୍ଧି ଖାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ,
ଶ୍ଵା ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମହା ଚୈଵ ନାଵେକ୍ଷେତ କଥଞ୍ଚନ
କୁକୁର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ତିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଶୁନାଂ ପରିଵୃତାସ୍ତଥା
ତିଳ ରାକ୍ଷସମାନେର ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି।
ରଜସ୍ଵଲାଯାଃ ସ୍ପର୍ଶେନ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଯଶ୍ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ,
ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ଚ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ଦତ୍ତେନେହ ପିତାମହାଃ
ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ପରିଵୃତେନେହ ଵିଧିଵଦ୍ଦର୍ଭପାଣିନା
ତେଣୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ଘେରାଯାଇଥିବା ତିଳ ସହିତ ଏଠି କରିବା ଉଚିତ।
ଅନୁମାନ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ପୂର୍ଵମର୍ଗୌଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ପ୍ରଥମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଚ ପୂର୍ଵାଙ୍ଣେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ଅଂଶରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମେତେ ମହାତ୍ମାନୋ ମହାଯୋଗା ମହୌଜସଃ
ଏଭଳି ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ, ମହାଯୋଗୀ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ,
ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯୈଵ ତୁ ନରୋ ଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ପିତୃପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଦୁର୍ଲଭ ଯୋଗ ଲାଭ କରେ।
ଯଜ୍ଞହେତୋସ୍ତଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ମୋହଯିତ୍ଵା ଜଗତ୍ତଥା
ଯଜ୍ଞର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଉଁଠିଠାରୁ ନେଇ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ।
ଅମୃତଂ ଗୁହ୍ଯମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଯୋଗେ ଯୋଗଵିଦାଂ ଵରାଃ
ଯୋଗରେ ପ୍ରବୀଣ ମହାନ୍ୟୋଗୀମାନେ ଗୁପ୍ତ ଅମୃତକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ଦେଵାନାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯମୃଷୀଣାଂ ଚ ପରାଯଣମ୍
ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କର ଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ପିତୃଭକ୍ତଃ ସମାସେନ ପିତୃପୂର୍ଵପରଶ୍ଚ ଯଃ
ଯିଏ ପିତୃପ୍ରେମୀ ଏବଂ ପୂର୍ବଜ ଓ ପରଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେଠିକି ଏହି ଅର୍ଥ।
ଅଯତ୍ନାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦେଵ ସର୍ଵମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା କେବଳ ସହଜରେ ଲାଭ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯେଷୁ ଚାପ୍ଯକ୍ଷଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତୀର୍ଥେଷୁ ଚ ଗୁହାସୁ ଚ
ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଗୁହାମାନେ ଅଛି—
ଶ୍ରୁତ୍ଵେମଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ଚ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଏହା କରେନି—
ପରିଵାଦୋ ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଯୋଗିନାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
କେହିଁଠି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ, ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୋଗାନ୍ପରିଵଦେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧ୍ଯାନିନୋ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ—
ଯୋଗୀଶ୍ଵରପରୀଵାଦାନ୍ନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ମାନଵଃ
ଯିଏ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ କେବେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରେନି।