ਇਹ ਹੈ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਦੇ ਮਾਪ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਵਰਗਲੋਕ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛਤਰੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਤੱਤ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ-ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵਧੇਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਘਣ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਅਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇਹ ਸੰਘਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਣਯੋਗ ਧਨ-ਵਾਯੂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਆਦਿ-ਤੱਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਦਿ-ਤੱਤ ਮਹਾ-ਤੱਤ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਨਣ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਫਿਰ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਮਾਨਸਾ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਵੀ ਮਾਨਸਾ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਵਰੁਣ—ਜੋ ਜਲਚਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ—ਸੁਖਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਸੋਮ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਵਿਭਾਵਰੀ ਨਗਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਯਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਉਦੇ ਹੋਂਦਾ ਹੈ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਖ ਲਈ, ਉਦੇ ਹੋਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਚਮਕਦਾ ਹੈ? ਸਵੇਰੇ, ਜਾਂ ਸੋਮਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਉਗਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਦੁਪਹਿਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਸਯਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਚਲਦਿਆਂ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਉਦੇ ਤੇ ਅਸਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਉਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਅਸਤ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਸੜਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਸਤ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੇਖਾ ਦੇ ਢੱਕਣ ਕਾਰਨ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਛਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਲਾਲ ਰੂਪਤਾ ਨਮੀ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦਿਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।