ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚਕੋਰ ਪੰਛੀ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 'ਕੁਹੁ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਘਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 'ਸਿਨੀਵਾਲੀ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਤੀ, ਚਰਾ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਹੁ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਤੋਂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੁਹੁ ਅਤੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਜੋੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਰਮਾ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੰਦਰਾਂ ਭਾਗ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਲਵਾਂ ਭਾਗ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਮ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਪਿਤਰ ਵਰਨਣ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਦਿਵਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਲੋਕਿਕ ਪਿਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਿਤਰ ਹੀ ਹਨ; ਉਹੀ ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਿਤਰ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦੁਜਾਤੀ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ। ਸ਼੍ਰਾਧ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੱਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੁਆਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ, ਸੋਮ ਰਸ ਦੇ ਸੁਖਮ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰ ਹਨ ਜੋ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਵਧਾ ਅਤੇ ਸਵਾਹਾ ਛਿਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਕਲੀਫ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਕੂੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਂਅ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੜਤੂ (ਅਚਲ) ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਭੋਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਛੁੜੀ ਹੋਈਆਂ ਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਧ ਤੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ (ਅੰਧੇਰਾ ਪੱਖ) ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ (ਚਾਨਣ ਪੱਖ) ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਤਾਂ, ਪੱਖਾਂ ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵੀ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।