ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਣੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਚਮੜੇ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਪਰਦੀ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਜਣੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਆਕਾਰੀ, ਕੁਝ ਵਿਅੰਗ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਾਰਵਭੌਮ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਘੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੋਮਾ ਪਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣਾਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਅਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ, ਪਰਮ ਗਿਆਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ। ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇ ਵੱਡੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇਵਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅਸਥਿਰ ਜਾਂ ਅਤਿ-ਵੱਧ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ। ਮੈਂ ਟਿਕਾ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਰਚਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਉਹ ਇਥੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿਣਗੇ। ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਪਰ ਵਧਦੇ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਰਹਿਆ, ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਲੈ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਸੱਚ, ਰਾਜ-ਧਰਮ, ਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਵਿਚ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਅਸੁਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਰਾਜ-ਧਰਮ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਮਹਾ-ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧਾ ਸੀ। ਜੀਵ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਵਿਰਾਮ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮਹਾਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਇਸ ਕਲਪ ਵਿਚ—ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇਕ ਲੜਕਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਲਾਲ ਤੇ ਨੀਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਿਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਦਿਉ।" "ਤੂੰ ਰੋਂਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਹੇ ਲੜਕੇ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਭਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ," ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। "ਮੈਨੂੰ ਤੀਜਾ ਨਾਮ ਦਿਉ," ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਿਆ। "ਤੂੰ ਰੋਂਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ। "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਇਸ਼ਾਨਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ," ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। "ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਮ ਦਿਉ," ਉਸ ਨੇ ਆਤਮ-ਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। "ਤੂੰ ਰੋਂਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ। "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਭੀਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ," ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। "ਮੈਨੂੰ ਸੱਤਵਾਂ ਨਾਮ ਦਿਉ," ਉਹ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਰੂਪ, ਨਾਮ ਤੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸਰਜਨਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਰਸ਼ਾਈ ਗਈ ਹੈ।