ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਨਵਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਰੁਵਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਨਵੇਂ ਹੋਰ ਸਾਲ ਧ੍ਰੂਵ ਦਾ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤੁ ਸ਼ਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਦਿਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇष ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਕ ਸੌ ਸਾਲ ਦੇਵ ਨਿਯਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੇਵ ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਤੁ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨ ਨਿਯੁਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰ ਤੁ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸਂਖ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵ ਸਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯੇਨੈਵ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਯੁਗਸਂਖ੍ਯਾਪ੍ਰਕਲ੍ਪਨਮ੍
ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਗਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵੀ ਯੁਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਸਂਧ੍ਯਾਯਾ ਸਮਃ
ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਸੰਧਿਆ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਕਨ੍ਯਾਯੇਨ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੀ ਸਂਧ੍ਯੇ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ੌ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਸਮੌ
ਤਿੰਨ ਸੌ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਸੰਧਿਆ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯੈਕਸ਼ਤਿਕਾ ਸਂਧ੍ਯਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਸਂਧ੍ਯਯਾ ਸਮਃ
ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌ ਸੰਧਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਕृਤਸ੍ਯ ਤਾਵਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਚ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਸਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍
ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯ ਸਃ
ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਮਿ ਕਾਲਃ ਸ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਚ
ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
षष੍ਟਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਃ ਕਲਿਯੁਗਸ੍ਯ ਤੁ
ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਿਜੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯੇਵ षਡਿਂਸ਼ਾਨ੍ਨਿਰਸਾਨਿ ਯੁਗਾਨਿ ਵੈ
ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਵਾਰੀ ਸਠ ਲੱਖ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਃ
ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਕृਤਤ੍ਰੇਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਨੋਰਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲੋ ऽਯਂ ਸਾਧਿਕਂ ਵਿਨਾ
ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧ ਕੇ, ਘੱਟ ਨਹੀਂ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ऽਯਂ ਯੁਗੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਮਨਵੰਤਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਸ਼ਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਕਲਿਮੇਵ ਚ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਵਾਪਰ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕ੍ਰਮਾਗਤਂ ਮਯਾ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਨੋਕ੍ਤ ਯੁਗ ਦ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਦੋ ਯੁਗ, ਜੋ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ।
ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯਾਦੌ ਮਨੁਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਦਾਰਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸਂਬਨ੍ਧਮृਗ੍ਯਜੁਃ ਸਾਮਸਂਹਿਤਮ੍
ਪਤਨੀ, ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਯਜ, ਅਤੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪਰਂਪਰਾਗਤਂ ਧਰ੍ਮ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਚਾਚਾਰਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਧਰਮ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਲਕੜਣ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਏ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਤਪਸਾ ਚ ਵੈ
ਸਚਾਈ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਮਨੋਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਥਾ
ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੂ ਲਈ ਵੀ।