अतीव उत्तरदेशेषु ये जनाः निवसन्ति, तेषां तु रात्रिरेव दृश्यते। तथैव तेषु उत्तरदिग्वर्तिषु लोकेषु कः प्रकाशते इति चिन्त्यते। प्रातःकाले, अथवा सोमपुरे, सः दीप्तिमान् आदित्यः उदितः भवति। सोमपुरे प्रातःकाले एव सविता मध्याह्नकालं प्राप्नोति। यदा रात्रौ, नियमभूमौ वा, वरुणस्य प्रदेशे वा, तदा सविता अस्तं गच्छति। स एव आदित्यः चलन् परिवर्तते, नक्षत्राणि व्याप्नुवन् चरति। स उषसि च सायं च स्वगत्याः पुनः पुनः प्रतिनिवर्तते। मध्याह्ने तु तैः एवांशुभिः सविता दहति। ततः परं, क्षीयमाणैः गवां सङ्ख्यया सह, सः अस्तमयाय प्रस्थितः भवति। यावत् पूर्वदिशि दहति, तावत् पृष्ठतः पार्श्वयोश्च अपि दहति। यत्र सः लयं गच्छति, तत् तस्यास्तमयस्थानं कथ्यते। अन्धकारस्य दूरत्वात् पृथिव्याः रेखया च छादितत्वात्, तदा ग्रहाणां, नक्षत्राणां, चन्द्रस्य, सूर्यस्य च दर्शनं सम्भवति। अग्नेः प्रकाशरूपः छायाः, पृथिव्याः तु कृष्णः छायाः अस्ति। तस्य रक्तवर्णता तु अपः-अभावात्, रक्तत्वात्, ऊष्मा-अभावाच्च दृश्यते। सः एकलक्षयोजनानाम् उन्नत्यां दृश्यते। अग्निः पर्वतम् प्रविश्य, दूरतः प्रकाशते। सूर्यः अग्निना सह संयुक्तः सन्, तेन दिवसं तापनं करोति। तयोः अन्योन्याभिसंयोगेन, दिवसरात्र्योः अपि दीप्तिः भवति। एवं सूर्ये उदिते, रात्रिः जलानि प्रविशति। पुनः सूर्ये अस्तं गते, दिवा रश्मिषु प्रविशति। एवं क्रमशः दक्षिणोत्तरयोः अर्धयोः पृथिव्याः, रात्रिशब्देन विख्याता या तिमिररूपा सा सूर्यतेजः-अभावेन भवति। एवं सूर्यः पुष्करमध्येन गच्छन् यदा चरति, तदा अत्र मुहूर्ते योजनेषु गम्यमानां संख्यां शृणु। पञ्चाशत् सहस्राणि चान्ये अपि तत्र सन्ति। एवं गत्या दक्षिणपदं यदा प्राप्नोति, तदा पुष्करमध्येन दक्षिणायनकाले परिवर्तते। अधुना दक्षिणपदे सूर्यस्य गतिं शृणु। तत्र एकश्चत्वारिंशदुत्तरशतसहस्राणि सन्ति। सूर्यः दक्षिणात् निवृत्तः विषुवत्स्थाने स्थितः सन्, तत्रापि तस्य गत्याः प्रमाणं योजनेषु शृणु। तत्रापि एकाशीतिसहस्रशतानि सन्ति। उत्तरदिशं षष्ठद्वीपस्य शाकद्वीपस्य प्रति गच्छन्, द्विजश्रेष्ठ, आदौ स्थानात् एकं कोटियोजनं मितं दृश्यते। तत्र च पञ्चाशदधिकानि योजनेषु सन्ति। मूलम्, षष्ठं, अजवीथ्याः त्रयः उदयमार्गाश्च तद्वद्। द्वयोः किरणयोः मध्ये यत् स्थानं, तदपि अहं पुनः प्रजाजनाय कथयामि। अन्यानि त्रीणि त्रिंशत् त्रयश्च योजनेषु सन्ति। तयोः किरणयोः रेखयोः च मध्ये, दक्षिणोत्तरयोः च, यत् अन्तरं तदपि अस्ति। एवं सूर्यस्य गतिः, तेजः, छाया, दिनरात्र्यः च, तथा योजनेषु तस्य मार्गस्य प्रमाणानि, एकस्मिन्नेव क्रमणि, भाग्यवशात्, विधिना च, प्रतिपाद्यन्ते।