विणानां नगानां च शब्दैः, इन्द्रियाणां च मनसः प्रियैः, तत्र रमणीयं वातावरणं आसीत्। पताकाभिः अलङ्कृतस्विङ्गपलङ्केषु घंटानां घोषेण तद् स्थलम् पूर्णम् अभवत्। मर्द्दलादीनां वाद्यनिनादैः, ताडितैः च, तत्र विविधसंगीतशब्दाः व्याप्ताः। हंसाः, कपोताः, राजहंसाः च सुखेन तत्र वसन्ति स्म। सिंहानां व्याघ्राणां च भीषण गर्जनैः, शीघ्रगमनैः, तत्र भीतिर्बहुलं जातम्। बिल्लीमुखैः, शृगालकाकरूपैः च तत्र भीषणा रूपाणि दृष्टानि। अल्पपादाः, स्थूलोष्ठाः, ताडितुल्यपादाः च अन्ये तत्र विचित्राः सन्ति स्म। बहुपादाः, महापादाः, एकपादाः, अपादाः च तत्र सन्ति। एकदंष्ट्राः, महादंष्ट्राः, बहुदंष्ट्राः, अदंष्ट्राः च तत्र विविधाः सन्ति। एवंरूपैः, महायोगबलैः, प्रजापतिः तैः प्राणिभिः परिवृतः आसीत्। यत्र कामनाशनः, सुखेन उपविष्टः, पर्वतराजकन्यया एतैः वाक्यैः संबोधितः अभवत्। सा उवाच—"तव ग्रीवायां, हे महादेव, मेघसमूहसदृशं किञ्चित् शोभते। एतत् किं तेजस्वितं तव ग्रीवायां, हे कामनाशन? सर्वं यथावत् कथय, मम उत्सुकता अस्ति।" ततः शङ्करः शुभां कथां आरभत्। प्रारम्भे, भीषणं विषम् उत्पन्नम्, प्रलयाग्निसदृशं दह्यमानम्। सर्वे शोकवदनाः अभवन्, ब्रह्मणा निश्चितं अन्तं प्राप्ताः। शङ्करः उवाच—"हे महाभागाः, किमर्थं भयभीताः, मनः विचलितम्? तस्मात्, तव ऐश्वर्यं हृतम्, हे देवश्रेष्ठ। सृष्टौ मम आज्ञां कश्चन अतिक्रमितुं न शक्नोति। त्रिविधेषु—आध्यात्मिके, भौतिके, दैविके—सर्वदा। तर्हि किमर्थं सिंहभीतहरिणवत् भयग्रस्ताः?" सर्वं यथावत् शीघ्रं वक्तव्यम्। ऋषिभिः, देवैः, दैत्यदानवपतिभिः सह सर्वे उचुः। विषम् तत्र नागसदृशं वा कृष्णभ्रमरं वा मेघसदृशं आसीत्। कालान्ते मृत्युं यथा, सूर्यप्रभया दीप्तम् आसीत्। विषस्योदयेन, कालाग्निसदृशं दीप्तम्। जनार्दनं, रक्तशुक्लवर्णं शरीरं दृष्ट्वा, कृष्णवर्णः अभवत्। देवासुरैः उक्तं भीषणं वचनं श्रुत्वा, "सर्वे देवाः तपस्विनः शृण्वन्तु।" एतत् विषम्, कालकूटनाम, कालाग्निसदृशम्। अस्य विषस्य—विष्णुः, अहम्, सर्वे वा देवश्रेष्ठाः—कोऽपि न समर्थः। एवं उक्त्वा, पद्मजसदृशः, स्वयंभूः, यो गर्भे न जातः, ब्रह्मा वेदविदां श्रेष्ठः स्तोतुं आरभत्। "नमः पिनाकिन, वज्रधारिणे। नमः शत्रुदेवविनाशनाय, चन्द्रसूर्याग्निनेत्राय। नमः सांख्याय, योगाय, प्राणिसंघाय। नमः देवस्रोतसे, रुद्राय, देवदेवाय, शीघ्राय। नमः कपालिने, विकृताय, शुभाय, वरदाय। नमः पुरातनाय, शुद्धाय, मुक्ताय, बलाय।