त्रेतायुगधर्मः सत्यम्, स्वाध्यायः, तपः, दानं च इति प्रसिद्धम्। तस्मिन्काले वीराः दीर्घायुषः महाबलवन्तः उत्पन्नाः भवन्ति। तेषां नेत्राणि पद्मदलदीर्घाणि, उरः विशालम्, शरीरं सम्यक् विनिर्मितम्। ते महाधनुष्मन्तः, सर्वभौमाः च त्रेतायुगे सञ्जायन्ते। परम्परायां तेषां बाहवः न्यग्रोधशब्देन प्रसिद्धाः, न्यग्रोधः इति एकः प्रमाणः। यः पुरुषः समोच्चः समविस्तारः स न्यग्रोधमण्डलः इति कथ्यते। सर्वभौमानां सप्तरत्नानि भवन्ति, ध्वजः च सप्तरत्नानि निर्जीवानि इति कथ्यन्ते। अश्वः, गजः, तथा सप्तजीवानि अपि उल्लिखितानि। सर्वभौमानां चतुर्दश रत्नानि निर्दिष्टानि। सर्वेषु मन्वन्तरेषु—अतीतेषु भविष्यत्सु च—अस्मिन् लोके त्रेतायुगे एव एते सर्वभौमाः जन्म यान्ति। तेषां चत्वारि अत्यद्भुतानि वस्तूनि दृश्यन्ते—बलम्, धर्मः, सुखम्, ऐश्वर्यम्। श्रीः, धर्मः, कामः, कीर्तिः, जयः च अपि तेषां समृद्धिः। विद्या तपसा च तैः ऋषिभ्यः अधिकं प्राप्तम्। ते चिह्नैः, शरीरैः, मानवैः च जाताः। तेषां ताम्रवर्णाधरनेत्राणि, श्रीवत्सलक्षणम्, दीप्तकेशः च। न्यग्रोधपरिमाणम्, सिंहस्कन्धः, उन्नतजननाङ्गम् च तेषां लक्षणम्। तेषां पादयोः चक्रमत्स्यचिह्नानि, हस्तयोः शङ्खपद्मचिह्नानि दृश्यन्ते। तेषु चत्वारः सर्वभौमाः निर्लेपगुणयुक्ताः सन्ति। त्रेतायुगे यज्ञः, दानम्, तपः, सत्यम् धर्मः इति कथ्यते। सीमाव्यवस्थापनार्थं दण्डनियमः स्थापितः। त्रेतायुगे एकः वेदः चतुर्भागः विद्यायाः रूपेण स्मृतः। पुत्रैः पौत्रैः परिवृताः ते यथाक्रमं मृत्युम् उपयान्ति। सन्ध्याकालः स्वलक्षणेन 'सं' नाम्ना स्थितः। पूर्वे स्वायम्भुवे कल्पे सृष्टिः यथा आसीत्, तद् कथ्यताम्। यदा कालिसमाप्तिः अभवत्, त्रेतायुगः आगतः, यदा प्रतिष्ठा पुनः प्राप्ता, गृहस्थाश्रमे निष्ठिताः पुनः अभवन्। आवश्यकद्रव्याणि संगृह्य, तदा यज्ञः आरभ्यत। त्रेतायुगस्य आरम्भे यज्ञकर्म कatham् प्रतिष्ठितम्? यदा सन्ध्याकालः कृतयुगेन सह लीनः अभवत्, औषधयः उत्पन्नाः, वर्षवृष्टिः आरब्धा। वर्णाश्रमव्यवस्था स्थापिताः, मन्त्राः संहृताः च। तदा इन्द्रः, जगद्भोगी, यज्ञम् आरब्धवान्। तस्य महाश्वमेधयज्ञे महर्षयः समागच्छन्। यदा ऋत्विजः स्वकार्येषु प्रवृत्ताः, यज्ञकर्माणि क्रियमाणानि, लघुकर्माणि समाप्य, मुख्याध्वर्यवः उपस्थिताः। ब्राह्मणैः अग्निपोषकैः हविः अग्नौ समर्प्यमाणम्। तदा इन्द्रियस्वरूपदेवताः यज्ञभागिनः अभवन्। ऋत्विजां विधिवचनकाले, अध्वर्यवः महर्षयः च उद्विग्नाः अभवन्।