ये ये सम्यग् विनीताः सम्यक् वृत्ताः च, ते आचार्यः इति कथ्यन्ते। यश्च शास्त्राणि संगृह्णाति, सः अपि तस्मात् कारणात् आचार्यः इति अभिधीयते। दम्पत्योः च अग्निना च सम्बन्धात्, वैदिकस्य कर्मणः लक्षणं द्विविधं भवति। अत्र सप्तर्षयः प्राचीनैः उपदिष्टं वैदिकं कर्म अधीत्य एव प्रवेदयन्। ते च पूर्वयुगेषु प्रवृत्तं आचारं अनुस्मृत्य, मनुः तान् धर्मान् प्राकाशयत्। एवं बहुविधः अयं धर्मः अत्र साधूनां आचारः इति कथ्यते। ये च साधवः अत्र मनुष्यमन्वन्तरे धर्मे स्थिताः, ये च धर्मार्थं एव अत्र स्थिताः, ते एव साधवः इति निगद्यन्ते। येषां साधूनां धर्मः आचरितः, सः सर्वदा सर्वयुगेषु उचितः एव। सः धर्मः साधुभिः च पुनः पुनः मनुना च आचर्यते। दानं, सत्यम्, तपः, ज्ञानम्, अध्ययनम्, यज्ञः, तीर्थयात्रा, दया—एतानि साधुभिः, मनुना, सप्तर्षिभिः च आचर्यन्ते। यत् श्रोतुं ज्ञायते तत् श्रौतं इति, यत् स्मर्तुं ज्ञायते तत् स्मार्तं इति उच्यते। अधुना अहं उपधर्मस्य अङ्गानि च धर्मस्य लक्षणानि च वक्ष्यामि। वस्तुतः यथार्थं भाषणं सत्यम् इति लक्षणम्। अत्यन्तं कठिनं दुःसहं च यत् तपः, तत् तपसः स्वरूपम्। ऋत्विजां हविषां च संयोगः यज्ञः इति कथ्यते। सर्वेषां समत्वदर्शनं दया इति। वाचा, मनसा, कर्मणा च सहनं तितिक्षा इति। परधनस्य अनादानं अलोभः इति। संयमः च ब्रह्मचर्यं च अविच्छिन्नं यत्, तत् तपः इति। मिथ्यावाक्यस्य अनुत्पत्तिः शमस्य लक्षणम्। कोपनीयः सन् अपि यो न कुप्यति, सः दम्यः इति ज्ञायते। गुणवत्सु दानं दानस्य लक्षणम्। एतेषां मध्ये परमश्रेयोर्थे उत्कृष्टतमं, स्वार्थे तु न्यूनतमम्। धर्मः वेदस्मृत्यनुशासितः आश्रमवर्णकर्मभिः लक्षणीकृतः। अप्रियेषु द्वेषरहितत्वं, प्रियेषु च हर्षः। क्रियाणां त्यागः, कृतानाम् अकृतानां च, संन्यासः इति। ये भेदाः दृश्यन्ते, ते जडस्य विकाराः। एतानि उपधर्मस्य लक्षणानि स्मृतानि। अधुना अहं ते मन्वन्तरविधिं वर्णयिष्यामि। प्रतिमन्वन्तरं हि भिन्ना परम्परा स्थाप्यते। महाप्रलये अपि केवलं शतरुद्रियम् एव अवशिष्टं भवति। द्रव्यस्य स्तुतयः, गुणस्य स्तुतयः, फलस्य च स्तुतयः सन्ति। सर्वेषु मन्वन्तरेषु, देवाः यथायोगं भवन्ति। एवं मन्त्रगणानां उत्पत्तिः चतुर्विधा इति। ऋषयः तु परमं दुःसहं तपः कुर्वन्ति। असंतोषात्, भयात्, दुःखात्, सुखात्, शोकात्—पञ्चधा। अधुना ऋषीणां ऋषित्वस्य लक्षणं वक्ष्यामि। तस्मात् तस्मिन् प्रसङ्गे ऋषीणां उत्पत्तिं वर्णयिष्यामि।