त्रेतायुगस्य प्रवाहे, प्रत्येकं पृथक् पृथक् अनुभवः पुनः पुनः भवति। वैवस्वतमन्वन्तरस्य मध्यकाले ब्रह्मा आदौ एतानि उक्तवान्। एते एव संहिताः सन्ति, परस्परं जाताः। यानि अतीतानि तानि पुनः पुनः प्रवर्तन्ते। प्रत्येकयुगे तैः शाखाः पुनः पुनः विस्तारिताः। तेषां वंशेषु अपि शाखाः पुनः पुनः उत्पद्यन्ते। एवं अतीतेषु भविष्यद्भ्यः च अपि एवं ज्ञेयम्। यानि अतीतानि तानि अस्मिन्वर्तमानेऽन्तरे अपि दृश्यन्ते। पूर्वात् परं ज्ञेयम्, वर्तमानेन द्वे ज्ञेये। एवं देवाः पितरः ऋषयः च मनवः च, सर्वे देवाः जनलोके दशकल्पान् पुनः पुनः प्रवर्तन्ते। तस्मिन्काले तैः अनिवार्यकर्मणा बध्यमानाः सन्ति। दोषानवलोक्य तेषां सा क्रिया निवर्तते। ततो जनलोकात् तपोलोकं प्रयान्ति, यत्र पुनरागमनं नास्ति। ब्रह्मलोके ऋषिभिः सह लयं प्राप्नुवन्ति। यतः कालः अनादिः, तस्मात् सर्वाणि गणनानि अपि अनादीनि। पितृभिः, ऋषिभिः, देवैः, तथा ऋषिभिः सह। एवं क्रमणया च विधिना कल्पा मन्वन्तराणि च प्रवर्तन्ते। मन्वन्तरान्ते लयः, लयानन्तरं सृष्टिः। एषा व्यवस्थितिः शतसंवत्सरैरपि न क्रमशः वक्तुं शक्या। परंतु मन्वन्तरगणना मानुषदृष्ट्या ज्ञेया। त्रिंशत्कोटयः पूर्णसंख्या द्विजातिभिः गण्यते। द्विसहस्राणि च विंशतिरेव, एषः कालः, अधिकं विना। दिव्यवर्षैकस्य आरम्भे समावेशेन, मनोः परं वक्तुम् इच्छामि। द्विसप्ततिसहस्राणि च अधिकानि गण्यन्ते। सहस्रयुगपर्यन्तं ब्रह्मणो दिवसः स्मृतः। ब्रह्माणः पूर्वे देवैः ऋषिभिः असुरैः च सह स्थाप्यन्ते। सः सर्वभूतानां स्रष्टा कल्पादिषु पुनः पुनः। सर्वेषां मन्वन्तराणां संधिं ज्ञातव्यम्। चत्वारः युगाः कृतत्रेतादिसंयुक्ताः स्मृताः। भगवाञ्छ्रीमान् मनवे एषं अधिकारं न्यवेदयत्। अतीते भविष्यति वर्तमानं च एषा वर्णिता। अस्य चान्यस्य च संधिं व्याख्यास्ये। अनिवार्यकर्मणः प्रभावात् यथायोग्यं समाप्तिः भवति। सप्तर्षयः देवाः पितरः तथा मनवः—यदा तेषां अधिकारः क्षीणः, तदा स्वपरिणामं ज्ञात्वा उद्विग्नाः भवन्ति। तदा मन्वन्तरस्य समाप्तौ ते देवाः ये भविष्यतः मन्वन्तरपतयः, ते जाताः भवन्ति। मन्वन्तरस्य समाप्तौ तद्वद् कलियुगे अपि तद्वद् वदन्ति। यथा कृतयुगस्य प्रवाहः मनीषिभिः कलिपूर्वकः स्मृतः।