యక్షై రాక్షసగన్ధర్వైరప్సరోభిర్యథా పురా
యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, అప్సరసులు పూర్వకాలంలో చేసినట్లుగా,
తేషాం పాత్రవిశేషాంశ్చ దోగ్ధారం క్షీరమేవ చ
వారి ప్రత్యేక పాత్రలు, పాలిచ్చేవారు, పాలే అన్నీ కూడా,
యథా క్షీరవిశేషాంశ్చ సర్వానేవానుపూర్వశః
ఎలా పాలు ఎన్నో రకాలుగా ఉన్నా, అవన్నీ క్రమంగా విడదీయబడినట్లుగా,
కుద్ధైర్మహర్షిభిః పూర్వైః కారణం బ్రూహి తద్ధి నః
పూర్వకాలంలో మహర్షులు వాటిని పరిశీలించినట్టు, దాని కారణం మాకు చెప్పు.
ఏకాగ్రాః ప్రయతాశ్చైవ శుశ్రూషధ్వం ద్విజోత్తమాః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! మీరు ఏకాగ్రతతో, శ్రద్ధతో వినండి.
వర్త్తనీయమిదం బ్రహ్మ నావ్రతాయ కథఞ్చన
ఈ మార్గాన్ని, ఓ బ్రహ్మా, వ్రతాలు లేని వారికి ఎప్పుడూ చెప్పకూడదు.
రహస్యమృషిభిః ప్రోక్తం శృణుయాద్యో ఽనసూయకః
ఈ రహస్యాన్ని ఋషులు చెప్పారు; అసూయ లేని వారు వినాలి.
బ్రాహ్మణేభ్యో నమస్కృత్య న స శోచేత్కృతాకృతమ్
బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, చేసినదానికైనా చేయని దానికైనా అతడు బాధపడడు.
అత్రివంశసముత్పన్నో హ్యఙ్గో నామ ప్రజాపతిః
అత్రివంశంలో అంగుడు అనే ప్రజాపతి జన్మించాడు.
జాతో మృత్యుసుతాయాం వై సునీథాయాం ప్రజాపతిః
ఆ ప్రజాపతి మృత్యువు కుమార్తె సునీత నుండి జన్మించాడు.
స ధర్మం వృష్ఠతః కృత్వా కామాల్లోకేష్వర్తత
అతడు ధర్మాన్ని అత్యుత్తమంగా ఆచరించి, తర్వాత లోకాల్లో కామానికి లోనయ్యాడు.
వేదశాస్త్రాణ్యతిక్రమ్య సో ఽధర్మే నిరతో ఽభవత్
వేదాలు, శాస్త్రాలను అతిక్రమించి, అతడు అధర్మంలో నిమగ్నమయ్యాడు.
న పిబన్తి తదా సోమం మహాయజ్ఞేషు దేవతాః
అప్పుడు మహాయజ్ఞాల్లో దేవతలు సోమాన్ని తాగలేదు.
ఆసీత్ప్రతిజ్ఞా క్రూరేయం వినాశే ప్రత్యుపస్థితే
వినాశం సమీపించినప్పుడు ఒక క్రూరమైన ప్రతిజ్ఞ జరిగింది.
మయి యజ్ఞా విధాతవ్యా మయి హోతవ్యమిత్యపి
"నాకు యజ్ఞాలు చేయాలి, నాకు హోమాలు సమర్పించాలి" అని ఆజ్ఞాపించబడింది.
ఊచుర్మహర్షయః సర్వే మరీచిప్రముఖాస్తదా
అప్పుడు మరీచి మొదలైన మహర్షులు అందరూ ఇలా అన్నారు:
త్వం మా కార్షీరధర్మం వై నైష ధర్మః సనాతనః
"నీవు అధర్మం చేయకూడదు; ఇది శాశ్వత ధర్మం కాదు."
పాలయిష్యే ప్రజాశ్చేతి పూర్వం తే సమయః కృతః
"ప్రజలను రక్షిస్తాను" అని ముందుగా నీవు ప్రతిజ్ఞ చేశావు.
వేనః ప్రహస్య దుర్బుద్ధిర్విదితేన చ కోవిదః
వేణుడు, దుష్టబుద్ధితో, తెలిసినా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
వీర్యణ తపసా సత్యైర్మయా వా కః సమో భువి
"నా శక్తి, తపస్సు, సత్యంతో, భూమిపై నాకు సమానుడు ఎవరు?"
ప్రభవం సర్వలోకానాం ధర్మాణాం చ విశేషతః
ప్రపంచాలన్నిటికీ, ముఖ్యంగా ధర్మాలకు, ఆది కారణం నేనే.
సృజేయం వా గ్రసేయం వా నాత్ర కార్యా విచారణా
నేను సృష్టించాలా లేక నాశనం చేయాలా అనేది యోచన చేయాల్సిన పని కాదు.
అనునేతుం తదా వేనస్తతః క్రుద్ధా మహర్షయః
అప్పుడు వేనుని ఆపేందుకు మహర్షులు కోపంతో నిండిపోయారు.
తతో ఽస్య వామహస్తం తే మమన్థుర్భృశకోపితాః
అతిగా కోపంతో వారు వేనుని ఎడమ చెయ్యిని మథించారు.
హ్రస్వో ఽతిమాత్రం పురుషః కృష్ణశ్చాపి బభూవ హ
అప్పుడొక చిన్న, నల్లని మనిషి అక్కడ పుట్టాడు.
తమార్త్తం విహ్వలం దృష్ట్వా నిషీదేత్యబ్రువన్కిల
అతడు బాధతో, అయోమయంగా ఉన్నాడని చూసి, వారు 'కూర్చో' అని అన్నారు.
ధీవరానసృజచ్చాపి వేనకల్మషసంభవాన్
వేనుని పాపం వల్ల అతడు ధీవరులను సృష్టించాడు.
అధర్మరుచయశ్చాపి విద్ధి తాన్వేనకల్మషాన్
వేనుని పాపం వల్ల పుట్టినవారు ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తారని తెలుసుకో.
అరణీమివ సంరబ్ధా మమన్థుర్జాతమన్యవః
మంటపెట్టే అరణిలా, వారు కోపంతో మథించారు.
పృథోః కరతలాద్వాపి యస్మాజ్జాతః పృషుస్తతః
పృథువు చేయి నుండి పుట్టినందున అతడిని పృథు అని పిలిచారు.