ब्रह्मोवाच योगेन प्राणांस्तत्याज पुनः शापान्ममैव हि ।। 1.17.
ब्रह्मा म्हणाले: योगाच्या सहाय्याने त्याने प्राण सोडले, पण पुन्हा, तो माझ्या शापामुळेच झाला.
कालं लक्षयुगं व्याप्य स्थितिरस्य महीतले
शंभर हजार युगांचा काळ संपवून, त्याचे अस्तित्व पृथ्वीवर टिकून राहिले.
अस्य कालावशेषस्य किञ्चिदस्ति द्विजोत्तम
या उरलेल्या काळात, हे श्रेष्ठ द्विज, आता फार थोडा वेळ शिल्लक आहे.
दास्यामि जीवदानं च स्वयं विष्णोः प्रसादतः
मी स्वतः विष्णूच्या कृपेने त्याला जीवनदान देईन.
नागतो हरिरत्रेति त्वया यत्कथितं द्विज
हे ब्राह्मण, तू जसं सांगितलंस की 'हरी इथे आलेला नाही'—
स्वेच्छामयः परं ब्रह्म भक्तानुग्रहविग्रहः
परम ब्रह्म हे स्वतःच्या इच्छेने वागणारे असून, भक्तांवर कृपा करणारे मूर्तिमंत आहे.
विषिश्च व्याप्तिवचनो नुश्च सर्वत्रवाचकः
'विषि' या शब्दाचा अर्थ सर्वत्र पसरलेला असा आहे, आणि 'नु' म्हणजे सर्वत्र असणारा.
अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा
कोणीही अपवित्र असो वा पवित्र, किंवा कोणत्याही अवस्थेत असो,
कर्मारम्भे च मध्ये वा शेषे विष्णुं च यः स्मरेत्
कुठल्याही कर्माच्या सुरुवातीला, मध्ये किंवा शेवटी, जो कोणी विष्णूचे स्मरण करतो,
अहं स्रष्टा च जगतां विधाता संहरो हरः
मी या जगांचा सृष्टीकर्ता आहे, सर्वांचे व्यवस्थापक आहे, आणि हर हा संहार करणारा आहे.
कालः संहरते लोकान्यमः शास्ता च पापिनाम् 1.17.
काळ हा सर्व लोकांचा संहार करतो; यम हा पाप्यांचा शासक आहे.
सर्वेशा या च सर्वाद्या प्रकृतिः सर्वसूः पुरा
ती प्रकृती सर्वांची आदिशक्ती, सर्वांची मूळ आहे, आणि सगळ्यांपूर्वी होती.
महेश्वर उवाच वेदानधीत्य भवता ज्ञातः कः सार एव च
महेश्वर म्हणाले: वेदांचा अभ्यास करून, त्यांचा खरा सार कोण जाणतो?
शिष्यः कस्य मुनीन्द्रस्य कस्त्वं नाम्ना च भो द्विज
तू कोणत्या ऋषीचा शिष्य आहेस, हे श्रेष्ठ मुनी? आणि तुझे नाव काय आहे, हे द्विजा?
विडम्बयसि देवांश्च विष्णुमस्माकमीश्वरम्
तू देवांचा आणि आमच्या ईश्वर विष्णूचा उपहास करतोस.
यस्मिन्गते पतेद्देहो देहिनां परमात्मनि
जेव्हा शरीर सोडले जाते, तेव्हा जीव परमात्म्यात विलीन होतो.
जीवस्तत्प्रतिबिम्बश्च मनो ज्ञानं च चेतना
जीव, त्याचे प्रतिबिंब, मन, ज्ञान आणि चेतना,
निद्रा दया च तन्द्रा च क्षुत्तृष्णा पुष्टिरेव च
झोप, दया, झोपाळूपणा, भूक, तहान आणि पोषण,
प्रयाति यत्पुरः शक्तिरीश्वरे गमनोन्मुखे
जेव्हा ईश्वर जाण्याच्या तयारीत असतो, तेव्हा जी शक्ती पुढे जाते,
ईश्वरे च स्थिते देही क्षमश्च सर्वकर्मसु
ईश्वर देहात असताना, देही सर्व कर्मांमध्ये समर्थ असतो.
स्वयं ब्रह्मा च जगतां विधाता सर्वकारकः 1.17.
स्वतः ब्रह्मा हा जगांचा व्यवस्थापक आणि सर्व कर्मांचा कारण आहे.
युगलक्षं तपस्तप्तं श्रीकृष्णस्य च वेधसा
सृष्टीकर्त्याने श्रीकृष्णासाठी शंभर हजार युगल तप केले.
असंख्यकालं सुचिरं तपस्तप्तं हरेर्मया
असंख्य काळ मी हरिसाठी कठोर तप केले.
अधुना पञ्चवक्त्रेण यन्नामगुणकीर्तनम्
आता, पाच मुखांनी मी त्याचे नाव आणि गुण गातो.
मत्तो याति च मृत्युश्च यन्नामगुणकीर्त्तनात्
माझं नाव आणि गुण गातल्याने, मृत्यूसुद्धा माझ्यापासून दूर पळतो.
सर्वब्रह्माण्डसंहर्त्ताऽप्यहं मृत्युंजयाभिधः
सर्व ब्रह्मांडांचा संहार करणारा असलो तरी, मला मृत्यूवर विजय मिळवणारा असं ओळखलं जातं.
काले तत्र विलीनोऽहमाविर्भूतस्ततः पुनः
योग्य वेळी मी तिथे विलीन होतो आणि पुन्हा प्रकट होतो.
गोलोके यः स वैकुण्ठे श्वेतद्वीपे स एव च
जो गोलोकात आहे तोच वैकुंठात आणि श्वेतद्वीपातही आहे.
मन्वन्तरं तु दिव्यानां युगानामेकसप्ततिः
एक मन्वंतर म्हणजे एकाहत्तर दिव्य युगांचा काळ असतो.
एतत्संख्याविशिष्टस्य शतवर्षायुषो विधेः
हीच मोजणी ब्रह्मदेवाच्या शंभर वर्षांच्या आयुष्यासाठी आहे.