सुयज्ञनृपतेः कन्यां रत्नमालावतीं मुदा
सुविज्ञराजाच्या कन्या रत्नमालावतीशी त्याने आनंदाने विवाह केला.
स्थाने स्थाने च रहसि शतवर्षं तया सह
विविध ठिकाणी आणि गुप्तपणे, त्याने तिच्यासोबत शंभर वर्षे घालवली.
कालान्तरे स विरतो बभूव मुनिपुंगवः
काही काळानंतर तो श्रेष्ठ ऋषी विरक्त झाला.
उत्थाय रात्रौ शयनाद्विरक्तश्च तपोधनः
रात्री झोपेतून उठून, तो तपस्वी विरक्तपणे निघून गेला.
निद्रां त्यक्त्वा च तत्कान्ता न दृष्ट्वा स्वामिनं सती
झोप सोडून, आणि आपल्या पतीला दिसत नसल्याने, ती पतिव्रता पत्नी—
उत्तिष्ठन्ती निर्विशन्ती रुरोदोच्चैर्मुहुर्मुहुः
उठून आणि शोधत, ती पुन्हा पुन्हा मोठ्याने रडू लागली.
आहारं च परित्यज्य प्राणांस्तत्याज सुन्दरी
अन्न सोडून, त्या सुंदर स्त्रीने आपला प्राण सोडला.
तपश्चकार स मुनिर्गन्धमादनगह्वरे
तो ऋषी गंधमादन पर्वताच्या गुहेत तपश्चर्या करू लागला.
तं ददर्श ह दैवेन रम्भा शृंगारलोलुपा
दैवाच्या इच्छेने, प्रेमाच्या ओढीने रम्भा त्याला पाहते.
सा च तं कथयामास निर्जने समुपस्थिता 4.30.
ती एकटीच त्याच्याजवळ आली आणि बोलू लागली.
रम्भोवाच त्यक्त्वा कठोरं रहसि भज मां सुखदायिकाम्
रम्भा म्हणाली: एकांतात कठोरपणा सोड आणि मला, आनंद देणाऱ्या स्त्रीला, स्वीकार.
त्वं वरेषु वरः पृथ्व्यां वरारोहा स्वयंवरा
या पृथ्वीवर सगळ्या पुरुषांत तू श्रेष्ठ आहेस, आणि मी सुंदरतेने भरलेली, स्वतः वर निवड करणारी स्त्री आहे.
यज्ञं कुर्वन्ति भूपाला भारते स्वर्गहेतुकम्
भारतातील राजे स्वर्गप्राप्तीसाठी यज्ञ करतात.
स्तनयोर्युग्ममूर्वोर्मे सुन्दरं मुखपंकजम्
माझे उन्नत स्तन, भरदार जांघा आणि सुंदर कमळासारखे मुख—
स्त्रीरसः सुखसारश्च मुनीनामभिवाञ्छितः
स्त्रीत्वाचा आनंद, सुखाचा गाभा, हा अगदी ऋषींनाही हवाहवासा वाटतो.
देवो वा मानवो वाऽपि गन्धर्वो वाऽथ राक्षसः
देव असो, माणूस असो, गंधर्व असो किंवा राक्षस असो—
रहस्युपस्थितां कान्तां न भजेद्यो जितेन्द्रियः
जो पुरुष आपल्या इंद्रियांवर विजय मिळवून गुपचूप आलेल्या प्रियतमेचा स्वीकार करत नाही—
सत्यं तस्याश्च वधभाक्तच्छापेन प्रणश्यति
खरं सांगते, तिच्या शापामुळे तो नक्कीच नष्ट होतो, तिच्या नकाराचा भागीदार होतो.
येन त्यक्तोपस्थिता तं यथा पश्यति पुंश्चली
जशी एक वेश्या तिला नाकारलेल्या पुरुषाकडे पाहते—
परं प्रियं च सर्वेषां जारं जानाति पुंश्चली 4.30.
वेश्या आपल्या प्रियकरालाच सगळ्यांत प्रिय मानते.
पुंश्चली हिंस्रजन्तुभ्यो नवघातिभ्य एव च
वेश्या हिंस्र प्राण्यांपेक्षा आणि नव्या खुनींपेक्षाही अधिक धोकादायक असते.
त्यज ध्यानं मुनिश्रेष्ठ भुंक्ष्वेदं तपसः फलम्
मुनिश्रेष्ठा, ध्यान सोड आणि आपल्या तपश्चर्येचे हे फळ उपभोग.
स रम्भावचनं श्रुत्वा तामुवाच भयाकुलः
रम्भेचे शब्द ऐकून तो घाबरून तिला उत्तर देतो.
देवल उवाच कुलधर्मोचितं सत्यं ब्राह्मणानां तपस्विनाम्
देवल म्हणाला: ब्राह्मण आणि तपस्व्यांच्या कुळाला योग्य असा खरा आचार—
धर्मोऽयं युक्तकाले च स्वयोषिति रतो द्विजः
योग्य वेळी द्विजाने आपल्या पत्नीबरोबर रमणे, हाच धर्म आहे.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो यो रतः परयोषिति
जो ब्राह्मण, क्षत्रिय किंवा वैश्य दुसऱ्याच्या पत्नीबरोबर रमतो—
ग्राह्या चोपस्थिता स्त्री च गृहिणा न तपस्विना
घरात राहणारा पुरुष ज्या स्त्रीने जवळ येण्याची इच्छा दाखवली, ती स्वीकारू शकतो; पण तपस्वी पुरुषाने तसे करू नये.
ब्रह्मा जगद्विधाताऽपि न विरक्तः कलत्रवान्
जगाचा सृष्टीकर्ता ब्रह्मादेखील पत्नी असताना विरक्त राहू शकत नाही.
स्वभार्यां च परित्यज्य यो गृह्णाति परस्त्रियम् 4.30.
जो पुरुष स्वतःची पत्नी सोडून दुसऱ्याची पत्नी स्वीकारतो,
भुवि नास्ति यशो यस्य जीवनं तस्य निष्फलम्
त्याला या पृथ्वीवर कोणतीही कीर्ती मिळत नाही आणि त्याचे जीवन व्यर्थ जाते.