ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਕਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਈ। ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬਚਪਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਛੁਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ—ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਦਾ ਗ੍ਰਹਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਚਮਕ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਗਾ; ਫਿਲਹਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਜੀਵ—ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਡੋਲ—ਮਰਦੇ ਤੇ ਮੁੜ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਮੌਤ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਲਯਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਵੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗੁਣ ਸਦਾ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਵਾਰਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਨਹਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕਾਲ-ਅਗਨੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨਿਰਭਉ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਖੀਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ—ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਸੋ, ਕਿਵੇਂ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ? ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੀ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਯਾਤਰਾ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਰਹੇਗੀ। ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਲਾਜ ਆ ਰਹੀ ਹੈ—ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨਾ।" ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤ੍ਰਿਨੈਣ ਮਹਾਦੇਵ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਜਾ! ਹਾਰ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਲਾਜ ਜਾਂ ਸ਼ਰਮ ਹੈ? ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਅਤੇ ਮਧੁ-ਕੈਟਭ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਕ ਨਾਲ ਵੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮ ਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੇਵਕ ਹੈਂ। ਰਾਜਾ! ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਲਾਜ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੇ; ਬੇਕਾਰ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਸਮਾਂ ਨਾ ਗਵਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੋਲੇਨਾਥ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਕੰਦੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਕੰਦੇ ਆਪ ਖੜਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਲਯਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਮੀਂਹ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਪੈਣ ਲੱਗੀ।