ਸੁਯਜ੍ਞਨृਪਤੇਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾਵਤੀਂ ਮੁਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਯਜ्ञ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਰਤਨਮਾਲਾਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਰਹਸਿ ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਤਯਾ ਸਹ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ।
ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਸ ਵਿਰਤੋ ਬਭੂਵ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ਼ਯਨਾਦ੍ਵਿਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਛੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਕਾਨ੍ਤਾ ਨ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਸਤੀ
ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਤੀ ਪਤਨੀ—
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਠ ਕੇ, ਲੱਭਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ।
ਆਹਾਰਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਤ੍ਯਾਜ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਗਹ੍ਵਰੇ
ਉਹ ਮੁਨੀ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ਦੈਵੇਨ ਰਮ੍ਭਾ ਸ਼ृਂਗਾਰਲੋਲੁਪਾ
ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਰੰਭਾ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਾ ਚ ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾ 4.30.
ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਣ ਲੱਗੀ।
ਰਮ੍ਭੋਵਾਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਠੋਰਂ ਰਹਸਿ ਭਜ ਮਾਂ ਸੁਖਦਾਯਿਕਾਮ੍
ਰੰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਅਨੰਦ ਲੈ।
ਤ੍ਵਂ ਵਰੇषੁ ਵਰਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਂ ਵਰਾਰੋਹਾ ਸ੍ਵਯਂਵਰਾ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਖੁਦ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ।
ਯਜ੍ਞਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਭੂਪਾਲਾ ਭਾਰਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਹੇਤੁਕਮ੍
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਵਰਗ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤਨਯੋਰ੍ਯੁਗ੍ਮਮੂਰ੍ਵੋਰ੍ਮੇ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਮੁਖਪਂਕਜਮ੍
ਮੇਰੇ ਦੋਣੇ ਸਤਨ, ਮੇਰੀ ਚੌੜੀ ਜੰਘਾਂ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਕੰਵਲ ਵਰਗਾ ਮੁਖ—
ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਸਃ ਸੁਖਸਾਰਸ਼੍ਚ ਮੁਨੀਨਾਮਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਃ
ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਰਸ, ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੂਲ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਾਨਵੋ ਵਾऽਪਿ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਵਾऽਥ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਗੰਧਰਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—
ਰਹਸ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਨ ਭਜੇਦ੍ਯੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਪਤ ਆਈ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ—
ਸਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਧਭਾਕ੍ਤਚ੍ਛਾਪੇਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਠੁਕਰਾਈ ਹੋਈ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤੋਪਸ੍ਥਿਤਾ ਤਂ ਯਥਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਭਟਕਦੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਏ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਇਆ—
ਪਰਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਾਰਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ 4.30.
ਭਟਕਦੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਪੁਂਸ਼੍ਚਲੀ ਹਿਂਸ੍ਰਜਨ੍ਤੁਭ੍ਯੋ ਨਵਘਾਤਿਭ੍ਯ ਏਵ ਚ
ਭਟਕਦੀ ਔਰਤ ਤੱਤੜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਤਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ ਧ੍ਯਾਨਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵੇਦਂ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਿਆਨ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਅਨੰਦ ਲੈ।
ਸ ਰਮ੍ਭਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਮੁਵਾਚ ਭਯਾਕੁਲਃ
ਰੰਭਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵਲ ਉਵਾਚ ਕੁਲਧਰ੍ਮੋਚਿਤਂ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਦੇਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਯੋਗ ਅਸਲ ਚਲਣ—
ਧਰ੍ਮੋऽਯਂ ਯੁਕ੍ਤਕਾਲੇ ਚ ਸ੍ਵਯੋषਿਤਿ ਰਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ: ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਯੋ ਰਤਃ ਪਰਯੋषਿਤਿ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਚੋਪਸ੍ਥਿਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਗृਹਿਣਾ ਨ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ
ਜੋ ਔਰਤ ਆ ਕੇ ਮਿਲੇ, ਉਹਨੂੰ ਘਰਵਾਲਾ ਤਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਗਦ੍ਵਿਧਾਤਾऽਪਿ ਨ ਵਿਰਕ੍ਤਃ ਕਲਤ੍ਰਵਾਨ੍
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ, ਜਦ ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਰਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਭਾਰ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍ 4.30.
ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਭੁਵਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਜੀਵਨਂ ਤਸ੍ਯ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਉਸਦਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।