ਸ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦਾਨੇषੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯੇ ਭੁਵੋ ਯਥਾ
ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਨਾਲ, ਉਹੀ ਪੂਣ।
ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਨਿਖਿਲਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਛੂਹ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠੇ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਤਪਸਾਂ ਕਰਣੇ ਸਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚਾਰ ਵੈਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਤੋਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਚ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਨਿਖਿ ਲਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਛੂਹ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਲੋਚਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਹਰਿਣਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਸਂਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਲਯਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਕ ਤੱਤ ਲੈ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ ਪਾਪਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕਾਨਿ ਚ
ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਾਪ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵੀ,
ਤਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਰਜਸਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪੂਤਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ 2.21.
ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾ ਤੋਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲ ਚ ਯੋ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮੁਕ੍ਤਿਂ ਲਭਤੇ ਕਰ੍ਮਭੋਗਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਂ ਵਦੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਫੜ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵੀਕਾਰਂ ਯੋ ਨ ਪਾਲਯੇਤ੍
ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ,
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰ ਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ,
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸ਼ਂਖੇ ਯੋ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਚ ਤੁਲਸੀਂ ਸ਼ਂਖਮੇਕਤ੍ਰ ਏਵ ਚ
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ, ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖ—ਜੇ ਤਿੰਨੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ,
ਸਕृਦੇਵ ਹਿ ਯੋ ਯਸ੍ਯਾਂ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਧਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀਰਯ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਂਖਚੂਡਸ੍ਯ ਚੈਕਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਵਧਿ
ਤੂੰ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਇਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਸ੍ਤਾਂ ਚ ਵਿਰਰਾਮ ਚ ਸਾਦਰਮ੍ 2.21.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਕਰ ਲਈ।
ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸਾ ਚਾਪ੍ਯੁਵਾਸ ਹਰਿਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਜੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਗਙ੍ਗਾ ਤੁਲਸੀ ਚਾਪਿ ਨਾਰਦ
ਨਾਰਦ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਵੀ—
ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਦੇਹਜਾਤਾ ਚ ਬਭੂਵ ਗਣ੍ਡਕੀ ਨਦੀ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਜਨਮੀ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਕੀਟਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਂ ਬਹੁਵਿਧਾਂ ਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਮুনি ਜੀ, ਕੀੜੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਲਸ੍ਥਾਃ ਪਿਙ੍ਗਲਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ਼੍ਚੋਪਤਾਪਾਦ੍ਧਰੇਰਿਤਿ
ਜੋ ਪੱਥਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੰਗਲਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਕਿਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਢੰਗ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
ਕੇਨ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਾ ਕੇਨ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰਥਮਤੋ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੀ ਜੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਪੁਣ੍ਯਰੂਪਾਂ ਪੁਰਾਤਨੀਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਰਮਾਸਮਾਂ ਤਾਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਂ ਚਕਾਰ ਗੌਰਵੇਣ ਚ
ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੂੰ ਰਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੇਹੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਗਂਗਾ ਚ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਵਸਂਗਮਮ੍
ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲਿਆ।
ਸਾ ਤਾਂ ਜਘਾਨ ਕਲਹੇ ਮਾਨਿਨੀ ਹਰਿਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਉਹ ਮਾਣੀਵਾਨ, ਹਰੀ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।