यस्मात् प्रकृतिः ब्रह्मा विष्णुः शिवः चान्ये च सृष्टाः, स एव परमात्मा सर्वस्य आदिः कारणम्। तस्यैव पद्मपदयोः योगिनः कुशला ध्यानं कुर्वन्ति। तस्माद्भयात् वातः प्रवाति, तस्माद्भयात् सूर्यः प्रकाशते। शङ्करः सर्वलोकविनाशकः अपि तस्याज्ञया कर्माणि करोति। तस्यैव आज्ञया सर्वग्रहाः स्वस्वराशिषु भ्रमन्ति। तस्य आज्ञया वृक्षाः पुष्पफलानि वहन्ति। तस्य आज्ञया नद्यः स्रवन्ति, भूमिः सर्वस्य आधाररूपा तिष्ठति। तस्य मायायाः नित्यशक्त्या जगत् सहसा मोहितं भवति। यस्य अन्तं वेदाः न जानन्ति, न च तत्त्ववितः अपि। यस्य नाम ब्रह्मा विष्णुश्च महात्मानौ सेवेतः। स एव सर्वेश्वरः, कालस्य कालः, मृत्युर्मृत्युः, परात्परः परमेश्वरः। सः करुणानिधिः सर्वकामेश्वरं कामितं दातुं समर्थः। एवं उक्त्वा कालस्वरूपः पुरुषः मौनं जगाम, हे शौनक। ततः ब्राह्मणः उवाच—“किं ते संदेहः अस्ति? पृच्छ शुभे कन्यके।” ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा मालवती पुण्यशीला हृष्टा अभवत्। मालवती उवाच—“वेदेषु सर्वे कारणानि विस्तरशः प्रतिपाद्यन्ते। यस्मात् दुःसाध्या दुःखदा रोगः न जायते। यद् यद् पृच्छ्यते, ज्ञातं वा अज्ञातं वा, तस्य उत्तरं वेदेषु अस्ति।” मालवत्याः वचनं श्रुत्वा जनार्दनः ब्राह्मणरूपधारी पुनः उवाच—“वेदस्य बीजं चाङ्गानि च श्रीकृष्णः एव। स एव भगवान् चतुर्वेदान् मंगलालयान् सृष्टवान्। ऋक्-यजुः-साम-अथर्वाख्यान् वेदान् दृष्ट्वा प्रजापतिः, ततः पञ्चमं वेदं निर्माय भगवान् भास्कराय दत्तवान्। भास्करः स्वशिष्येभ्यः स्वकृतं आयुर्वेदं दत्तवान्। तेषां विदुषां नामानि तेषां च ग्रन्थानां प्रसिद्धानि भवन्ति। धन्वन्तरिः दिव्यदूतः, काशिराजः, अश्विनीकुमारौ, जबालः, जाजलिः, पैलः, करठः, अगस्त्यः च—एतेषां ग्रन्थाः आयुर्वेदशास्त्रस्य मूलानि सन्ति। ‘चिकित्सासारतत्त्व’ इति नाम ग्रन्थः रमणीयः। दिवोदासेन ‘चिकित्सादर्पण’ इति ग्रन्थः कृतः। अश्विनीकुमाराभ्यां ‘चिकित्सासारसंग्रह’ इति श्रमहरः ग्रन्थः कृतः। सहदेवेन ‘रोगसागरदावानल’ इति ग्रन्थः रचितः। भगवतः च्यवनस्य ‘जीवनप्रदा’ नाम ग्रन्थः। चन्द्रपुत्रेण ‘सर्वसार’ इति, जबालेन ‘तन्त्रसार’ इति ग्रन्थः कृतः। पैलेन ‘विज्ञान’ इति, करठेन ‘सर्वाधार’ इति परमग्रन्थः कृतः। एते षोडश ग्रन्थाः चिकित्साशास्त्रस्य बीजानि सन्ति। आयुर्वेदसागरं ज्ञानमन्त्रेण मथित्वा, एतान् क्रमशः दृष्ट्वा दिव्यः ‘भास्करसंहिता’ इति ग्रन्थः रचितः। रोगस्य यथार्थज्ञानं दुःखस्य च निग्रहः—एवं आयुर्वेदं जानाति यः, सः चिकित्सायाम् अच्युतः विज्ञेयः। सर्वरोगानां मूलं दुःसाध्यं भयङ्करं ज्वरः इति।