एवं विश्रवसः पुत्रः कुबेरः धनाध्यक्षः अभवत्। पुलहस्य पुत्रः वात्स्यः, रुचेः पुत्रः शाण्डिल्यः च अभवताम्। कश्यपात् काश्यपः, बृहस्पतेः भरद्वाजः च जातः। रुचेः पुत्रः शाण्डिल्यः तेजस्विनां मध्ये श्रेष्ठः ऋषिः आसीत्। अन्यानि ब्राह्मणकुलानि ब्रह्मणः मुखात् उत्पन्नानि। चन्द्रसूर्यमनुवंश्या विख्याताः क्षत्रियाः स्मृताः। ऊरुभ्यः वैश्याः, पादयोः शूद्रवर्गः उत्पन्नः। गोपालाः, नापिताः, भील्लाः, मोदकः, कूबरः च अपि जाताः। एवं ब्राह्मणश्रेष्ठ, आद्याः शुद्धाः शूद्राः वर्णिताः। ततः विश्वकर्मा स्वबीजं शूद्रस्त्रियाम् न्यवपत्त्। तत्र मालयः, शंखकारः, तक्षकः, कुम्भकारः च उत्पन्नाः। तन्तुवायः, चित्रकारः, सुवर्णकारः च अपि तत्र अभवन्। अथ शौनकः पप्रच्छ—कथं ते त्रयः शूद्राणां नीचेषु पतिताः? कथं ब्रह्मणः शापः तेषां प्राप्तः, किमर्थं च? सूतः उवाच—विश्वकर्मा तां स्त्रियम् पुष्करमार्गे गच्छन्तीं दृष्टवान्। सा समीपं यायमाना तेन दृष्टा, तस्य मनः प्रमोदितं बभूव। सा मणिभूषणैः भूषिता, सर्वाङ्गानि स्निग्धानि, कोमलानि च। तस्याः विस्तीर्णश्रोणिः भारसमन्विता, मुनिमनांसि मोदयन्ती आसीत्। तस्याः दृढश्रोणिं, वातेन विचलितवस्त्रां दृष्ट्वा, तस्य मनः आकृष्टम्। तस्याः स्मितमुखं शोभनं चन्द्रकला-शोभायाः लज्जाकरम्। ललाटे च सिन्दूरबिन्दुं, कस्तूरीचिह्नं च आसीत्। स कामशास्त्रविशारदः तां स्निग्धां प्रियतमां प्रीत्या अवदत्—"त्वदर्थं प्राणानपि नष्टवान्, सुन्दरि, क्षणं तिष्ठ। त्वामेव अनुसृत्य अहं पृथिव्याम् विचरामि। रम्भायाः वदनात् श्रुत्वा यत् त्वं कामलोकं गच्छसि, तस्मात् आगतः। हा, सरस्वत्याः रम्ये तटे पुष्पवाटिकायाम्, यथा युवान् प्रियया सह रमते, तथा अहं त्वया सह आसीत्। त्वं स्थिरयौवना, दीर्घायुषी च। मृत्युञ्जयस्य वरात् मृत्युकन्यां अपि जितवान्।" "रत्नमाला, स्त्रीणां भूषणं, वरुणवाय्वोः उत्पन्ना। कामशास्त्रं, योषितां हर्षजनकं, कामदेवात् प्राप्तम्। रत्नमालिका, वस्त्रयुग्मम्, सर्वाणि भूषणानि च गृहं स्थाप्य, सः पुनः अन्वेषणाय निर्गतः।" एवं तस्य कामोन्मत्तस्य वचनं श्रुत्वा, घृताची स्मितवदना अभवत्। सा उवाच—"समये योग्यं वचनं वदामि, कामार्त। अहं कामदेवस्य गृहम् गच्छामि, तदर्थं भूषिता। अद्य अहं कामस्य पत्नी, अपि च तव गुरोः पत्नी। ज्ञानदाता, मन्त्रदाता, गुरु पितुः लक्षगुणः अधिकः। शास्त्रेषु गुरोः पत्न्याः सत्कारः गुरोः शतगुणः उच्यते। शास्त्रेषु पुत्रेण मातृसंयोगे दोषः निर्दिष्टः।