દત્ત્વા ભારં ધનુષ્કોટ્યાં નિદ્રામાપ રમાપતિઃ । શ્રાન્તત્વાદ્દૈવયોગાચ્ચ જાતસ્તત્રાતિનિદ્રિતઃ
ધનુષ્યના છેડે ભાર મૂકી, શ્રીપતિ ઊંઘી ગયા; થાક અને દૈવી ઇચ્છાથી ત્યાં ઊંઘ ઊંડી આવી.
તદા કાલેન કિયતા દેવાઃ સર્વે સવાસવાઃ । બ્રહ્મેશસહિતાઃ સર્વે યજ્ઞં કર્તું સમુદ્યતાઃ
પછી થોડા સમય પછી, બધા દેવો ઇન્દ્ર સહિત, બ્રહ્મા અને શિવ સાથે, યજ્ઞ કરવા તૈયાર થયા.
ગતાઃ સર્વેઽથ વૈકુણ્ઠં દ્રષ્ટું દેવં જનાર્દનમ્ । દેવકાર્યાર્થસિદ્ધ્યર્થં મખાનામધિપં પ્રભુમ્
બધા દેવો યજ્ઞના સ્વામી, ભગવાન જનાર્દનને જોવા અને દેવકાર્ય સિદ્ધ કરવા વૈકુંઠે ગયા.
અદૃષ્ટ્વા તં તદા તત્ર જ્ઞાનદૃષ્ટ્યા વિલોક્ય તે । યત્રાસ્તે ભગવાન્ વિષ્ણુર્જગ્મુસ્તત્ર તદા સુરાઃ
તે સમયે, ત્યાં ભગવાન વિષ્ણુને ન જોઈ શક્યા, ત્યારે દેવોએ જ્ઞાનની દૃષ્ટિથી જાણ્યું કે ભગવાન વિષ્ણુ ક્યાં છે, અને ત્યાં જ તેઓ પહોંચ્યા.
દદૃશુસ્તે તદેશાનં યોગનિદ્રાવશં ગતમ્ । વિચેતનં વિભું વિષ્ણું તત્રાસાંચક્રિરે સુરાઃ
ત્યાં દેવોએ ભગવાન ઈશાનને યોગનિદ્રામાં મગ્ન, અચેત, સર્વવ્યાપી વિષ્ણુને જોયા; અને દેવો ત્યાં ઊભા રહ્યા.
સ્થિતેષુ સર્વદેવેષુ નિદ્રાસુપ્તે જગત્પતૌ । ચિન્તામાપુઃ સુરાઃ સર્વે બ્રહ્મરુદ્રપુરોગમાઃ
બધા દેવો હાજર હતા અને જગતના સ્વામી નિદ્રામાં હતા, ત્યારે બ્રહ્મા અને રુદ્રની આગેવાનીમાં બધા દેવો ચિંતિત થયા.
તાનુવાચ તતઃ શક્રઃ કિં કર્તવ્યં સુરોત્તમાઃ । નિદ્રાભઙ્ગઃ કથં કાર્યશ્ચિન્તયન્તુ સુરોત્તમાઃ
પછી ઇન્દ્રે કહ્યું: 'સુરોત્તમો, હવે શું કરવું? શ્રેષ્ઠ દેવો વિચાર કરો કે કેવી રીતે ભગવાનની નિદ્રા તોડી શકાય.'
તમુવાચ તદા શમ્ભુર્નિદ્રાભઙ્ગેઽસ્તિ દૂષણમ્ । કાર્યં ચૈવ પ્રકર્તવ્યં યજ્ઞસ્ય સુરસત્તમાઃ
પછી શંભુએ કહ્યું: 'નિદ્રા તોડવામાં દોષ છે, પણ યજ્ઞનું કાર્ય તો કરવું જ જોઈએ, સુરોત્તમો.'
ઉત્પાદિતા તદા વમ્રી બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના । તયા ભક્ષયિતું તત્ર ધનુષોઽગ્રં ધરાસ્થિતમ્
પછી પરમેશ્વર બ્રહ્માએ એક વાંદળી ઉત્પન્ન કરી; તેને ત્યાં ધરા પર પડેલા ધનુષના અગ્ર ભાગને ખાવા માટે મોકલવામાં આવી.
ભક્ષિતેઽગ્રે તદા નિમ્નં ગમિષ્યતિ શરાસનમ્ । તદા નિદ્રાવિમુક્તોઽસૌ દેવદેવો ભવિષ્યતિ
જ્યારે અગ્ર ભાગ ખાઈ લેવાશે, ત્યારે ધનુષ નીચે પડી જશે; અને પછી દેવોના દેવ ભગવાન નિદ્રામુક્ત થશે.
દેવકાર્યં તદા સર્વં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ । સ વમ્રીં સંદિદેશાથ દેવદેવઃ સનાતનઃ
પછી દેવોનું બધું કાર્ય પૂર્ણ થશે, એમાં કોઈ સંશય નથી; અને સનાતન દેવાદેવએ વાંદળીને આદેશ આપ્યો.
તમુવાચ તદા વમ્રી દેવદેવસ્ય માપતેઃ । નિદ્રાભઙ્ગઃ કથં કાર્યો દેવસ્ય જગતાં ગુરોઃ
પછી વાંદળીએ દેવાદેવને પૂછ્યું: 'જગતના ગુરુ દેવની નિદ્રા કેવી રીતે તોડવી?'
નિદ્રાભઙ્ગઃ કથાચ્છેદો દમ્પત્યોઃ પ્રીતિભેદનમ્ । શિશુમાતૃવિભેદશ્ચ બ્રહ્મહત્યાસમં સ્મૃતમ્
નિદ્રા તોડવી, વાર્તા વચ્ચે અટકાવવું, dampatyoḥ વચ્ચે પ્રેમભંગ કરવો, અને માતા-બાળકને અલગ કરવું — એ બધું બ્રહ્મહત્યાના પાપ સમાન ગણાય છે.
તત્કથં દેવદેવસ્ય કરોમિ સુખનાશનમ્ । કિં ફલં ભક્ષણાદ્દેવ યેન પાપં કરોમ્યહમ્
તો પછી હું દેવાદેવના સુખનો નાશ કેમ કરું? ખાવાથી મને શું ફળ મળશે, જે માટે હું પાપ કરું?
સર્વઃ સ્વાર્થવશો લોકઃ કુરુતે પાતકં કિલ । તસ્માદહં કરિષ્યામિ સ્વાર્થમેવ પ્રભક્ષણમ્
આ સમગ્ર જગત પોતાના સ્વાર્થ માટે પાપ કરે છે; તેથી હું પણ મારા માટે આ કાર્ય કરીશ અને ખાઈ લઉં.
બ્રહ્મોવાચ તવ ભાગં કરિષ્યામો મખમધ્યે યથા શૃણુ । તેન ત્વં કુરુ કાર્યં નો વિષ્ણું બોધય માચિરમ્
બ્રહ્માએ કહ્યું: 'યજ્ઞમાં તારો ભાગ અમે આપશું — સાંભળ. એના કારણે તું અમારું કાર્ય કર અને ઝડપથી વિષ્ણુને જાગૃત કર.'
હોમકર્મણિ પાર્શ્વે ચ હવિર્દાનાત્પતિષ્યતિ । તત્તે ભાગં વિજાનીહિ કુરુ કાર્યં ત્વરાન્વિતા
હોમકર્મના બાજુમાં, હવિર્દાનથી તારો ભાગ મળશે; એ portion તારા માટે છે, અને તું કાર્ય ઝડપથી પૂર્ણ કર.
સૂત ઉવાચ ઇત્યુક્તા બ્રહ્મણા વમ્રી ધનુષોઽગ્રં ત્વરાન્વિતા । ચખાદ સંસ્થિતં ભૂમૌ વિમુક્તા જ્યા તદાભવત્
સૂતે કહ્યું: 'બ્રહ્માના શબ્દો સાંભળી, વાંદળીએ ઝડપથી ધરા પર પડેલા ધનુષના અગ્ર ભાગને ખાઈ લીધો, અને પછી ધનુષની જ્યા મુક્ત થઈ ગઈ.'
પ્રત્યઞ્જાયાં વિમુક્તાયાં મુક્તા કોટિસ્તથોત્તરા । શબ્દઃ સમભવદ્ઘોરસ્તેન ત્રસ્તાઃ સુરાસ્તદા
જ્યા મુક્ત થતાં અને અગ્ર ભાગ ઉપર ઉછળતાં, ભયાનક અવાજ થયો, અને એ અવાજથી દેવો ડરી ગયા.
બ્રહ્માણ્ડં ક્ષુભિતં સર્વં વસુધા કમ્પિતા તદા । સમુદ્રાશ્ચ સમુદ્વિગ્નાસ્ત્રેસુશ્ચ જલજન્તવઃ
બ્રહ્માંડ આખું હલચલ થયું, ધરા કંપી ઉઠી, સમુદ્રો ઉથલ્યા, અને જલજીવો ભયભીત થઈ ગયા.