દૃષ્ટ્વા તાં વિસ્મિતાઃ સર્વે વયં તત્ર સ્થિતાઽભવન્ । કેયં કાન્તા ચ કિં નામ ન જાનીમોઽત્ર સંસ્થિતાઃ
અમે બધા તેને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ ઊભા રહી ગયા, 'આ સુંદર સ્ત્રી કોણ છે? તેનું નામ શું છે? અહીં ઊભા રહીને અમને ખબર નથી.' એવું વિચારતા હતા.
સહસ્રનયના રામા સહસ્રકરસંયુતા । સહસ્રવદના રમ્યા ભાતિ દૂરાદસંશયમ્
હજારો આંખો, તેજસ્વી, હજારો હાથ અને હજારો સુંદર ચહેરાવાળી, તે દૂરથી પણ નિઃસંદેહ ઝગમગતી દેખાતી હતી.
નાપ્સરા નાપિ ગન્ધર્વી નેયં દેવાઙ્ગના કિલ । ઇતિ સંશયમાપન્નાસ્તત્ર નારદ સંસ્થિતાઃ
'આ ન તો અપ્સરા છે, ન તો ગંધર્વી, ન તો દેવદૂતી છે'—હે નારદ, અમે ત્યાં સંશયમાં ઊભા રહ્યા.
તદાઽસૌ ભગવાન્વિષ્ણુર્દૃષ્ટ્વા તાં ચારુહાસિનીમ્ । ઉવાચામ્બાં સ્વવિજ્ઞાનાત્કૃત્વા મનસિ નિશ્ચયમ્
ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ, તેને સુંદર હાસ્યવાળી જોઈ, મનમાં નિશ્ચય કરીને પોતાના જ્ઞાનથી માતાને કહ્યું.
એષા ભગવતી દેવી સર્વેષાં કારણં હિ નઃ । મહાવિદ્યા મહામાયા પૂર્ણા પ્રકૃતિરવ્યયા
આ ભગવતી દેવી આપણા બધાના સર્વ કારણ છે; એ મહાવિદ્યા, મહામાયા, પૂર્ણ અને અવિનાશી મૂળ પ્રકૃતિ છે.
દુર્જ્ઞેયાઽલ્પધિયાં દેવી યોગગમ્યા દુરાશયા । ઇચ્છા પરાત્મનઃ કામં નિત્યાનિત્યસ્વરૂપિણી
દેવી નાના બુદ્ધિવાળાઓ માટે સમજવામાં અઘરી છે, યોગ દ્વારા પામાય છે, પણ સહેલાઈથી મળતી નથી; એ પરમાત્માની ઇચ્છા છે, અને સદા-અનિત્ય સ્વરૂપ ધરાવે છે.
દુરારાધ્યાઽલ્પભાગ્યૈશ્ચ દેવી વિશ્વેશ્વરી શિવા । વેદગર્ભા વિશાલાક્ષી સર્વેષામાદિરીશ્વરી
દેવી, વિશ્વની ઈશ્વરી અને કલ્યાણકારી, ઓછા ભાગ્યવાળાઓ માટે પામવામાં અઘરી છે; એના અંદર વેદો વસે છે, વિશાળ આંખો ધરાવે છે અને સર્વની મૂળ સ્વામિની છે.
એષા સંહૃત્ય સકલં વિશ્વં ક્રીડતિ સંક્ષયે । લિઙ્ગાનિ સર્વજીવાનાં સ્વશરીરે નિવેશ્ય ચ
આ દેવી આખું વિશ્વ સંહારીને, તેની લયમાં રમે છે; બધા જીવોના લક્ષણો પોતાના શરીરમાં સ્થિર કરે છે.
સર્વબીજમયી હ્યેષા રાજતે સામ્પ્રતં સુરૌ । વિભૂતયઃ સ્થિતાઃ પાર્શ્વે પશ્યતાં કોટિશઃ ક્રમાત્
આ દેવી સર્વ બીજથી બનેલી છે અને હવે તેજથી ચમકે છે, દેવો; એના બાજુએ અનગણિત શક્તિઓ શ્રેણીવાર દેખાય છે.
દિવ્યાભરણભૂષાઢ્યા દિવ્યગન્ધાનુલેપનાઃ । પરિચર્યાપરાઃ સર્વાઃ પશ્યતાં બ્રહ્મશઙ્કરૌ
દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન અને સ્વર્ગીય સુગંધોથી સુગંધિત, સર્વે એની સેવા માટે તત્પર છે, બ્રહ્મા અને શંકર એ બધું જોઈ રહ્યા છે.
ધન્યા વયં મહાભાગાઃ કૃતકૃત્યાઃ સ્મ સામ્પ્રતમ્ । યદત્ર દર્શનં પ્રાપ્તં ભગવત્યાઃ સ્વયં ત્વિદમ્
અમે ધન્ય છીએ, ખૂબ ભાગ્યશાળી છીએ અને હવે પૂર્ણતા પામી છે, કારણ કે અમને સ્વયં દેવીનું દર્શન મળ્યું છે.
તપસ્તપ્તં પુરા યત્નાત્તસ્યેદં ફલમુત્તમમ્ । અન્યથા દર્શનં કુત્ર ભવેદસ્માકમાદરાત્
અગાઉ જે તપસ્યા પ્રયત્નપૂર્વક કરી હતી, તેનું આ શ્રેષ્ઠ ફળ મળ્યું છે; નહિંતર, આ રીતે દેવીનું દર્શન અમને ક્યારે મળત?
પશ્યન્તિ પુણ્યપુઞ્જા યે યે વદાન્યાસ્તપસ્વિનઃ । રાગિણો નૈવ પશ્યન્તિ દેવીં ભગવતીં શિવામ્
જે લોકો પુણ્યના ભંડાર અને ઉદાર તપસ્વી છે, તેઓ કલ્યાણકારી ભગવતી દેવીને જુએ છે; કામાસક્ત લોકો તેને જોઈ શકતા નથી.
મૂલપ્રકૃતિરેવૈષા સદા પુરુષસઙ્ગતા । બ્રહ્માણ્ડં દર્શયત્યેષા કૃત્વા વૈ પરમાત્મને
આ દેવી મૂળ પ્રકૃતિ છે, સદા પુરુષ સાથે જોડાયેલી છે; એ પરમાત્મા માટે બ્રહ્માંડ સર્જીને તેને પ્રગટ કરે છે.
દ્રષ્ટાઽસૌ દૃશ્યમખિલં બ્રહ્માણ્ડં દેવતાઃ સુરૌ । તસ્યૈષા કારણં સર્વા માયા સર્વેશ્વરી શિવા
એ પુરુષ દ્રષ્ટા છે, આખું બ્રહ્માંડ દૃશ્ય છે, હે દેવો; એ માટે આ દેવી સર્વનું કારણ, માયા, સર્વેશ્વરી અને કલ્યાણકારી છે.
ક્વાહં વા ક્વ સુરાઃ સર્વે રમ્ભાદ્યાઃ સુરયોષિતઃ । લક્ષાંશેન તુલામસ્યા ન ભવામઃ કથઞ્ચન
હું ક્યાં, બધા દેવો ક્યાં અને રંભા જેવી દેવસ્ત્રીઓ ક્યાં? અમે તો એના લાખમાં એક પણ નથી.
સૈષા વરાઙ્ગના નામ યા વૈ દૃષ્ટા મહાર્ણવે । બાલભાવે મહાદેવી દોલયન્તીવ માં મુદા
આ એ મહાન સ્ત્રી છે, જે મહાસાગરમાં દેખાઈ હતી; બાળરૂપે મહાદેવી આનંદથી મને ઝુલાવતી હતી.
શયનં વટપત્રે ચ પર્યઙ્કે સુસ્થિરે દૃઢે । પાદાઙ્ગુષ્ઠં કરે કૃત્વા નિવેશ્ય મુખપઙ્કજે
વટના પાન પર, મજબૂત અને સ્થિર શયન પર, એએ પગનો અંગૂઠો હાથમાં લઈ, કમળ જેવા મુખ પર મૂકી દીધો હતો.
લેલિહન્તઞ્ચ ક્રીડન્તમનેકૈબાલચેષ્ટિતૈઃ । રમમાણં કોમલાઙ્ગં વટપત્રપુટે સ્થિતમ્
એ બાળલિલામાં અનેક રીતે રમતી અને અંગૂઠો ચૂસતી, કોમળ અંગવાળી દેવી વટના પાનની વણમાં આનંદથી રહી હતી.
ગાયન્તી દોલયન્તી ચ બાલભાવાન્મયિ સ્થિતે । સેયં સુનિશ્ચિતં જ્ઞાતં જાતં મે દર્શનાદિવ
ગાતી અને ઝુલાવતી, એ બાળરૂપે મારી સાથે રહી; હવે મને એ સ્પષ્ટ રીતે જાણાયું છે, જાણે દર્શનથી સમજાયું હોય.
કામં નો જનની સૈષા શૃણુ તં પ્રવદામ્યહમ્ । અનુભૂતં મયા પૂર્વં પ્રત્યભિજ્ઞા સમુત્થિતા
નિષ્ઠાથી, એ જ અમારી માતા છે; સાંભળો, હું તમને એ કહું છું, જે મેં અગાઉ અનુભવ્યું હતું અને હવે યાદ આવ્યું છે.
વિષ્ણુના કૃતં દેવીસ્તોત્રમ્ બ્રહ્મોવાચ ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્વિષ્ણુઃ પુનરાહ જનાર્દનઃ । વયં ગચ્છેમ પાર્શ્વેઽસ્યાઃ પ્રણમન્તઃ પુનઃ પુનઃ
વિષ્ણુએ રચેલું દેવી સ્તોત્ર બ્રહ્માએ કહ્યું: આ રીતે કહી, ભગવાન વિષ્ણુ, જનાર્દન ફરી બોલ્યા: ચાલો આપણે એના પાસે જઈએ અને વારંવાર નમન કરીએ.
સેયં વરા મહામાયા દાસ્યત્યેષા વરાન્ હિ નઃ । સ્તુવામઃ સન્નિધિં પ્રાપ્ય નિર્ભયાશ્ચરણાન્તિકે
આ મહાન માયા અમને જરૂર આશીર્વાદ આપશે; ચાલો આપણે નિર્ભય બનીને તેમના ચરણોમાં જઈને તેમની સ્તુતિ કરીએ.
યદિ નો વારયિષ્યન્તિ દ્વારસ્થાઃ પરિચારકાઃ । પઠિષ્યામશ્ચ તત્રસ્થાઃ સ્તુતિં દેવ્યાઃ સમાહિતાઃ
જો દ્વાર પર ઊભેલા સેવકો અમને રોકશે, તો પણ આપણે ત્યાં જ રહીને મન એકાગ્ર કરી દેવીની સ્તુતિ વાંચીશું.
બ્રહ્મોવાચ ઇત્યુક્તે હરિણા વાક્યે સુપ્રહૃષ્ટૌ સુસંસ્થિતૌ । જાતૌ પ્રમુદિતૌ કામં નિકટે ગમનાય ચ
બ્રહ્માએ કહ્યું: હરિએ આવું કહ્યું ત્યારે અમે બંને ખૂબ જ આનંદિત અને દૃઢ નિશ્ચય સાથે, નજીક જવાની ઉત્સુકતા અનુભવી.
ઓમિત્યુક્ત્વા હરિં સર્વે વિમાનાત્ત્વરિતાસ્ત્રયઃ । ઉત્તીર્ય નિર્ગતા દ્વારિ શઙ્કમાના મનસ્યલમ્
'ૐ' ઉચ્ચારીને અમે ત્રણેય ઝડપથી વિમાનમાંથી નીચે ઉતરી, દ્વાર સુધી ગયા અને મનમાં થોડું શંકિત થયા.
દ્વારસ્થાન્ વીક્ષ્ય તાન્સર્વાન્દેવી ભગવતી તદા । સ્મિતં કૃત્વા ચકારાશુ તાંસ્ત્રીન્સ્ત્રીરૂપધારિણઃ
ત્યારે ભગવતી દેવીએ દ્વાર પર ઉભેલા બધાને જોયા અને સ્મિત કરીને તરત જ અમને ત્રણેયને સ્ત્રીરૂપ આપી દીધા.
વયં યુવતયો જાતાઃ સુરૂપાશ્ચારુભૂષણાઃ । વિસ્મયૈ પરમં પ્રાપ્તા ગતાસ્તત્સન્નિધિં પુનઃ
અમે યુવાન સ્ત્રીઓ બની ગયાં, સુંદર અને મનોહર આભૂષણોથી સજ્જ, અને ખૂબ જ આશ્ચર્યથી ફરીથી તેમના સમીપ પહોંચ્યા.
સા દૃષ્ટ્વા નઃ સ્થિતાંસ્તત્ર સ્ત્રીરૂપાંશ્ચરણાન્તિકે । વ્યલોકયત ચાર્વઙ્ગી પ્રેમસમ્પૂર્ણયા દૃશા
તેમણે અમને સ્ત્રીરૂપે પોતાના ચરણોમાં ઊભેલા જોયા અને પ્રેમથી ભરેલી નજરે, સૌંદર્યથી ઉજ્જવળ શરીરથી, અમને નિહાળ્યા.
પ્રણમ્ય તાં મહાદેવીં પુરતઃ સંસ્થિતા વયમ્ । પરસ્પરં લોકયન્તઃ સ્ત્રીરૂપાશ્ચારુભૂષણાઃ
અમે મહાદેવીને વંદન કરીને તેમના સામે ઊભા રહ્યા, એકબીજાને જોઈ રહ્યા, સુંદર આભૂષણોથી શોભતા સ્ત્રીરૂપે.