સકામા રિપવસ્તેઽદ્ય દૃષ્ટ્વા તાં દુઃખિતા ભૃશમ્ । ત્વાં વિયુક્તં ચ રમયા હસિષ્યન્તિ દિવાનિશમ્
તારા દુશ્મનો, પોતાના સ્વાર્થ માટે, આજે રમાને ખૂબ દુઃખી જોઈને અને તને રમાથી અલગ જોઈને, દિવસ-રાત તારી મજાક ઉડાવશે.
રમાં રમય દેવેશ ત્વદુત્સઙ્ગગતાં કુરુ । સર્વલક્ષણસમ્પન્નાં સુશીલાં ચ સુરૂપિણીમ્
દેવોના સ્વામી, રમાને ખુશ કર, તેને તારા ગળે બેસાડ, જે સર્વ ગુણોથી યુક્ત, સારા સ્વભાવની અને સુંદર છે.
સુખિતો ભવ તાં પ્રાપ્ય વલ્લભાં ચારુહાસિનીમ્ । કાન્તાવિરહજં દુઃખં સ્મરામ્યહમનાતુરઃ
જે તારી પ્રિય, મીઠા હાસ્યવાળી છે, તેને પામી તું આનંદમાં રહેજે; હું મારા પ્રિયાથી વિયોગના દુઃખને હવે શાંતિથી યાદ કરું છું.
મમ ભાર્યા મૃતા વિષ્ણો દક્ષયજ્ઞે સતી યદા । તદાહં દુઃસહં દુઃખં ભુક્તવાનમ્બુજેક્ષણ
હે કમળનેત્ર વિષ્ણુ, જ્યારે દક્ષના યજ્ઞમાં મારી પત્ની સતીનું અવસાન થયું, ત્યારે મેં અસહ્ય દુઃખ સહન કર્યું હતું.
સંસારેઽસ્મિન્નરઃ કોઽપિ માભૂન્મત્સદૃશોઽપરઃ । મનસાકરવં શોકં તસ્યા વિરહપીડિતઃ
આ સંસારમાં મારા જેવું બીજું કોઈ નથી; તેની વિયોગની પીડાથી મેં મનમાં ઘણું દુઃખ સહન કર્યું.
કાલેન મહતા પ્રાપ્તા મયા ગિરિસુતા પુનઃ । તપસ્તપ્ત્વાતિદુઃસાધ્યં યા દગ્ધા તુ રુષાધ્વરે
ઘણા સમય પછી, કઠિન તપ કરીને, મેં ફરીથી પર્વતકન્યાને મેળવ્યા, જે previously ક્રોધથી યજ્ઞમાં દાઝાઈ ગઈ હતી.
હરે કિં સુખમાપન્નં ત્વયા સન્ત્યજ્ય કામિનીમ્ । એકાકી તિષ્ઠતા કાલં સહસ્રવત્સરાત્મકમ્
હે હરિ, તું તારી પ્રિયાને છોડી અને હજાર વર્ષ જેટલો સમય એકલો રહીને શું સુખ મેળવ્યું?
ગત્વાશ્વાસ્ય મહાભાગાં સમાનય નિજાલયમ્ । માભૂત્કોઽપીહ સંસારે વિમુક્તો રમયા તયા
જઇને, તે પુણ્યવંતીને શાંત કર અને તેને તારા ઘરે લઇ આવ; આ સંસારમાં કોઈને પણ રમાથી વિયોગ ન ભોગવવો પડે.
કૃત્વા તુરગરૂપં ત્વં ભજ તાં કમલાલયામ્ । ઉત્પાદ્ય પુત્રમાયુષ્મંસ્તામાનય શુચિસ્મિતામ્
તુ ઘોડાની આકૃતિ ધારણ કરીને કમળમાં વસતી તેને મળજે, દીર્ઘાયુ પુત્રને જન્મ આપી, પવિત્ર સ્મિતવાળી તેને પાછી લેજે.
વ્યાસ ઉવાચ હરિરાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં ચિત્રરૂપસ્ય ભારત । તથેત્યુક્ત્વા તુ તં દૂતં પ્રેષયામાસ શઙ્કરમ્
વ્યાસ કહે છે: હરિએ તે ચમત્કારીક સ્વરૂપવાળાની વાત સાંભળી, 'તેમ જ થાઓ' કહીને, તે દૂતને શંકર પાસે મોકલ્યો.
ગતે દૂતેઽથ ભગવાન્વૈકુણ્ઠાત્કામસંયુતઃ । જગામ ધૃત્વા તત્રાશુ વાજિરૂપં મનોહરમ્
દૂત જતા, ભગવાન વૈકુંઠમાંથી કામથી ભરેલા, તરત જ મોહક ઘોડાનું રૂપ ધારણ કરીને ત્યાં ગયા.
યત્ર સા વડવારૂપં કૃત્વા તપતિ સિન્ધુજા । વિષ્ણુસ્તં દેશમાસાદ્ય તામપશ્યદ્ધયીં સ્થિતામ્
જ્યાં સમુદ્રકન્યા વઢવાની આકૃતિમાં તપ કરી રહી હતી, ત્યાં વિષ્ણુ પહોંચ્યા અને તેને ઘોડા રૂપે ઊભેલી જોઈ.
સાપિ તં વીક્ષ્ય ગોવિન્દં હયરૂપધરં પતિમ્ । જ્ઞાત્વા વીક્ષ્ય સ્થિતા સાધ્વી વિસ્મિતા સાશ્રુલોચના
તે સતી, પોતાના પતિ ગોવિંદને ઘોડાના રૂપમાં જોઈને, ઓળખી ગઈ, આશ્ચર્યચકિત અને આંખોમાં આંસુ લઈને સ્થિર ઊભી રહી.
તયોસ્તુ સઙ્ગમસ્તત્ર પ્રવૃત્તો મન્મથાર્તયોઃ । કાલિન્દીતમસાસઙ્ગે પાવને લોકવિશ્રુતે
પછી, યમુનાની પવિત્ર અને પ્રસિદ્ધ અંધકારમાં, પ્રેમથી વ્યાકુળ બંનેનો મિલન થયો.
સગર્ભા સા તદા જાતા વડવા હરિવલ્લભા । સુષુવે સુન્દરં બાલં તત્રૈવ સુગુણોત્તરમ્
પછી હરિપ્રિય વઢવા ગર્ભવતી થઈ અને ત્યાં જ સુંદર અને ગુણવંત પુત્રને જન્મ આપ્યો.
તામાહ ભગવાન્વાક્યં પ્રહસ્ય સમયાશ્રિતમ્ । ત્યજાદ્ય વાડવં દેહં પૂર્વદેહા ભવાધુના
ભગવાને હસતાં હસતાં, કરાર પ્રમાણે કહ્યું: હવે તું વઢવાનો દેહ છોડ અને પહેલા જેવું સ્વરૂપ ધારણ કર.
ગમિષ્યાવઃ સ્વવૈકુણ્ઠમાવાં કૃત્વા નિજં વપુઃ । તિષ્ઠત્વત્ર કુમારોઽયં ત્વયા જાતઃ સુલોચને
ચાલ, આપણે આપણા સાચા સ્વરૂપે વૈકુંઠ જઈએ; તારા સુંદર નેત્રવાળા, તારા ગર્ભથી જન્મેલો પુત્ર અહીં જ રહે.
લક્ષ્મીરુવાચ સ્વદેહસમ્ભવં પુત્રં કથં હિત્વા વ્રજામ્યહમ્ । સ્નેહઃ સુદુસ્ત્યજઃ કામં સ્વાત્મજસ્ય સુરર્ષભ
લક્ષ્મીએ કહ્યું: મારા પોતાના દેહથી જન્મેલા પુત્રને છોડી હું કેવી રીતે જઈ શકું? પોતાના સંતાન માટેનું સ્નેહ તો, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, બહુ જ મુશ્કેલે છૂટે છે.
કા ગતિઃ સ્યાદમેયાત્મન્ બાલસ્યાસ્ય નદીતટે । અનાથસ્યાસમર્થસ્ય વિજનેઽલ્પતનોરિહ
હે અપરંપાર આત્મા, આ નદીના કાંઠે, એકલાં અને બેધાન, કોઈ આશરો વગરના અને નબળા આ બાળકનું શું થશે?
અનાશ્રયં સુતં ત્યક્ત્વા કથં ગન્તું મનો મમ । સમર્થં સદયં સ્વામિન્ ભવેદમ્બુજલોચન
મારા મનને કેમ થાય કે હું આશ્રય વગરના આ દીકરાને અહીં છોડી દઉં? હે કમળની આંખો ધરાવનાર પ્રભુ, તમે તો દયાળુ અને શક્તિશાળી છો, કૃપા કરીને એનું રક્ષણ કરો.
દિવ્યદેહૌ તતો જાતૌ લક્ષ્મીનારાયણાવુભૌ । વિમાનવરસંવિષ્ટૌ સ્તૂયમાનૌ સુરૈર્દિવિ
ત્યાં પછી દિવ્ય રૂપે શ્રીલક્ષ્મી અને શ્રીનારાયણ પ્રગટ થયા, તેઓ સુંદર વિમાનમાં બેઠા હતા અને દેવતાઓ દ્વારા સ્વર્ગમાં તેમની સ્તુતિ થઈ રહી હતી.
ગન્તુકામં પતિં પ્રાહ કમલા કમલાપતિમ્ । ગૃહાણેમં સુતં નાથ નાહં શક્તાસ્મિ હાપિતુમ્
જતાં જતાં કમળાએ પોતાના પતિ કમળાપતિને કહ્યું: 'હે નાથ, આ બાળકને તમે સ્વીકારો, હું એને અહીં છોડી શકતી નથી.'
પ્રાણપ્રિયોઽસ્તિ મે પુત્રઃ કાન્ત્યા ત્વત્સદૃશઃ પ્રભો । ગૃહીત્વૈનં ગમિષ્યાવો વૈકુણ્ઠં મધુસૂદન
હે પ્રભુ, આ પુત્ર તો મને પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય છે અને રૂપે પણ તમારી જેમ જ છે. ચાલો, આપણે એને લઈ વૈકુંઠ જઈએ, હે મધુનાશક.
હરિરુવાચ મા વિષાદં પ્રિયે કર્તું ત્વમર્હસિ વરાનને । તિષ્ઠત્વયં સુખેનાત્ર રક્ષા મે વિહિતા ત્વિહ
હરિએ કહ્યું: 'હે પ્રિયે, હે સુંદર ચહેરાવાળી, દુઃખ ન કર. આ બાળક અહીં આનંદથી રહેશે; એના રક્ષણની વ્યવસ્થા મેં અહીં કરી છે.'
કાર્યં કિમપિ વામોરુ વર્તતે મહદદ્ભુતમ્ । નિબોધ કથયામ્યદ્ય સુતસ્યાત્ર વિમોચને
હે સુકુમાર કટિ ધરાવનારી, અહીં એક મહાન અને અદ્ભુત કાર્ય થવાનું છે. હવે હું તને આ બાળકના ઉદ્ધાર વિશે કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
તુર્વસુર્નામ વિખ્યાતો યયાતિતનુજો ભુવિ । હરિવર્મેતિ પિત્રાસ્ય કૃતં નામ સુવિશ્રુતમ્
પૃથ્વી પર યયાતિનો પુત્ર તુર્વસુ નામે પ્રસિદ્ધ રાજા છે; તેના પિતાએ તેને હરિવર્મા નામ આપ્યું છે, જે સર્વેને જાણીતા છે.
સ રાજા પુત્રકામોઽદ્ય તપસ્તપતિ પાવને । તીર્થે વર્ષશતં જાતં તસ્ય વૈ કુર્વતસ્તપઃ
એ રાજા પુત્રની ઇચ્છાથી પવિત્ર તીર્થ પર તપ કરે છે. એ તપ કરતાં હવે સો વર્ષ વીતી ગયા છે.
તસ્યાર્થે નિર્મિતઃ પુત્રો મયાયં કમલાલયે । તત્ર ગત્વા નૃપં સુભ્રુ પ્રેરયિષ્યામિ સામ્પ્રતમ્
હે કમળાલયે, એ રાજા માટે મેં આ પુત્રની રચના કરી છે. હવે હું ત્યાં જઈને એ રાજાને અહીં આવવા પ્રેરણા આપીશ.
તસ્મૈ દાસ્યામ્યહં પુત્રં પુત્રકામાય કામિનિ । ગૃહીત્વા સ્વગૃહં રાજા પ્રાપયિષ્યતિ બાલકમ્
હે સુંદર, જે રાજા પુત્રની ઇચ્છા રાખે છે, તેને હું આ બાળક આપીશ. રાજા એને લઈ પોતાના ઘરે લઈ જશે.
વ્યાસ ઉવાચ ઇત્યાશ્વાસ્ય પ્રિયાં પદ્માં કૃત્વા રક્ષાં ચ બાલકે । વિમાનવરમારુહ્ય પ્રયયૌ પ્રિયયા સહ
વ્યાસજી કહે છે: આમ પ્રભુએ પોતાની પ્રિય પદ્માને આશ્વાસન આપ્યું અને બાળકનું રક્ષણ સુનિશ્ચિત કર્યું. પછી તેઓ સુંદર વિમાનમાં બેસી પોતાની પ્રિય સાથે ત્યાંથી વિદાય થયા.