ഓം സര്വചൈതന്യരൂപാം താം ആദ്യാം വിദ്യാം ച ധീമഹി । ബുദ്ധിം യാ നഃ പ്രചോദയാത്
ഓം. സർവ്വചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപമായ ആദി വിദ്യയെ ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു; അവൾ ഞങ്ങളുടെ ബുദ്ധിയെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ.
ശൌനക ഉവാച - സൂത സൂത മഹാഭാഗ ധന്യോഽസി പുരുഷര്ഷഭ । യദധീതാസ്ത്വയാ സമ്യക് പുരാണസംഹിതാഃ ശുഭാഃ
ശൗനകൻ പറഞ്ഞു: സൂതാ, സൂതാ, മഹാഭാഗ്യവാനായവനേ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനേ, നീ ശുഭമായ പുരാണങ്ങൾ മുഴുവൻ മനസ്സോടെ പഠിച്ചതിനാൽ നീ ഭാഗ്യവാനാണ്.
അഷ്ടാദശ പുരാണാനി കൃഷ്ണേന മുനിനാനഘ । കഥിതാനി സുദിവ്യാനി പഠിതാനി ത്വയാനഘ
പതിനെട്ട് പുരാണങ്ങൾ കൃഷ്ണമുനി പറഞ്ഞതും, നീ അവയെ മുഴുവൻ വായിച്ചും പഠിച്ചുമാണ്, പാപരഹിതനേ.
പഞ്ചലക്ഷണയുക്താനി സരഹസ്യാനി മാനദ । ത്വയാ ജ്ഞാതാനി സര്വാണി വ്യാസാത്സത്യവതീസുതാത്
മാനദാ, അഞ്ച് ലക്ഷണങ്ങളോടെ രഹസ്യങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ എല്ലാ പുരാണങ്ങളും നീ സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസനിൽ നിന്ന് പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അസ്മാകം പുണ്യയോഗേന പ്രാപ്തസ്ത്വം ക്ഷേത്രമുത്തമമ് । ദിവ്യം വിശ്വസനം പുണ്യം കലിദോഷവിവര്ജിതമ്
നമ്മുടെ പുണ്യഫലത്താൽ നീ ഈ ഉത്തമവും ദൈവികവും വിശ്വാസയോഗ്യവും പുണ്യമുള്ളതും കലിയുഗത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതുമായ സ്ഥലത്ത് എത്തി.
സമാജോഽയം മുനീനാം ഹി ശ്രോതുകാമോഽസ്തി പുണ്യദാമ് । പുരാണസംഹിതാം സൂത ബ്രൂഹി ത്വം നഃ സമാഹിതഃ
പുണ്യദാനമായ സുതാ, ഈ മുനിസഭയെല്ലാം ഉത്സാഹത്തോടെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനാൽ, നീ മനസ്സോടെ പുരാണസമാഹാരം ഞങ്ങൾക്കായി പറയണം.
ദീര്ഘായുര്ഭവ സര്വജ്ഞ താപത്രയവിവര്ജിതഃ । കഥയാദ്യ മഹാഭാഗ പുരാണം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ്
നീ ദീർഘായുസ്സോടെ, എല്ലാം അറിയുന്നവനും താപത്രയങ്ങളില്ലാത്തവനും ആവട്ടെ. മഹാഭാഗാ, വേദസമമായ പുരാണം ഇന്നെനിക്ക് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രോത്രേന്ദ്രിയയുതാഃ സൂത നരാഃ സ്വാദവിചക്ഷണാഃ । ന ശൃണ്വന്തി പുരാണാനി വഞ്ചിതാ വിധിനാ ഹി തേ
സുതാ, ചെവിയും മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഉള്ളവരും, രുചി തിരിച്ചറിയാൻ അറിവില്ലാത്തവർ, പുരാണങ്ങൾ കേൾക്കാറില്ല; അവർ വിധിയുടെ കളിയിൽ വഞ്ചിതരാണ്.
യഥാ ജിഹ്വേന്ദ്രിയാഹ്ലാദഃ ഷഡ്‌രസൈഃ പ്രതിപദ്യതേ । തഥാ ശ്രോത്രേന്ദ്രിയാഹ്ലാദോ വചോഭിഃ സുധിയാം സ്മൃതഃ
ഋചികൾകൊണ്ട് ജിഹ്വ ഇന്ദ്രിയം സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, നല്ലവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ചെവിയും സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
അശ്രോത്രാഃ ഫണിനഃ കാമം മുഹ്യന്തി ഹി നഭോഗുണൈഃ । സകര്ണാ യേ ന ശൃണ്വന്തി തേഽപ്യകര്ണാഃ കഥം ന ച
പാമ്പുകൾക്ക് ചെവി ഇല്ലെങ്കിലും, ശബ്ദഗുണങ്ങളിൽ അവർ കുഴഞ്ഞുപോകുന്നു; എന്നാൽ ചെവി ഉള്ളവരും കേൾക്കാത്തവർ, അവർക്ക് ചെവി ഇല്ലാത്തതിൽ എന്ത് വ്യത്യാസം?
അതഃ സര്വേ ദ്വിജാഃ സൌമ്യ ശ്രോതുകാമാഃ സമാഹിതാഃ । വര്തന്തേ നൈമിഷാരണ്യേ ക്ഷേത്രേ കലിഭയാര്ദിതാഃ
അതിനാൽ, സുമുഖനേ, ഇവിടെ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, കലിയുഗഭയത്തിൽ പീഡിതരായി, നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.
യേന കേനാപ്യുപായേന കാലാതിവാഹനം സ്മൃതമ് । വ്യസനൈരിഹ മൂര്ഖാണാം ബുധാനാം ശാസ്ത്രചിന്തനൈഃ
കാലം കടക്കുന്നത് പലരീതിയിലാണെന്ന് പറയുന്നു; മൂഢന്മാർക്ക് കഷ്ടതകളാൽ, ജ്ഞാനികൾക്ക് ശാസ്ത്രചിന്തനത്തിലൂടെയും.
ശാസ്ത്രാണ്യപി വിചിത്രാണി ജല്പവാദയുതാനി ച । ത്രിവിധാനി പുരാണാനി ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച । വിതാണ്ഡാച്ഛലയുക്താനി ഗര്വാമര്ഷകരാണി ച । നാനാര്ഥവാദയുക്താനി ഹേതുമന്തി ബൃഹന്തി ച
ശാസ്ത്രങ്ങൾ പലതരത്തിലുമുണ്ട്, വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞവയും; പുരാണങ്ങൾ മൂന്നു വിധം, ശാസ്ത്രങ്ങൾ അനേകം; വാദം, ചതിയും, അഹങ്കാരവും, കോപവും നിറഞ്ഞവയും, വിവിധ അർത്ഥങ്ങൾ, കാരണം, വ്യാപ്തി എന്നിവയുമുണ്ട്.
സാത്ത്വികം തത്ര വേദാന്തം മീമാംസാ രാജസം മതമ് । താമസം ന്യായശാസ്ത്രം ച ഹേതുവാദാഭിയന്ത്രിതമ്
അവയിൽ, വേദാന്തം സാത്വികം, മീമാംസാ രാജസികം, വാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ന്യായശാസ്ത്രം താമസികം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ ച പുരാണാനി ത്രിഗുണാനി കഥാനകൈഃ । കഥിതാനി ത്വയാ സൌമ്യ പഞ്ചലക്ഷണവന്തി ച
അതു പോലെ തന്നെ, പുരാണങ്ങളും ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് മൂന്നു വിധം കഥകളാൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സുമുഖനേ, നീ അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങളുള്ളവയെ വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തത്ര ഭാഗവതം പുണ്യം പഞ്ചമം വേദസമ്മിതമ് । കഥിതം യത്ത്വയാ പൂര്വം സര്വലക്ഷണസംയുതമ്
അവയിൽ, ഭാഗവതം അഞ്ചാമത്തേതും, പുണ്യമുള്ളതും, വേദസമമായതുമാണ്; അതിനെ നീ മുമ്പ് എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളോടെയും വിവരിച്ചിരുന്നു.
ഉദ്ദേശമത്രേണ തദാ കീര്തിതം പരമാദ്‌ഭുതമ് । മുക്തിപ്രദം മുമുക്ഷൂണാം കാമദം ധര്മദം തഥാ
അപ്പോൾ അതിനെ നീ സംക്ഷിപ്തമായി മാത്രം പറഞ്ഞിരുന്നു, അത്ഭുതകരമായതും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷവും, ഭക്തർക്കു ഇഷ്ടഫലവും, ധർമ്മവും നൽകുന്നതുമാണ്.
വിസ്തരേണ തദാഖ്യാഹി പുരാണോത്തമമാദരാത് । ശ്രോതുകാമാ ദ്വിജാഃ സര്വേ ദിവ്യം ഭാഗവതം ശുഭമ്
ഇപ്പോൾ ആ ഉത്തമപുരാണം നീ ആദരപൂർവ്വം വിശദമായി പറയണം; ഇവിടെ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും ദൈവികവും ശുഭപ്രദവുമായ ഭാഗവതം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ത്വം തു ജാനാസി ധര്മജ്ഞ പൌരാണീം സംഹിതാം കില । കൃഷ്ണോക്താം ഗുരുഭക്തത്വാത് സമ്യക് സത്ത്വഗുണാശ്രയഃ
നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനാണ്, ഗുരുഭക്തിയാൽ സത്വഗുണത്തിൽ ഉറച്ചവനായി, കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞ പുരാണസമാഹാരം നന്നായി അറിയുന്നവനുമാണ്.
ശ്രുതാന്യന്യാനി സര്വജ്ഞ ത്വന്മുഖാന്നിഃസൃതാനി ച । നൈവ തൃപ്തിം വ്രജാമോഽദ്യ സുധാപാനേഽമരാ യഥാ
സർവ്വജ്ഞനേ, നീ പറഞ്ഞ മറ്റു ഉപദേശങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എങ്കിലും ഇന്നത് ഞങ്ങൾക്കു തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല, ദേവന്മാർ അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും തൃപ്തി ലഭിക്കാത്തതുപോലെ.
ധിക്സുധാം പിബതാം സൂത മുക്തിര്നൈവ കദാചന । പിബന്ഭാഗവതം സദ്യോ നരോ മുച്യേത സങ്കടാത്
സുതാ, അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും മോക്ഷം ലഭിക്കാത്തത് ലജ്ജാജനകമാണ്; പക്ഷേ, ഭാഗവതം കുടിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഉടൻ തന്നെ കഷ്ടതകളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
സുധാപാനനിമിത്തം യത് കൃതാ യജ്ഞാഃ സഹസ്രശഃ । ന ശാന്തിമധിഗച്ഛാമഃ സൂത സര്വാത്മനാ വയമ്
സൂതാ, അമൃതം ലഭിക്കാൻ നാം ആയിരക്കണക്കിന് യാഗങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും, എങ്ങനെയും ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലെ സമാധാനം ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
മഖാനാം ഹി ഫലം സ്വര്ഗഃ സ്വര്ഗാത്പ്രച്യവനം പുനഃ । ഏവം സംസാരചക്രേഽസ്മ്നിന് ഭ്രമണം ച നിരന്തരമ്
യാഗങ്ങളുടെ ഫലം സ്വർഗ്ഗമാണ്; പക്ഷേ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽനിന്ന് വീണ്ടും താഴേക്ക് വീഴേണ്ടി വരും. ഇങ്ങനെ ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ അവസാനമില്ലാത്ത സഞ്ചാരമാണ് നടക്കുന്നത്.
വിനാ ജ്ഞാനേന സര്വജ്ഞ നൈവ മുക്തിഃ കദാചന । ഭ്രമതാം കാലചക്രേഽത്ര നരാണാം ത്രിഗുണാത്മകേ
സർവ്വജ്ഞനേ, ജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ, ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കാലചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം ഒരിക്കലും ലഭിക്കില്ല.
അതഃ സര്വരസോപേതം പുണ്യം ഭാഗവതം വദ । പാവനം മുക്തിദം ഗുഹ്യം മുമുക്ഷൂണാം സദാ പ്രിയമ്
അതിനാൽ, എല്ലാ രസങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും പുണ്യമുള്ളതുമായ, പവിത്രവും മോക്ഷം നൽകുന്നും രഹസ്യമായും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു എപ്പോഴും പ്രിയമായും ഭാഗവതത്തെ ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ.
ഗ്രന്ഥസംഖ്യാവിഷയവര്ണനമ് സൂത ഉവാച ധന്യോഽഹമതിഭാഗ്യോഽഹം പാവിതോഽഹം മഹാത്മഭിഃ । യത്പൃഷ്ടം സുമഹത്പുണ്യം പുരാണം വേദവിശ്രുതമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ധന്യനും അത്യന്തം ഭാഗ്യവാനുമാണ്. മഹാത്മാക്കളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞാൻ ശുദ്ധനായി. നിങ്ങൾ വേദങ്ങളിൽ പ്രശസ്തമായ അതിപുണ്യമായ പുരാണത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്.
തദഹം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി സര്വശ്രുത്യര്ഥസമ്മതമ് । രഹസ്യം സര്വശാസ്ത്രാണാമാഗമാനാമനുത്തമമ്
എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും അർത്ഥം അംഗീകരിക്കുന്നതും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും ആഗമങ്ങളുടെയും പരമരഹസ്യവുമായതിനെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയാം.
നത്വാ തത്പദപങ്കജം സുലലിതം മുക്തിപ്രദം യോഗിനാം ॥ ബ്രഹ്മാദ്യൈരപി സേവിതം സ്തുതിപരൈര്ധ്യേയം മുനീന്ദ്രൈഃ സദാ । വക്ഷ്യാമ്യദ്യ സവിസ്തരം ബഹുരസം ശ്രീമത്പുരാണോത്തമം
യോഗികൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്ന, ബ്രഹ്മാദികൾ ആരാധിക്കുന്ന, മഹർഷികൾ സ്തുതിക്കുകയും ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ മനോഹരമായ കമലപാദങ്ങളിൽ വന്ദനം അർപ്പിച്ച്, അനേകം രസങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ ശ്രീമാനായ ഉത്തമപുരാണം ഞാൻ ഇന്ന് വിശദമായി പറയാം.
യാ വിദ്യേത്യഭിധീയതേ ശ്രുതിപഥേ ശക്തിഃ സദാദ്യാ പരാ ॥ സര്വജ്ഞാ ഭവബന്ധഛിത്തിനിപുണാ സര്വാശയേ സംസ്ഥിതാ । ദുര്ജ്ഞേയാ സുദുരാത്മഭിശ്ച മുനിഭിര്ധ്യാനാസ്പദം പ്രാപിതാ
വേദപഥത്തിൽ 'വിദ്യ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദേവി ആദിപരാശക്തിയാണ്. അവൾ സർവ്വജ്ഞയും, ബന്ധനങ്ങൾ മുറിക്കാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ളതും, എല്ലാ ജീവികളിലും നിലകൊള്ളുന്നതും, ദുഷ്ടഹൃദയങ്ങൾക്കു ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും, മഹർഷികൾ ധ്യാനിക്കുന്നതുമായവളാണ്.
സൃഷ്ട്വാഖിലം ജഗദിദം സദസത്സ്വരൂപം ശക്ത്യാ സ്വയാ ത്രിഗുണയാ പരിപാതി വിശ്വമ് । സംഹൃത്യ കല്പസമയേ രമതേ തഥൈകാ താം സര്വവിശ്വജനനീം മനസാ സ്മരാമി
സ്വന്തം മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ ഈ സകല സൃഷ്ടിയും സൃഷ്ടിച്ച്, അവൾ ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; പ്രളയസമയത്ത് എല്ലാം ഏറ്റെടുത്ത് ഏകാന്തമായി ആനന്ദിക്കുന്നു. ആ സർവ്വഭൂതജനനിയെ ഞാൻ മനസ്സിൽ സ്മരിക്കുന്നു.