ദത്ത്വാ ഭാരം ധനുഷ്കോട്യാം നിദ്രാമാപ രമാപതിഃ । ശ്രാന്തത്വാദ്ദൈവയോഗാച്ച ജാതസ്തത്രാതിനിദ്രിതഃ
വില്ലിന്റെ അറ്റത്തിൽ ഭാരം വെച്ച്, ലക്ഷ്മീപതി ഉറക്കത്തിലായി; ക്ഷീണവും ദൈവിക ക്രമീകരണവും മൂലം അവിടെ ആഴമായി ഉറങ്ങിപ്പോയി.
തദാ കാലേന കിയതാ ദേവാഃ സര്വേ സവാസവാഃ । ബ്രഹ്മേശസഹിതാഃ സര്വേ യജ്ഞം കര്തും സമുദ്യതാഃ
അപ്പോൾ കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ബ്രഹ്മാവും ശിവനും ചേർന്ന് യാഗം നടത്താൻ തയ്യാറായി.
ഗതാഃ സര്വേഽഥ വൈകുണ്ഠം ദ്രഷ്ടും ദേവം ജനാര്ദനമ് । ദേവകാര്യാര്ഥസിദ്ധ്യര്ഥം മഖാനാമധിപം പ്രഭുമ്
അവരൊക്കെയും ദൈവികകാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ, യാഗങ്ങളുടെ അധിപനായ പ്രഭുവായ ജനാർദ്ദനനെ കാണാൻ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
അദൃഷ്ട്വാ തം തദാ തത്ര ജ്ഞാനദൃഷ്ട്യാ വിലോക്യ തേ । യത്രാസ്തേ ഭഗവാന് വിഷ്ണുര്ജഗ്മുസ്തത്ര തദാ സുരാഃ
അവിടെ അവനെ കാണാതെ, ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയിലൂടെ അവന്റെ സ്ഥാനം മനസ്സിലാക്കി, ഭഗവാൻ വിഷ്ണു എവിടെയാണെന്ന് അറിഞ്ഞു, ദേവന്മാർ അവിടേക്ക് പോയി.
ദദൃശുസ്തേ തദേശാനം യോഗനിദ്രാവശം ഗതമ് । വിചേതനം വിഭും വിഷ്ണും തത്രാസാംചക്രിരേ സുരാഃ
അവിടെ ദേവന്മാർ, യോഗനിദ്രയിൽ ആഴപ്പെട്ട്, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട, സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടു; ദേവന്മാർ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
സ്ഥിതേഷു സര്വദേവേഷു നിദ്രാസുപ്തേ ജഗത്പതൌ । ചിന്താമാപുഃ സുരാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മരുദ്രപുരോഗമാഃ
സകല ദേവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു, ലോകനാഥൻ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിനെയും രുദ്രനെയും മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ ദേവന്മാരും വലിയ ആശങ്കയിൽ ആകുകയായിരുന്നു.
താനുവാച തതഃ ശക്രഃ കിം കര്തവ്യം സുരോത്തമാഃ । നിദ്രാഭങ്ഗഃ കഥം കാര്യശ്ചിന്തയന്തു സുരോത്തമാഃ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവരേ, എന്ത് ചെയ്യണം? ഈ ഉറക്കം എങ്ങനെ ഭഗ്നമാക്കാമെന്ന് ദേവന്മാർ ആലോചിക്കണം.'
തമുവാച തദാ ശമ്ഭുര്നിദ്രാഭങ്ഗേഽസ്തി ദൂഷണമ് । കാര്യം ചൈവ പ്രകര്തവ്യം യജ്ഞസ്യ സുരസത്തമാഃ
അപ്പോൾ ശംഭു അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഉറക്കം ഭഗ്നമാക്കുന്നതിൽ ദോഷം ഉണ്ട്, എങ്കിലും യജ്ഞത്തിന്റെ കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കേണ്ടതുണ്ട്, ദേവന്മാരിൽ മികച്ചവരേ.'
ഉത്പാദിതാ തദാ വമ്രീ ബ്രഹ്മണാ പരമേഷ്ഠിനാ । തയാ ഭക്ഷയിതും തത്ര ധനുഷോഽഗ്രം ധരാസ്ഥിതമ്
അപ്പോൾ പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവ് ഒരു വംബിയെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിന്റെ സഹായത്തോടെ, ഭൂമിയിൽ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന ധനുസിന്റെ അഗ്രം അവിടെ തിന്നേണ്ടതായിരുന്നു.
ഭക്ഷിതേഽഗ്രേ തദാ നിമ്നം ഗമിഷ്യതി ശരാസനമ് । തദാ നിദ്രാവിമുക്തോഽസൌ ദേവദേവോ ഭവിഷ്യതി
അഗ്രം തിന്നുകഴിഞ്ഞാൽ, ധനുസ് താഴേക്ക് പോകും; അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ ഉറക്കം വിട്ടു ഉണരും.
ദേവകാര്യം തദാ സര്വം ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ । സ വമ്രീം സംദിദേശാഥ ദേവദേവഃ സനാതനഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും നിർവഹിക്കപ്പെടും, സംശയമില്ല; ശാശ്വതനായ ദേവദേവൻ വംബിയെ നിർദ്ദേശിച്ചു.
തമുവാച തദാ വമ്രീ ദേവദേവസ്യ മാപതേഃ । നിദ്രാഭങ്ഗഃ കഥം കാര്യോ ദേവസ്യ ജഗതാം ഗുരോഃ
അപ്പോൾ വംബി ദേവദേവനോട് ചോദിച്ചു: 'ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവായ ദേവന്റെ ഉറക്കം എങ്ങനെ ഭഗ്നമാക്കണം?'
നിദ്രാഭങ്ഗഃ കഥാച്ഛേദോ ദമ്പത്യോഃ പ്രീതിഭേദനമ് । ശിശുമാതൃവിഭേദശ്ച ബ്രഹ്മഹത്യാസമം സ്മൃതമ്
ഉറക്കം ഭഗ്നമാക്കൽ, കഥ നടുവിൽ നിർത്തൽ, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള പ്രേമം വേർപെടുത്തൽ, അമ്മയും കുഞ്ഞും തമ്മിലുള്ള വേർപാടും — ഇവയെല്ലാം ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപത്തിന് തുല്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
തത്കഥം ദേവദേവസ്യ കരോമി സുഖനാശനമ് । കിം ഫലം ഭക്ഷണാദ്ദേവ യേന പാപം കരോമ്യഹമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ എങ്ങനെ ദേവദേവന്റെ സുഖം നഷ്ടപ്പെടുത്തണം? തിന്നുന്നതിലൂടെ എനിക്ക് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും, അതിനായി ഞാൻ പാപം ചെയ്യണം?
സര്വഃ സ്വാര്ഥവശോ ലോകഃ കുരുതേ പാതകം കില । തസ്മാദഹം കരിഷ്യാമി സ്വാര്ഥമേവ പ്രഭക്ഷണമ്
ലോകം മുഴുവൻ സ്വാർത്ഥതയുടെ പിടിയിൽ പാപം ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ, ഞാൻ എന്റെ കാര്യം ചെയ്യാൻ, തിന്നാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മോവാച തവ ഭാഗം കരിഷ്യാമോ മഖമധ്യേ യഥാ ശൃണു । തേന ത്വം കുരു കാര്യം നോ വിഷ്ണും ബോധയ മാചിരമ്
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഭാഗം യജ്ഞത്തിൽ നമുക്ക് നൽകാം — കേൾക്കു. അതിനാൽ, ഞങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുക, വിഷ്ണുവിനെ വേഗത്തിൽ ഉണർത്തുക.'
ഹോമകര്മണി പാര്ശ്വേ ച ഹവിര്ദാനാത്പതിഷ്യതി । തത്തേ ഭാഗം വിജാനീഹി കുരു കാര്യം ത്വരാന്വിതാ
ഹോമത്തിൽ, ഹവിസിന്റെ ദാനത്തിൽ നിന്നു, നിന്റെ ഭാഗം വശത്തേക്ക് വീഴും; അതാണ് നിന്റെ പങ്ക്, അതു മനസ്സിലാക്കി, വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തനം ചെയ്യുക.
സൂത ഉവാച ഇത്യുക്താ ബ്രഹ്മണാ വമ്രീ ധനുഷോഽഗ്രം ത്വരാന്വിതാ । ചഖാദ സംസ്ഥിതം ഭൂമൌ വിമുക്താ ജ്യാ തദാഭവത്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, വംബി വേഗത്തിൽ ഭൂമിയിൽ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന ധനുസിന്റെ അഗ്രം തിന്നു; അപ്പോൾ ജ്യാ അഴിച്ചു പോയി.
പ്രത്യഞ്ജായാം വിമുക്തായാം മുക്താ കോടിസ്തഥോത്തരാ । ശബ്ദഃ സമഭവദ്‌ഘോരസ്തേന ത്രസ്താഃ സുരാസ്തദാ
ജ്യാ അഴിച്ചു പോയപ്പോൾ, അഗ്രം മുകളിലേക്ക് ചാടിയപ്പോൾ, ഭയാനകമായ ശബ്ദം ഉണ്ടായി; അതു കേട്ട് ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു.
ബ്രഹ്മാണ്ഡം ക്ഷുഭിതം സര്വം വസുധാ കമ്പിതാ തദാ । സമുദ്രാശ്ച സമുദ്വിഗ്നാസ്ത്രേസുശ്ച ജലജന്തവഃ
ആ കാലത്ത്, ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ കുലുങ്ങി, ഭൂമി നടുങ്ങി, സമുദ്രങ്ങൾ ഉണർന്നു, ജലജീവികൾ ഭയപ്പെട്ടു.