स्कन्द उवाच। एवमुक्त्वा मुनिस्तूर्णं पौष्णभं स्वतपोबलात् । यथापूर्वं तथा चक्रे सोममार्गे घटोद्भव
स्कंद म्हणतो: असे म्हणून त्या मुनिने आपल्या तपशक्तीने पुष्य नक्षत्र पुन्हा पूर्वीप्रमाणे सोममार्गावर स्थापन केले, हे घटोद्भव.
रेवतीनाम्नि नक्षत्रे विवाहविधिना मुनिः । रेवतीं प्रददौ राज्ञे दुर्द्दमाय महात्मने
रेवती नावाच्या नक्षत्रात त्या मुनिने विधिपूर्वक रेवतीला दुर्दम या महात्मा राजाशी विवाह केला.
कृत्वा विवाहं कन्याया मुनी राजानमब्रवीत् । किं तेऽभिलषितं वीर वद तत्पूरयाम्यहम्
कन्येचा विवाह करून, त्या ऋषीने राजाला विचारले, "वीर राजा, तुला काय हवे आहे ते सांग, मी ते पूर्ण करीन."
राजोवाच। मनोः स्वायंभुवस्याहं वंशे जातोऽस्मि हे मुने । मन्वन्तराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाच्च कामये
राजा म्हणाला, "मुनिवर, मी स्वयंभुव मनू यांच्या वंशात जन्मलो आहे. तुमच्या कृपेने मला असा पुत्र हवा आहे की जो मन्वंतराचा अधिपती होईल."
मुनिरुवाच। यद्येषा कामना तेऽस्ति देव्या आराधनं कुरु । भविष्यत्येव ते पुत्रो मनुर्मन्वंतराधिपः
मुनि म्हणाले, "जर हीच तुझी इच्छा असेल, तर देवीची उपासना कर. तुला नक्कीच असा पुत्र होईल, जो मनु म्हणून मन्वंतराचा राजा बनेल."
देवीभागवतं नाम पुराणं यत्तु पंचमम् । पंचकृत्वस्तु तच्छ्रुत्वा लप्स्यसे ऽभिमतं सुतम्
"देवी भागवत हे पाचवे पुराण पाच वेळा ऐकलेस, तर तुला हवा असलेला पुत्र मिळेल."
रेवत्या रैवतो नाम पंचमो भविता मनुः । वेदविच्छास्त्रतत्त्वज्ञो धर्मवानपराजितः
"रेवतीच्या पोटी रैवत नावाचा, पाचवा मनु जन्माला येईल. तो वेद आणि शास्त्रांचे जाणकार, सत्याचे ज्ञाता, धर्मनिष्ठ आणि अपराजित असेल."
पितृपैतामहं राज्यं चकार स महामतिः । पालयामास धर्मात्मा प्रजाः पुत्रानिवौरसान्
त्या बुद्धिमान राजाने वडील आणि आजोबांकडून मिळालेले राज्य सांभाळले आणि धर्मनिष्ठेने प्रजेची काळजी घेतली, जशी आपली मुले असतात तशी.
एकदा लोमशो नाम महात्मा मुनिरागतः । प्रणिपत्य तमभ्यर्च्य प्रांजलिश्चाब्रवीन्नृपः
एकदा लोमश नावाचे महान ऋषी आले. राजाने त्यांना नमस्कार करून, पूजन केले आणि हात जोडून त्यांच्याशी बोलला.
राजोवाच। भगवंस्त्वत्प्रसादेन श्रोतुमिच्छामि भो मुने । देवी भागवतं नाम पुराणं पुत्रलिप्सया
राजा म्हणाला, "भगवंत, तुमच्या कृपेने मला पुत्रप्राप्तीची इच्छा आहे, म्हणून मी देवी भागवत हे पुराण ऐकू इच्छितो."
श्रुत्वा वाचं प्रजाभर्तुः प्रीतः प्रोवाच लोमशः । धन्योऽसि राजंस्ते भक्तिर्जाता त्रैलोक्यमातरि
राजाचे बोल ऐकून लोमश ऋषी आनंदित झाले आणि म्हणाले, "राजा, तू धन्य आहेस; त्रैलोक्यमातेवरील भक्ती तुझ्यात निर्माण झाली आहे."
सुरासुरनराराध्या या परा जगदम्बिका । तस्यां चेद्भक्तिरुत्पन्ना कार्यसिद्धिर्भविष्यति
"जगदंबा ही देव, दानव आणि माणसांनी पूजली जाते. तिच्यावर तुझी भक्ती निर्माण झाली असेल, तर तुझे कार्य नक्कीच पूर्ण होईल."
अतस्त्वां श्रावयिष्यामि श्रीमद्भागवतं नृप । यस्य श्रवणमात्रेण न किंचिदपि दुर्लभम्
"म्हणून, राजा, मी तुला हे श्रीमद्भागवत पुराण सांगणार आहे. फक्त ते ऐकल्याने काहीही अशक्य राहत नाही."
इत्युक्त्वा सुदिने ब्रह्मन्कथारंभमथाकरोत् । पंचकृत्वः स शुश्राव विधिवद्भार्यया सह
असे म्हणून, शुभ दिवशी त्या ऋषीने कथा सुरू केली. राजा आणि त्याची पत्नी दोघांनीही ती विधिपूर्वक पाच वेळा ऐकली.
समाप्तिदिवसे राजा पुराणं च मुनिं तथा । पूजयामास धर्मात्मा मुदा परमया युतः
कथा पूर्ण झाल्यावर, धर्मनिष्ठ राजाने अत्यंत आनंदाने त्या पुराणाची आणि ऋषींची पूजा केली.
हुत्वा नवार्णमंत्रेण भोजयित्वा कुमारिकाः । वाडवांश्च सपत्नीकान्दक्षिणाभिरतोषयत्
त्याने नवाक्षरी मंत्राने होम केला, कुमारिका आणि विवाहित जोडप्यांना जेवू घातले आणि त्यांना दान देऊन संतुष्ट केले.
अथ कालेन कियता भगवत्याः प्रसादतः । गर्भं दधार सा राज्ञी लोककल्याणकारकम्
नंतर काही काळाने, देवीच्या कृपेने, राणीच्या पोटी जगाच्या कल्याणासाठी गर्भ राहिला.
पुण्येऽथ समये प्राप्ते ग्रहैः सुस्थानसंगतैः । सर्वमंगलसंपन्ने रेवती सुषुवे सुतम्
शुभ वेळ आली, ग्रहांची स्थिती उत्तम होती आणि सर्व शुभ चिन्हे होती, तेव्हा रेवतीने पुत्राला जन्म दिला.
श्रुत्वा पुत्रस्य जननं स्नात्वा राजा मुदान्वितः । स सुवर्णांभसा चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः
पुत्र जन्माला आल्याचे ऐकून, राजा आनंदाने स्नान करून सुवर्णमिश्रित पाण्याने जातकर्मादी विधी केले.
यथाविधि च दानानि दत्त्वा विप्रानतोषयत् । कृतोपनयनं राजा सांगान्वेदानपाठयत्
नियमाप्रमाणे दान देऊन ब्राह्मणांना संतुष्ट केले आणि उपनयन करून पुत्राला सर्व वेद शिकवले.
सर्वविद्यानिधिर्जातौ धर्मिष्ठोऽस्त्रविदां वरः । धर्मस्य वक्ता कर्त्ता च रैवतो नाम वीर्यवान्
सर्व विद्या ज्याच्यात आहेत, धर्मनिष्ठ, अस्त्रविद्येत सर्वांत श्रेष्ठ, धर्माचे बोलणारे आणि करणारे, आणि पराक्रमी — त्याचे नाव रैवत असे होते.
नियुक्तवानथ ब्रह्मा रैवतं मानवे पदे । मन्वन्तराधिपः श्रीमान्गां शशास स धर्मतः
मग ब्रह्मदेवांनी रैवताला मनूच्या पदावर नेमले; त्या मन्वंतराचा तेजस्वी अधिपती म्हणून त्याने धर्माने राज्य केले.
इत्थं देव्याः प्रभावोऽयं संक्षेपेणोपवर्णितः । पुराणस्य च माहात्म्यं को वक्तुं विस्तरात्क्षमः
अशा प्रकारे देवीची महती थोडक्यात सांगितली आहे; या पुराणाचे मोठेपण पूर्णपणे कोण सांगू शकेल?
सूत उवाच। कुंभयोनिस्तु माहात्म्यं विधिं भागवतस्य च । श्रुत्वा कुमारं चाभ्यर्च्य स्वाश्रमं पुनराययौ
सूतमुनी म्हणाले: कुंभातून जन्मलेल्याकडून भागवताची महती आणि विधी ऐकून, कुमाराची पूजा करून, तो पुन्हा आपल्या आश्रमात परत गेला.
इदं मया भागवतस्य विप्रा माहात्म्यमुक्तं भवतां समक्षम् । शृणोति भक्त्या पठतीह भोगान्भुक्त्वाऽखिलान्मुक्तिमुपैति चांते
हे ब्राह्मणहो, मी तुमच्यासमोर भागवताची महती सांगितली; जो कोणी हे भक्तीने ऐकतो किंवा वाचतो, तो सर्व सुखे उपभोगून शेवटी मुक्ती प्राप्त करतो.
अथ पञ्चमोऽध्यायः ऋषय ऊचुः। सूत सूत महाभाग श्रुतं माहात्म्यमुत्तमम् । अधुना श्रोतुमिच्छामः पुराणश्रवणे विधिम्
ऋषी म्हणाले: सूताजी, आम्ही ही श्रेष्ठ महती ऐकली; आता आम्हाला पुराण ऐकण्याचा विधी जाणून घ्यायची इच्छा आहे.
सूत उवाच। श्रूयतां मुनयः सर्वे पुराणश्रवणे विधिम् । नराणां शृण्वतां येन सिद्धिः स्यात्सार्वकामिकी
सूतमुनी म्हणाले: सर्व ऋषिजनहो, पुराण ऐकण्याचा विधी ऐका, ज्यामुळे ऐकणाऱ्यांच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
आदौ दैवज्ञमाहूय मुहूर्तं कल्पयेत्सुधीः । आरभ्य शुचिमासं तु मासषट्कं शुभावहम्
सर्वप्रथम, एखाद्या जाणकाराला बोलावून शुभ मुहूर्त ठरवावा; शुद्ध महिन्यात सुरुवात करून, सहा महिने हा विधी चालू द्यावा, त्यामुळे शुभ फल मिळते.
हस्ताश्विमूलपुष्यर्क्षे ब्रह्ममैत्रेन्दुवैष्णवे । सत्तिथौ शुभवारे च पुराणश्रवणं शुभम्
हस्त, अश्विनी, मूल, पुष्य, ब्रह्म, मैत्र, इंदु आणि वैष्णव या नक्षत्रांमध्ये, शुभ तिथी आणि वाराला, पुराण ऐकणे अत्यंत शुभ असते.
गुरुभाद्वेद४वेदा४ब्ज१शरां५गा६ब्धि४गुणैः४क्रमात् । धर्माप्तिरिन्दिराप्राप्तिः कथासिद्धिः परं सुखम्
गुरू, भद्र, वेद, अब्ज, शारंग, आणि अभिधिगुण या गुणांनुसार, धर्म, लक्ष्मी, कथेस यश आणि परम आनंद मिळतो.