ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନାକ ସୁଗନ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, କାନ ଶ୍ରବଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଜଣେ ନାରୀ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀ ସହିତ ସଂଗତିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ହେବାରୁ କ’ଣ କରିପାରିବି? ଏଠି ଆଜୀଗର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଗୋ-ଧନ ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବେଚିଦେଇଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ। ଧନ ହେଉଛି ସୁଖର ଉପାୟ, ଏବଂ ସୁଖ ଧନରୁ ମିଳେ; ଯଦି ତୁମେ ଲୋଭରେ ଧନ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୁଁ, ତୁମ ପୁଅ, କ’ଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ଏହି ଜନ୍ମର ଭୟରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି। ଏହି କର୍ମ ମୟ ସଂସାରରେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ହେବା ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। ମୋ ମନରୁ ‘ମୁଁ ବନ୍ଧନରେ ଅଛି’ ଭାବନା କେବେ ବାହାରି ଯାଏନାହିଁ; ଏହା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି ଓ ସଂସାରିକ ଆସକ୍ତିର ଜାଳରେ ବଢ଼ିଯାଉଛି।” ଏପରି ଅସୀମ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ୟାସ ମୁନି ଶାନ୍ତ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଉନ୍ମୁଖ ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ତୁମେ ମୋ ରଚିତ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ପାଠ କର, ଏହା ଶୁଭ, ବ୍ୟାପକ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହାକୁ ବେଦ ସମାନ ମାନନ୍ତି। ଏହାର ବାରଟି ସଂହିତା ଅଛି ଓ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ; ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ମୁଁ ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ଦେଖେ। ଏହି ଭାଗବତ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ସଠିକ୍ ବୁଝାମଣ ଆସେ; ତେଣୁ ଏହା ପାଠ କର, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଏହି ଭାଗବତରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି—ବଟବୃକ୍ଷ ପତ୍ର ଉପରେ ଶିଶୁ ଭାବରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ମୋତେ ଏହି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଚେତନାମୟ ଆତ୍ମା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ। କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, କିଏ ଏବଂ କେମିତି ମୁଁ ଏହି ସବୁ ଜାଣିଛି? ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ମହାପୁରୁଷ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲି। ଏବେ ଦେବୀ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଧଶ୍ଲୋକରେ କହିଲେ: “ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ସବୁ ମୁଁ ନିଜେ; ଏଠି ଅନ୍ୟ କିଛି ଶାଶ୍ୱତ ନାହିଁ।” ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁ ମନରେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ; ସେ ଭାବିଲେ, “ଏହି ସତ୍ୟ କଥା କିଏ କହିଛି?” ଏବଂ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ। “ମୁଁ କିପରି ଏହି କଥାକୁ ଜାଣିପାରିବି? କଥା କହିବାରେ କିଏ—ନାରୀ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ଉଭୟ ନୁହେଁ?” ଏପରି ଭାବନା ଆସିଲା, ଏବଂ ଭାଗବତ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କଲେ। ପୁନଃପୁନି ସେଇ କଥା ମନେ ରଖି, ବଟବୃକ୍ଷ ପତ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶାନ୍ତ ଦେବୀ ଚାରିଟି ହସ୍ତ ନେଇ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମଧାରିଣୀ, ଶୁଭ ରୂପରେ ଦେବୀ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ। ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ନିଜ ସଂଗିନୀମାନେ ସହିତ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ହସ୍ୟମୁଖୀ ଭାବେ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପଦ୍ମନେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲା, ସେ ଜଳରେ ଆଶ୍ରୟ ବିହୀନ ଭାବରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପ୍ରେମ, ଶ୍ରୀ, ବୁଦ୍ଧି, ବିବେକ, କୀର୍ତ୍ତି, ସ୍ମୃତି, ଧୃତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱାହା, ଭୋକ, ନିଦ୍ରା, କୃପା, ଗତି, ସନ୍ତୋଷ, ପୋଷଣ, କ୍ଷମା, ଲଜ୍ଜା, ଜମ୍ଭା, ତନ୍ଦ୍ରା—ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ଓ ପାଳାଶ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁକ୍ତା ହାରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଳର ଏକମାତ୍ର ସାଗରରେ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ହୃଦୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲା। ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ ଓ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ଏହି ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? ମୁଁ କିପରି ବଟପତ୍ର ଉପରେ ଶିଶୁ ଭାବରେ ଶୁଅଛି? ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷ କିପରି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା? କିଏ ମୋତେ ଏଠାରେ ରଖିଛି, ମୋତେ ଶୁଭ ଶିଶୁ ରୂପ ଦେଇଛି? ଏହି ମୋ ମା’ କି? କିମ୍ବା ଅପାର ମାୟା? କିଏ ଆଜି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇଛି, କାହିଁକି? ଏଠି କ’ଣ କହିବି? କିମ୍ବା ମୁଁ କ’ଣସିଠାକୁ ଯିବି, କିମ୍ବା ଚୁପଚାପ ଏହି ଶିଶୁ ଭାବରେ ରହିବି?” ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ହସ୍ୟମୁଖେ କହିଲେ, “ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ୟ କାହିଁକି?” ମହାଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଭୁଲିଯାଇଥିଲ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ତୁମେ ପୁନଃପୁନି ଜନ୍ମ ନେଉଛ। ସେ ଅପରାପାର ଶକ୍ତି ଗୁଣାତୀତ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଗୁଣଧାରି। ଏହି ସତ୍ତ୍ୱିକ ଶକ୍ତି ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ। ତୁମ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିର୍ମାତା ହେବେ, ରଜୋଗୁଣ ଧାରଣ କରି। ସେ ତପସ୍ୟା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, ରଜସ୍ୱରୂପ ଲାଲ ଦେହ ଧାରଣ କରି ତିନି ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ। ସେ ମହାମନା, ଗୁଣ, ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ଅଧିପତି ଦେବତା ଓ ମନକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବେ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ; ତେଣୁ ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ହେ ବାହ୍ୟଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରକ୍ଷକ ତୁମେ। ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, କ୍ରୋଧରେ, ରୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ; ସେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରି, ତାମସିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କଳ୍ପ ଶେଷରେ ସଂହାରକ ହେବେ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ମୋତେ ସତ୍ତ୍ୱିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଜାଣ। ମୁଁ ସଦା ତୁମ ସହିତ ରହିବି, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ତୁମ ହୃଦୟରେ ଚିରକାଳ ବାସ କରିବି। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଅର୍ଧଶ୍ଲୋକ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଶୁଣିଥିଲି; କିଏ ଏହି ପରମ ଶୁଭ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କହିଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ? ମୋତେ ଏହା କୁହ, ମୁଁ ଅନିଶ୍ଚିତ; ଯେପରି ଗରିବ ଲୋକ ଧନକୁ ମନେପକାଏ, ସେପରି ମୁଁ ଏହି କଥାକୁ ପୁନଃପୁନି ଚିନ୍ତା କରେ।