ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଏକାନ୍ତରେ ଉପବାସ କରି, ଦୀର୍ଘ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ସେ, ଏବଂ ଭଗବତୀଙ୍କ ବାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କର କୃପା ମିଳିଲା। ସେ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ହୋଇ, ବିନା ବାଧାରେ ଏକ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ସଂତାନ ବଂଶ ପାଇଲେ। ରାଜ୍ୟଭୋଗ ଓ ସେହି ସମୟର ଧର୍ମ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚତୁର୍ଥ ମନୁ ତାମସ ନାମକ, ଦକ୍ଷିଣ ନର୍ମଦା ତଟରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ସେ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକାମରାଜ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବସନ୍ତ ଓ ଶରତ୍କାଳରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନବରାତ୍ରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଦେବତାମାତା, କମଳନୟନୀ, ଅପୂର୍ବାଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି କରି ନମସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କୁ ବିନା ବାଧାରେ ବିଶାଳ ଓ ନିର୍ଭୟ ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲା, ଏବଂ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଠାରୁ ଦଶ ଶୂରବୀର ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେହି ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେବା ପରେ, ତାମସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ଭାଇ ରୈବତ ପଞ୍ଚମ ମନୁ ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ରୈବତ ମନୁ କାଳିନ୍ଦୀ ତଟରେ ବସି, କାମମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣୀ ଦାନ କରେ ଏବଂ ସାଧକମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ। ଏହି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତାନ ବଂଶ ରହିଲା, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ଏବେ ଚଉଠି ମନୁ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀଶକ୍ତିର କଥା ଶୁଣ, କିପରି ଅଙ୍ଗର ପୁଅ ଉତ୍ତମ ମନୁ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ଅଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ଚାକ୍ଷୁଷ ନାମକ ମହାନ ମନୁ ହେଲେ, ସେ ଋଷି ସୁପୁଲହଙ୍କ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। ସେ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣେ ଆସିଛି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଗୁରୁ, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୁଁ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିପାରିବି। ମୋତେ ଅଖଣ୍ଡ ଭୂମିର ଏକାଧିକାର, ଅଦମ୍ୟ ବାହୁବଳ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରର ଦକ୍ଷତା ଓ ଶାସନ ଶକ୍ତି ମିଳୁ। ଆମ ବଂଶ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ, ଶେଷରେ ମୋତେ ମୋକ୍ଷ ମିଳୁ—ଏପରି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ମନୁଙ୍କ କାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ହେ ରାଜା, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଯେଉଁଥିରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ—ଆଜି ତୁମେ ଶିବାଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହେବ।" ଚାକ୍ଷୁଷ ପଚାରିଲେ: "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ଦେବୀପୂଜା କଣ? କିପରି କରିବି? କୃପାକରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କୁହନ୍ତୁ।" ମୁନି କହିଲେ: "ହେ ରାଜା, ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅକ୍ଷୟ ପୂଜା ଶୁଣ: ଅବିରତ ଅଦୃଶ୍ୟ ବାଗ୍ଭବ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏହା ଦିନରେ ତିନିଥର କଲେ ମଣିଷ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ପାଇଥାଏ; ବାଗ୍ଭବ ବୀଜମନ୍ତ୍ରଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ। ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ଏବଂ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମା (ବ୍ରହ୍ମା) ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ସଂରକ୍ଷକ ହେଲେ, ମହେଶ୍ୱର ବିଧ୍ୱଂସକ ହେଲେ। ଏହିପରି ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୂର ଓ ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜି ଶୀଘ୍ରେ ବିଶାଳ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିବ।" ଏହିପରି ମୁନି ପୁଲହଙ୍କ ଉପଦେଶ ମିଳିଲାପରେ, ଅଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ବିରଜା ନଦୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ବାଗ୍ଭବ ବୀଜମନ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ, ପତିତ ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ। ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ କୁଡିଁ ଖାଇଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷ ପାଣି ଖାଇଲେ, ତୃତୀୟ ବର୍ଷ ବାୟୁ ଖାଇ, ଦୃଢ଼ ଦ୍ୱାରା ଅଚଳ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅବିରତ ବାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ମନ ମଧ୍ୟେ ଶୁଭ ଭାବ ରହିଲା। ଏଭଳି ଏକାନ୍ତରେ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ବେଳେ, ସେଇ ଜଗତ୍ଜନନୀ ଶ୍ରୀ ପରମେଶ୍ୱରୀ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ରାଜ୍ଞୀ, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଅଙ୍ଗପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ତୁମ ମନରେ ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବର ଅଛି, କୁହ; ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ଦେଉଛି।" ଚାକ୍ଷୁଷ କହିଲେ: "ହେ ଦେବୀ, ଦେବତାଙ୍କର ଇଶ୍ୱରୀ, ଆପଣ ମନର ଅଭିଷ୍ଠ ଜାଣନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ତାହା ଆପଣ ଅନ୍ତର୍ୟାମି ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ତଥାପି, ମୋ ଭାଗ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ମୁଁ କହୁଛି—ମୋତେ ଏହି ମନ୍ବନ୍ତର ପୂରା ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ।" ଦେବୀ କହିଲେ: "ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରର ରାଜ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହେବେ। ତୁମ ରାଜ୍ୟ ବିନା ବାଧାରେ ରହିବ, ଶେଷରେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋକ୍ଷ ମିଳିବ।" ଏପରି ମହାବର ଦେଇ, ଦେବୀ ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ, ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଶରଣାଗତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଷଷ୍ଠ ମନୁ ମହାମାନ୍ୟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ରିୟାଶୀଳ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ, ଶୂର ଓ ପ୍ରତାପୀ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ରାଜ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଦାତା ହେଲେ। ଏହିପରି ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଦେବୀ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁ ହେଲେ, ଶେଷରେ ଶୁଭ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।