ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇ, ସେଇ ସମସ୍ତବ୍ୟାପିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସେଇ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଥିବା ସେଇ ଦେବୀ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ସବୁ କଥା ଶୁଣିଲେ। ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଦେବୀ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କରିଲେ। ଏହି ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଦାନବରାଜା ମହିଷା ଆତଙ୍କିତ ହେଲା। ସମସ୍ତ ସେନା ନେଇ, ଜଗତ୍ଜନନୀ ଦେବୀ ମହିଷାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ। ତା’ପରେ, ମହିଷା ନାମକ ଦାନବ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଚିକ୍ଷୁର, ଦୁର୍ଧର, ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ସେନାନାୟକମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ। ବାଷ୍କଳ, ତାମ୍ରକ ଏବଂ ଏକ ବିଲ୍ଲୀମୁଖୀ ଦାନବ ସହ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏମିତି ଶୂର ଦାନବମାନେ ଚାରିପଟେ ରହି, ଦାନବସ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଷା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲା, ସେଇ ଦେବୀ ମହିଷାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ସେନା ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ମହିଷା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ତାନ୍ତ୍ରିକ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ମହିଷା ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦ୍ରୁତ ଆସିଲା ଏବଂ ନିଜ ମାୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଲା। ଦେବୀ ସେଇ ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଶେଷରେ, ସେ ନିଜ ମହିଷ (ମହିଷା) ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଲା। ତା’ପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ନାଗପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟି ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ତା’ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦାନବ ସେନା ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି ଚାରିପଟେ ପଳାଇଗଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ। ରାଜନ, ଏବେ ଶୁଣ, କିପରି ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଏକଥିରେ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ, ନାମ ଥିଲା ଶୁମ୍ଭ; ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଭାଇ ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ପ୍ରବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ତେଜ ହରାଇଦେଲେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ହିମାବତ୍ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବୀଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦେବୀ, ଆପଣ ଦାନବ ନାଶିନୀ ରୂପେ ଅବିନାଶୀ, ଅମୃତମୟୀ ଓ ନିର୍ମଳ। ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ ଉପଲବ୍ଧ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳି, ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁ, ଶଙ୍କର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ତେଜ ଦାତ୍ରୀ, ଆପଣ ପରମ ନୃତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଶୁଭ କରିଥାନ୍ତି। ଦୟାମୟୀ, ଦେବୀ, ଆମ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ; ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଜନିତ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଆମ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତୁ।” ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି, ଗିରିଜା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୋତେ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? କାରଣ କହ।” ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ କୌଶିକୀ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ କୌଶିକୀ ଦେବୀ ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇଛି। ବର ଚାହ, କ’ଣ ଚାହଁ?” ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଅଛି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଅପହୃତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ କର, ଦେବୀ। ସେ ନିତ୍ୟ ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ଦବି ଦେଉଛନ୍ତି।” ଦେବୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରୁହ, ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବି।” ଏପରି କହି, ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଆନନ୍ଦିତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତର ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୁହାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ, ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ସେବକ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦୂତ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ। ସେ ଆପଣଙ୍କ ଭୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଏହିପରି ନାରୀ ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ମାନବ କିମ୍ବା ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଳେନି। ତେଣୁ, ତାଙ୍କୁ ଆଣି, ଆପଣ ତାଙ୍କ ସହ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ।” ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଦାନବ ଏକ ଦୂତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଦୂତ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ସମ୍ବିଧାନ କଲେ—“ଦେବୀ, ଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଅଛନ୍ତି, ସେ ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ଓ ବିଜେତା। ସେ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଓ ଧନର ଭୋଗ୍ୟ; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ମହାରତ୍ନ, ତେଣୁ ମୋ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋ ପାଖରେ ଅଛି। ଆପଣ ମୋ ସହ କାମସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ।” ଦେବୀ ହସି କହିଲେ, “ଦୂତ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ତାହା ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଖୁସି କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ଯାହା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ। ଶୁଣ, ଯିଏ ମୋର ଅହଂକାର ଦୂର କରିପାରିବ, ଯିଏ ମୋତେ ଶକ୍ତିରେ ସମ ହେବ, ସେଉଁଠି ମୋ ସହ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ। ତେଣୁ, ଦାନବରାଜ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ପୂରଣ କରୁନ୍ତୁ; ଶକ୍ତିରେ ସେଉଁଠି ଅସମ୍ଭବ କିଛି ନାହିଁ, ମୋ ହାତ ଦଳି ନିଅନ୍ତୁ!” ଏହିପରି ଦେବୀ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ମହିମା ଦେଖାଇ, ଦାନବମାନେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ଯୁଦ୍ଧର ଉପକ୍ରମ ଘଟିଲା।