ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦଳି ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଇ, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମୂହକୁ ନାଶ କରୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ବାକୀ ରହିଥିବା ମହିଷାସୁରର ସେନା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଚାରିପଟିକୁ ପଳାଇଗଲା। ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ, ମହିଷାସୁର ନିହନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଏବେ ଆପଣ ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରକଟ ହେବାର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏକଥିରେ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶୁମ୍ଭ, ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅହଙ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇ ନିଶୁମ୍ଭ ବି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁ ଭାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ତେଜ ହରାଇଦେଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦେବତାମାନେ ହିମାବତ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ—"ଜୟ ହେ, ଦେବୀ! ଆପଣ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦାନବ ନାଶିନୀ ଭାବେ ଅବିନାଶୀ, ଅମୃତ ଏବଂ ପାପରହିତ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ୟ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପର ଅଧିକାରିଣୀ, ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁ, ଶଙ୍କର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଅବତାର।" "ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ତେଜ ଦାନ୍ତ୍ରୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୃତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ମାଧବୀ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଶୁମ୍ଭ ଜନିତ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଆମ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ହେ ଶରଣାଗତ ଦୁଃଖ ନାଶିନୀ।" ଦେବତାମାନେ ଏପରି ଭାବରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଗିରିଜା ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, "ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?" ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଶରୀରରୁ କୌଶିକୀ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତା କୌଶିକୀ ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଭାବରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି କଲ, ତାହାରୁ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।" "ମୋ ଠାରୁ ଏକ ବର ମାଗ," ବୋଲି କହିବା ପରେ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ଶୁମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ ନିଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଦୁଇଁ ଦାନବ ଅଛନ୍ତି। ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ରାଜାଙ୍କୁ ନିହତ କରିବାକୁ ଭାବନ୍ତୁ। ସେ ଆମକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ବରତ ଦମନ କରୁଛନ୍ତି।" ଦେବୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଦେବି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରୁହ, ମୁଁ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବି।" ଏହିପରି କହି ଦେବୀ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତର ଶୁଭ ଗୁହାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ, ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ସେବକ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁ ଦାନବ ତାଙ୍କ ରାଜା ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, "ହେ ରାଜନ୍, ଆମେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆকৰ୍ଷଣୀୟ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ। ସେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ; ଏପରି ସୌନ୍ଦର୍ୟ ନ ଦେବ, ନ ଦାନବ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନ ମାନବ, ନ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶୁମ୍ଭ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ଏହି ଦାନବ, ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଦୂତକୁ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଗତି କରି ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ଶୁମ୍ଭଙ୍କ କଥା ଦେଖିଲେ—"ହେ ଦେବୀ, ଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଅଛନ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି। ସେ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଓ ଧନର ଉପଭୋକ୍ତା। ସେ କହୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅମର ଓ ଅପରାଜିତ ରତ୍ନ ଉପଭୋକ୍ତା। ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ରତ୍ନ, ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ମୋ ନିକଟରେ ଅଛି, ଆପଣ ମୋ ସହ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ।" ଦେବୀ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଦାନବରାଜା ପାଇଁ ଏହା ଯଥାର୍ଥ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏକ ପୂର୍ବପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ଯେଉଁଠି ମୋ ଅହଂକାର ଦୂର କରିବ, ମୋ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ, ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ—ସେଉଁଠି ମାତ୍ର ମୋ ସହ ଭୋଗ କରିପାରିବ। ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସତ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ତୁମ ରାଜା ଯାଉନ୍ତୁ। ଯଦି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋ ଶବ୍ଦ ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ କରିପାରିବ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଦୂତ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ଖୁଲାସା କଲେ। ଦୂତଙ୍କ ଏହି ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି, ଶୁମ୍ଭ ଦାନବରାଜା ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତେଣୁ ସେ ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ନାମକ ଦାନବକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ଧୂମ୍ରକ୍ଷ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟା ମହିଳାକୁ ହେଉଛି ମାରି ଦେଉ, ଚୁଲ ଧରି ଏଠାରୁ ଆଣି ଦେ।" ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ସଠାରୁ ଛଅ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେ ହିମାବତ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଶୁଭେ, ଶୀଘ୍ର ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କର। ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର, ନାହିଁ ହେଲେ ଚୁଲ ଧରି ତୁମକୁ ଆଣି ଦେବି।" ଦେବୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଠିକ୍। ଶୁମ୍ଭ ଏକ ଦାନବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦାନବ—ତେବେ କ’ଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଛ?" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ଦାନବ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଛି।