ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଶାପର ଗଭୀର ଗାଥା ସହିତ। ଏକ ସମୟରେ, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିବା ଏକ ରାଜା-ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶାନ୍ତନୁ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା, ଏହା ଏକ ପୂର୍ବ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାର ଉପାୟ ଥିଲା। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଘଟଣାରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ଶାନ୍ତନୁ ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଏକ ଦିନ ଜଳରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପବତୀ ଜନନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ବସିଥିବା ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଚାରୁମୁଖୀ, ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠି ଆସିଛ?” ସେ ଶୋଭାମୟ ନାରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଆମନ୍ତ୍ରଣର କାରଣ କ’ଣ?” ରାଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୋ ଡାହାଣ ଉରୁ ଉପରେ ବସିଛ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖି, ଯେତେବେଳେ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋର ବୁହା ହେବା।” ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ସଂମତି ଦେଇ, “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି କହି, ତାହାଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା। ରାଜା ଏହି ଘଟଣା ବିବରଣୀ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହି, ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ସେ ତୁମ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେବେ, ଏବଂ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇବ।” ଏପରି ଭାବରେ ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜସିଂହାସନ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅନନ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ଶାନ୍ତନୁ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦିନ ରାଜା ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ, ବାଘ ଓ ହରିଣକୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଅଟବୀରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ମନମୁଗ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଦେଖା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲେ, ତାହା ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିକୁ ଆସିଲା। ଶାନ୍ତନୁ ଏହି ଶୋଭାମୟ ନାରୀଙ୍କ ଅମୃତ ମୁଖରୁ ଜଳ ପାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତଥାପି ତୃପ୍ତି ଲାଗିଲେ ନାହିଁ। ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ମହାଭିଷା ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରେମ ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ତାଙ୍କର କାଳି କୋଣ ଅଖି ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏଥିରେ ଶାନ୍ତନୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ, “ତୁମେ ଦେବୀ କିମ୍ବା ମାନବୀ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ମୋ ପତ୍ନୀ ହେବାକୁ ମନେ କର।” ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ଜାଣିଥିଲେ ଏହି ରାଜା ମହାଭିଷାଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପ୍ରେମ ଏଉଁଥିରେ ନୂତନ ଆଶା ଜଗାଇଲା। ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏପରି ଶୋଭାମୟ ପତି ପାଇବାକୁ କେଉଁ ନାରୀ ଚାହେଁନ୍ତି? ମୁଁ ଶବ୍ଦ ବନ୍ଧନରେ ତୁମର ପତ୍ନୀ ହେବି, କିନ୍ତୁ ଏହି ନିୟମ ରହିବ—ମୁଁ ଯେ କିଛି କରିବି, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ତୁମେ ମୋ କଥା ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର।” ଏହି ଅନୁରୋଧରେ ଶାନ୍ତନୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ବସୁମାନେ ଜନ୍ମ ନେବା ଅନୁରୋଧ ରଖିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ ଓ ରାଜପାଳିସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତିନି ଦିନ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଶଚୀ ପରି ଏକାତ୍ମ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟତୀତ କଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଏହି ମୃଗନୟନୀ ଗଙ୍ଗା ସହ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହିପରି ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଏକ ବସୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତା’ପରେ ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ, ପଞ୍ଚମ ଓ ଷଷ୍ଠ ବର୍ଷରେ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ଏହି ଭାବରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ତାଳମେଳ ଓ ନିୟତିର ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରେ।