ଏକ ଦିନ ରାଜାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, "ହେ ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥାନ୍ତି; ତେଣୁ କିଏ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିବ?" ଏହି ଗାଥା ଯେଉଁଠି ଦେବୀ ନିଜେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସିଥାଏ; ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅବିନାଶୀ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଉପାସନା ଓ ଆମ୍ବା ନାମକ ବିଶିଷ୍ଟ ବଳି ବିଷୟରେ ବିଶ୍ୱାସ ଆଣି ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଆମ୍ବା ନାମକ ମହାବଳି ବିଷୟରେ କୁହିଛନ୍ତି; ସେ କିଏ, କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କେଉଁ ଦିନ, କିପରି ଗୁଣରେ, ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରେ?" "ତାଙ୍କର ବଳି କଣ, ତାହାର ସଠିକ୍ ରୂପ କଣ? ଯଥାପୂର୍ବକ କ୍ରମ କୁ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଦୟାସାଗର!" "ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତି କେଉଁପରି, ଆପଣ ଯେପରି ଜାଣନ୍ତି ଓ ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି, ସେହିପରି ଏହାକୁ ବିସ୍ତାରରେ କୁହନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର—ଏହି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ବିନାଶ କରନ୍ତି। ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କି, ନା ପ୍ରାଣୀ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଏଁଠି ନିର୍ଭର କରନ୍ତି? ଏହି ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" "ଏମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କି, କିମ୍ବା ସତ୍ତା-ଚେତନା-ଆନନ୍ଦର ରୂପ? ଏମାନେ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ତିନିପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ କି?" "ଏମାନେ କାଳରେ ନିର୍ଭର କି, କିମ୍ବା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର? କେଉଁପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କେଉଁ କାରଣରେ? ଏହି ମୋର ଶଙ୍କା।" "ଏମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ନିର୍ଭର କି, ନିଦ୍ରା ଓ ଆଳସ୍ୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ? ଏମାନେ ସପ୍ତଧାତୁ ଦେହରେ ନିର୍ମିତ କି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ?" "ଏମାନେ କେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ, କେଉଁ ଗୁଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଯୁକ୍ତ? ଏମାନେ କେଉଁପରି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏମାନେ କେଉଁପରି ଆୟୁ ରଖିଛନ୍ତି?" "ଏମାନେ କେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, କେଉଁପରି ଶକ୍ତି ରଖିଛନ୍ତି? ଏହି କଥାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ତାପରେ ବ୍ୟାସ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ରାଜା, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତି ଓ କାରଣ ବିଷୟରେ ଅତି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ମୁଁ ଏକଦା ନାରଦ ଋଷିଙ୍କୁ କରିଥିଲି; ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଉଠି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ରାଜା।" "ଏକ ଦିନ ମୁଁ ଶାନ୍ତ ନାରଦ ଋଷି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖିଲି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇ ଚରଣେ ପଡିଲି; ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଲି। ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାରଦ, ଯହ୍ନବୀ ତଟରେ ଏକାନ୍ତ ଶୁଭ ରେତୁକୁ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।" "ହେ ମୁନି, ଏହି ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କିଏ? ବିସ୍ତାରରେ କୁହନ୍ତୁ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ? କିପରି ଅନିତ୍ୟ କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ? ଏହି ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।" "ଏହି ଏକ କାର୍ତ୍ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, କିମ୍ବା ଅନେକ କାର୍ତ୍ତାଙ୍କ? ଯଦି କାର୍ତ୍ତା ନାହିଁ, ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ନାହିଁ; ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମୋତେ ଦେଖାଯାଏ।" "ଏହିପରି ଅନେକ ଶଙ୍କାରେ ଡୁବି ଯାଇଛି, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ; ଏହି ବିଶାଳ ବିଶ୍ୱରେ ଅନେକ ବିକଳ୍ପରେ ଫସି ଯାଇଛି।" "କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ଶଂକର କାରଣର କାରଣ—ସଦାଶିବ, ମହାଦେବ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶରେ ନିର୍ମୁକ୍ତ।" "ସେ ସ୍ଵୟଂ-ତୃପ୍ତ, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ତିନି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ପବିତ୍ର, ମୋକ୍ଷ ଦେବାରେ ସାହାୟକ, ନିତ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଓ ବିନାଶର କାରଣ।" "ଅନ୍ୟମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।" "ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତର ଉତ୍ପତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ—ହରି।" "ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁଙ୍କ ଚାଳକ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ।" "ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସତ୍ୟଲୋକରେ ବସିଥିବା।" "ଅନ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମସ୍ତର ନାୟକ ଭାବରେ ବେଦ ଅଧ୍ୟାପକମାନେ କୁହନ୍ତି; ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଗାନ କରନ୍ତି, ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ।" "ବଳିରେ ଏହିପରି ବାସବ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ସମସ୍ତର ନାୟକ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ, ଶଚୀଙ୍କ ପତି, ବଳିର ଉପଭୋଗ କରିଥିବା, ସୋମର ପ୍ରିୟ।" "ଅନ୍ୟମାନେ ବରୁଣ, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଯମ, କୁବେର ଓ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।" "ହେରମ୍ବ, ହାତୀମୁଖ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାଧକ, ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସଫଳତା ଦେଉଥିବା, ଇଚ୍ଛା ଦେଉଥିବା, ଇଚ୍ଛା ଦେବାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।" "କିଛି ଅଧ୍ୟାପକ କହନ୍ତି ଭବାନୀ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଦାତା, ଆଦି ମାୟା, ମହାଶକ୍ତି, ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା।" "ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶର କାରଣ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମା।" "ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକ, ନିର୍ଗୁଣ, ସଗୁଣ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ।" "ବୈଷ୍ଣବୀ, ଶାଙ୍କରୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ବାସବୀ, ବାରୁଣୀ, ବାରାହୀ, ନରସିଂହୀ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ—" "ଓ ବେଦମାତା, ଜ୍ଞାନର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ନାଶକ, ସ୍ମରଣ କରି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା—" "ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥିବାକୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଥିବା, ଫଳ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଫଳ ଦେଉଥିବା, ତିନି ଗୁଣରୁ ଉପରେ ରୂପ ରଖିଥିବା, ଗୁଣର ବିସ୍ତାର କାରଣ—" "ନିର୍ଗୁଣ ଓ ସଗୁଣ ଉଭୟ, ଫଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ସେ ପ୍ରକୃତିରେ ନିର୍ମଳ, ନିରାକାର, ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ, ନିର୍ଗୁଣ।