ଏହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ୍ ମାହାଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ମାଆ, ଏବେ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି ଯେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ତୁମଠାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ। ତୁମର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଛି। ତୁମେ ଚଳ ଅଚଳ ସମସ୍ତକୁ ବିସ୍ତାର କରି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଉଛ। ଷୋଳ ଓ ସାତ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମାୟା ଭଳି ଅପୂର୍ବ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅଛ, ଯାହା ଦେଖି ଆମେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅଛୁ। ତୁମ ବିନା କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିପାରିବ ନାହିଁ; ତୁମେ ସବୁଠି ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ଅଚଳ ଅଟୁଟ ରହିଛ। ତୁମର ଶକ୍ତି ବିନା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହି ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅଛ, ତୁମର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଏ। ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ତୁମେ ସବୁକୁ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରସି ନଅଉଛ; ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟକୁ କିଏ ଜାଣିପାରିବ, ମା? ମାଧୁ ଓ କୈଟଭଠାରୁ ଆମକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିଛ; ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମେ ବିସ୍ତାର କରିଛ। ତୁମ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସଉଖ୍ୟ ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲୁ। ମୁଁ, ଭବା, ବିରିଞ୍ଚି—ଆମେ କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମର ଅପାର କ୍ରିୟାକୁ ଜାଣିପାରିନାହିଁ; ତେବେ ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ କେତେ ବିଶ୍ୱ ଅଛି, ତାହା କେଉଁଠି ଲେଖାଯାଇଛି, ମହାଶକ୍ତି? ଏଠାରେ ଆମେ କେବଳ ହରି, ଶିବ ଓ କମଳାଜଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ; ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛନ୍ତି, ତୁମର ଅପାର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଅଛି, ଆମେ କିଏ ଜାଣିପାରିବୁ? ମୁଁ ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର କରି ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହେଁ—ତୁମର ଏହି ରୂପ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ରହୁ; ତୁମ ନାମ ସଦା ମୋ ମୁଖରେ ରହୁ, ଓ ମୁଁ ସଦା ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଦର୍ଶନ କରିପାରିଁ। ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ମୋ ମନେ ଏହି ଭାବ ସଦା ରହୁ—‘ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମିନୀ’। ମା, ଏହି ମାତୃ-ସନ୍ତାନ ସମ୍ପର୍କ ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜାଣ, ତୁମର ଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ମା, ମୋ ଭଳି ଏକ ମର୍ତ୍ୟ ତୁମକୁ କ’ଣ କହିପାରିବ? ଯାହା ଉଚିତ, ତୁମେ ତାହା କର; ତୁମ ଇଚ୍ଛା ସର୍ବଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ସଂହାର କରନ୍ତି—ମଣିଷମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ କେବଳ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା; ଆମେ ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ସକ୍ଷମ ହୁଅ। ମହେଶ୍ୱରୀ, ପୃଥିବୀ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ; ତୁମ ଧାରଣଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସବୁ ରହିଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତୁମ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତୁମେ ନିର୍ମଳ ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆକୃତି। ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ, ଓ ପରମେଶ୍ୱର ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖୁଛୁ; ଆମେ ସବୁ ଜନ୍ମିତ, ଅନନ୍ତ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନନ୍ତ ନୁହନ୍ତି; ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ, ନିତ୍ୟ ପ୍ରକୃତି। ଯଦି ତୁମେ ପୁରାତନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦୟା କର, ତେବେ ଏହି ଦିନରୁ ମୁଁ ସଦା ତୁମ ସନ୍ନିଧାନରେ ଅଛି। ନଥିଲେ, ମୁଁ ଆଦିହୀନ, କ୍ରିୟାହୀନ ଭାବେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଭଲି ଅନ୍ଧକାରରେ ରହିଯିବି, କେବଳ ପ୍ରକୃତି ଭଳି। ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତି; ତୁମେ କୀର୍ତ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ତୃପ୍ତି; ମୁକ୍ତି ଦାତ୍ରୀ ଓ ନିର୍ବିକାର ଭାବରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିଛ। ତୁମେ ଗାୟତ୍ରୀ, ବେଦର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ; ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକୀ, ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅର୍ଧମାତ୍ରା। ବେଦ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଉତ୍ଥାନ ଦେବାକୁ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କର; ଯେଉଁମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମର ଅଂଶ ଭଳି ତାରଙ୍ଗ ଭଳି ବିସ୍ତାରିତ। ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ବୁଝିଯାଏ ଯେ ଏହି ସବୁ ତୁମର କୃତି, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସବୁକୁ ନିକୁଞ୍ଚିତ କର; ଅଭିନୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ନଟ ଭଳି ତୁମେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅ। ମୋହ ସମୁଦ୍ରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ; ମୁଁ ବିପଦରେ ସଦା ତୁମ ଶରଣାଗତ। ଯେତେବେଳେ ଲୋଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖଦାୟକ ଅନ୍ତ ଆସିବ, ସେ ସମୟରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ମା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ମହାଜ୍ଞାନ ଦାତ୍ରୀ! ମୁଁ ତୁମ ପଦପଦ୍ମକୁ ଶିର ନମାଏ। ଶିବେ, ସଦା ମୋତେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦିଅ, ଚତୁର୍ବିଧ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦାତ୍ରୀ। ଏହିପରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଜନାର୍ଦନ, ଏପରି କଥା କହି ସ୍ଥିର ହେଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ଶିବ, ଶର୍ବ, ମହାଦେବୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ— “ମା, ଯଦି ହରି ତୁମର ଅଂଶ ଓ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତେବେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଗୁଣ ମିଳିବା ଉଚିତ, ହେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କଳାବିଦ୍ୟା ଶିବେ! ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଓ ଅଗ୍ନିର ଗୁଣ; ତୁମେ ଏହି ମହାଭୂତ ଓ ତାଙ୍କ ଉପକରଣ; ତୁମେ ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଓ ଅହଂକାର ମଧ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ହରି, ହର, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତୁମର ତିନି ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ତାଙ୍କ ଗୁଣ-ବିଷୟ ସହିତ ଏହି ସଂସାର ଅଛି। ଏହି ସବୁ ତୁମ ଶକ୍ତି ଛଡ଼ା କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେବ? ତୁମେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଅଟୁଟ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ; ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳା ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଚାହିଲେ ସଂହାର କର, ଚାହିଲେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ମୁଁ, ହରି, ପଦ୍ମଜ—ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ତେବେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳି ନା ପାଇଲେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିପାରିବୁ ନାହିଁ। ତୁମର ହୃଦୟ ସଦା କରୁଣାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ନ ହେଲେ, ମୋତେ ତାମସ ଗୁଣ, ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ ରାଜସ ଓ ହରିକୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣ କିପରି ମିଳିଲା? ତୁମ ମନ ସଦା ନିଷ୍ପକ୍ଷ ନ ଥିଲେ, ଏହି ଜଗତ ଏପରି ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜା, ଦାସ, ଧନୀ ଓ ଗରିବ ମିଶିଥାନ୍ତି କିପରି? ତୁମର ଗୁଣ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂହାରରେ ସଦା ସକ୍ଷମ; ତୁମେ ହରି, ହର, ଓ ପଦ୍ମଜକୁ ତିନି ଲୋକର କାରଣ ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ କର।