ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ଭାବନାରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭେଦରେ, ହେ ଦେବୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ ତୁମଠାରୁ ମାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଯଦି ବିଷୟଟିକୁ ଭଲଭାବେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ କିମ୍ବା ତୃତୀୟ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ନାହିଁ। ବେଦର କଥାକୁ କଦାପି ଅସତ୍ୟ କିମ୍ବା କଳ୍ପିତ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ବିରୋଧାଭାସକୁ ମୁଁ ମନେ ଗଭୀର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଛି। ବେଦ ଯାହାକୁ ଏକମାତ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରେ—ସେ କି ତୁମେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି? ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ଏହି ଦ୍ୱୈତ ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ତତ୍ତ୍ୱର ଚିନ୍ତାରେ ମୋର ମନ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି, ଅଚଞ୍ଚଳ ନୁହେଁ; ମୋ ଛୋଟ ମନ ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ। ମୋର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଶୁଭ କର୍ମରେ, ଆଜି ତୁମ ଚରଣ ପାଖକୁ ଆସିବା ଶୌଭାଗ୍ୟ ମିଳିଛି; ତୁମେ ନିଜ ମୁଖରୁ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ତୁମେ ପୁରୁଷ କି ସ୍ତ୍ରୀ? ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହ; ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ମୁଁ ସଂସାର ସାଗରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି।" ଏଭଳି ବିନୟ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଆଦିଶକ୍ତି ଭଗବତୀ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: "ମୋ ଓ ଏହି ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ମୁଁ ସେ, ସେ ମୁଁ। ଯେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ସେ ମନର ଭ୍ରାନ୍ତି। ଯିଏ ଆମ ମଧ୍ୟର ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭିନ୍ନତାକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ବ୍ରହ୍ମ ଏକମାତ୍ର, ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ, ଚିରନ୍ତନ ଓ ପ୍ରାଚୀନ; କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିର ଇଚ୍ଛା ହେଲେ, ଦ୍ୱୈତ ଦେଖାଯାଏ। ଯେପରି ଦୀପ ଏକା, କିନ୍ତୁ ଉପାଧି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଛାୟା, ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭଳି ଆମ ମଧ୍ୟର ଭିନ୍ନତା। ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଦ୍ୱୈତ ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ଭେଦ ଦୃଶ୍ୟ-ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ। ସୃଷ୍ଟିର ଲୟକାଳରେ, ମୁଁ କି ପୁରୁଷ, କି ସ୍ତ୍ରୀ, କି ନପୁଂସକ ନୁହେଁ; ସୃଷ୍ଟି ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆସିଲେ, ମନେ ପୁଣି ଭିନ୍ନତା ଉପସ୍ଥାପନ କରେ।" "ମୁଁ ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଧୃତି, କୀର୍ତି, ସ୍ମୃତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ମେଧା, ଦୟା, ଲଜ୍ଜା, ଭୁକ୍, ତୃଷ୍ଣା, ଛମା। ମୁଁ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ତୃଷ୍ଣା, ନିଦ୍ରା, ଉନ୍ମାଦ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଯୌବନ; ଜ୍ଞାନ-ଅଜ୍ଞାନ, ଇଚ୍ଛା-ତୃଷ୍ଣା, ଶକ୍ତି-ଅଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ମୁଁ। ମୁଁ ଚର୍ବି, ମଜ୍ଜା, ଚର୍ମ; ଦୃଷ୍ଟି, ବାଣୀ, ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ମଧ୍ୟମ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ନାଡ଼ୀ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହି ସଂସାରରେ କ'ଣ ଅଛି ଯାହା ମୋତେ ଅଲଗା? କ'ଣ ମୋଠାରୁ ବ୍ୟତୀତ ଅଛି? ହେ କମଳାସନ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ସମସ୍ତ ମୁଁ ନିଜେ। ମୋର ଏହି ରୂପ ବିନା ଅନ୍ୟ କ'ଣ ଅଛି? ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।" "ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ; ମୁଁ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ମୁଁ ଗୌରୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ରୌଦ୍ରୀ, ବାରାହୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ଶିବା; ମୁଁ ବାରୁଣୀ, କୌବେରୀ, ନରସିଂହୀ, ବାସବୀ ମଧ୍ୟ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କରିଥାଏ।" "ପାଣିରେ ଶୀତଳତା, ଅଗ୍ନିରେ ତାପ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୀତଳତା—ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ମୁଁ ଏଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ମୋ ବିନା କିଛି ଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜୀବ ମୋଠାରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ଶିବ ମୋ ଶକ୍ତି ବିନା ଦାନବ ନାଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଶକ୍ତିହୀନ ଲୋକ କୁବଳିତ ବୋଲି ଲୋକ କହନ୍ତି। ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ବିନା ଲୋକ କେଉଁଠି କହନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିହୀନ ପୁରୁଷକୁ ସମସ୍ତେ ନିଚ୍ଚ ମନେ କରନ୍ତି। ଯେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଭୟଭୀତ, ଶତ୍ରୁଦ୍ୱାରା ଦମିତ, ସେ ଶକ୍ତିହୀନ ବୋଲି ପରିଚିତ; କେହି କେବେ 'ଅ-ରୁଦ୍ର' କୁହନ୍ତି ନାହିଁ।" "ଶକ୍ତି ହେଉଛି କାରଣ; ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏପରି ହରି, ଶମ୍ଭୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯମ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବାରୁଣ, ବାୟୁ—ସମସ୍ତେ ମୋ ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ କଲେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି। ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ବିନା ଏକ ଅଣୁକୁ ଧାରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଶେଷ, କୂର୍ମ ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ଯୋଗ କରି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।" "ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ପିଇଯାଏ, ଅଗ୍ନିକୁ ଖାଏ, ବାୟୁକୁ ଶାନ୍ତ କରେ; ଆଜି ଯେପରି ମୋର ଇଚ୍ଛା, ସେପରି କରେ। ଏହି ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ସତ୍ୟତା ବିଷୟରେ କଦାପି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କେବେ କେବେ ପୂର୍ବ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ କିମ୍ବା ନାଶ ହୁଏ, ଯେପରି ମାଟିର ଗୋଟିଏ ଢେଲାରେ ଘଡ଼ା ନାହିଁ, ଖଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଯଦି ଆଜି ପଚାରାଯାଏ, 'ପୃଥିବୀ କଉଁଠି ଗଲା?', ତେବେ ଜାଣିବା, ତାହାର ଅଣୁ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି।" "ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସାତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ: ନିତ୍ୟ, ଅନିତ୍ୟ, ଶୂନ୍ୟ, ନିତ୍ୟ-ଅନିତ୍ୟ, କର୍ତ୍ତା, ଅହଂକାରୀ, ଏବଂ ସର୍ବୋପରି। ଏହି ମହାତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାହାର ପୁତ୍ର ଅହଂକାରକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କର। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦେବତ୍ୱରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।" "ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କର—ଏହା ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଶୋଭିତା, ଚମତ୍କାର ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ନାମ ମହାସରସ୍ୱତୀ, ରଜୋଗୁଣ ଯୁକ୍ତ, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ସଦା ତୁମ ସାଥୀ ହେବେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ କଦାପି ଅବହେଳା କରିନାହ, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୂଜ୍ୟ ଓ ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ।" ଏହିପରି ଭଗବତୀ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କରି, ତାଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିଦେଲେ।