ସୌମ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କଥିତ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣରେ ଉନେଇ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି, ଏଭଳି କୂର୍ମ ପୁରାଣରେ ସତର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି। ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଏଠାରେ ଏକାଉଁଠି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏପରି ଭାବେ, ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ପୁରାଣମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହିଦେଲି। ଏହିପରି, ଉପପୁରାଣମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କୁହିବି—ସନତ୍କୁମାର ପ୍ରଥମ, ତାପରେ ନାରସିଂହ; ତାପରେ ନାରଦ, ଶିବ ଓ ଅତିଶୟ ଦୌର୍ବାସସ; କାପିଳ, ମାନବ, ଏବଂ କୌଶନସ ନାମକ ଉପପୁରାଣ। ଭଲ ଭାବରେ ରଚିତ ବାରୁଣ, କାଳିକା, ସାମ୍ବ ଓ ନନ୍ଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଉପପୁରାଣ, ପରାଶରଙ୍କ ଉପଦେଶିତ ସୌର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆଦିତ୍ୟ ଉପପୁରାଣ ଅଛି। ମାହେଶ୍ୱର, ଭାଗବତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ବାସିଷ୍ଠ—ଏହି ସବୁ ଉପପୁରାଣ ପୁଣ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଦେବ ଅଠାରୋଟି ପୁରାଣ ରଚନା କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରତ କଥା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଧର୍ମକାମୀ ଜଣେ ନିୟମାନୁସାରେ ପୁରାଣ ରଚନା କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟାସ ରୂପେ ଏକମାତ୍ର ବେଦକୁ ଅନେକ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। କାଲିଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଳ୍ପଆୟୁ ଓ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ହେବେ ବୋଲି ଜାଣି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ପୁରାଣମାନେ ରଚନା କରନ୍ତି। ସ୍ତ୍ରୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୁରାଣ ତିଆରି ହୋଇଛି। ଏହି ଶୁଭ ସପ୍ତମ ମନ୍ବନ୍ତର, ଯାହାକୁ ବୈବସ୍ବତ କୁହାଯାଏ, ଏଠି ୨୮ତମ ଦ୍ୱାପର ଆସିଲେ, ମୋ ପ୍ରିୟ ଋଷି, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ, ମୋ ଗୁରୁ, ଧର୍ମବିଦ୍ୟାର ଅଗ୍ରଗାମୀ, ୨୯ତମ ଚକ୍ରରେ ଡ୍ରୌଣୀ ଭାବେ ବ୍ୟାସ ହେବେ। ଏପରି ଭାବେ, ପୂର୍ବରୁ ସତାଇଶିଜଣ ବ୍ୟାସ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ପୁରାଣ ସଂହିତା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ। ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: ହେ ସୁତ, ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ କିଏ କିଏ ବ୍ୟାସ ହେଇଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କିଏ ପୁରାଣ ପଠିଥିଲେ, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ। ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ଦ୍ୱାପରରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବେଦ ବିଭାଜନ କରିଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପରରେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ୟାସ ହୋଇଥିଲେ; ତୃତୀୟରେ ଉଶନାସ, ଚତୁର୍ଥରେ ବୃହସ୍ପତି, ପଞ୍ଚମରେ ସବିତୃ, ଷଷ୍ଠରେ ମୃତ୍ୟୁ, ସପ୍ତମରେ ମଘବାନ୍; ଅଷ୍ଟମ ଦ୍ୱାପରରେ ବାସିଷ୍ଠ, ନବମରେ ସାରସ୍ୱତ, ଦଶମରେ ତ୍ରିଧାମା; ଏଗାରମରେ ତ୍ରିବୃଷ, ତାପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ; ତ୍ରୟୋଦଶରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶରେ ଧର୍ମ; ପଞ୍ଚଦଶରେ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣି, ଷୋଳଶରେ ଧନଞ୍ଜୟ, ସପ୍ତଦଶରେ ମେଧାତିଥି, ଅଷ୍ଟାଦଶରେ ବ୍ରତୀ; ଏକୋନବିଂଶରେ ଅତ୍ରି, ପରେ ଗୌତମ, ଏକବିଂଶରେ ଉତ୍ତମ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ହର୍ୟାତ୍ମା ଭାବେ ପରିଚିତ; ତାପରେ ବେନ, ବାଜଶ୍ରବା, ସୋମ, ଅମୁଷ୍ୟାୟଣ, ତୃଣବିନ୍ଦୁ, ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଭାର୍ଗବ; ତାପରେ ଶକ୍ତି, ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ। ଏହି ଅଠାଇଶି ବ୍ୟାସଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ମୁଁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କଠାରୁ ଭାଗବତ ନାମକ ପୁରାଣ ଶୁଣିଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର, ଦୁଃଖର ଭଣ୍ଡାର ନାଶକ, ଚାହିଦା ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ବେଦର ତାତ୍ପର୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାରର ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷକାମୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ। ବ୍ୟାସ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରାଣ ରଚନା କରି, ତାଙ୍କର ତନୟ, ବିରକ୍ତିଶୀଳ ଶୁକଦେବଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଶିଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ। ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ପୁରାଣ ତତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟାସ ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ, ମୋ ଦୟାମୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଦୟାରେ, ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଶୁଣିଛି। ସୂତ ପଚାରିଲେ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ସେଠି ସମସ୍ତ ପୁରାଣର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲିଦେଲେ; ମୁଁ ଏହି ଅଜନ୍ମା, ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମତିଶାଳୀ ଶୁକଙ୍କଠାରୁ ଏହା ଶୁଣିଛି। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରେମ ଭରିତ କାନ୍ଦେଇ ଭାଗବତ ଶୁଣିଥିଲେ—ଏଠାରେ ଅନେକ କଥା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ରହିଛି। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରାଣ ଶୁଣି, କିଏ କାଲିଯୁଗର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ? ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରାଣ ଯେଉଁଠାରେ ସବୁଠୁ ପାପୀ, ବେଦ ଧର୍ମ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାରରୁ ଅପରିଚିତ, କେବଳ ଅଭିନୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ଅନେକ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଜୀବନ ଶେଷେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ ଅଚଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ମଳ ପୁରାଣ ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ଶୁଣାଯାଏ, ତାହା ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ହରି, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଉପଜେ। ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ସମାନ; ଏବଂ ଏକ ସୁକଥକ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣିନାହିଁ, ସେ ଭାଗ୍ୟରେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ଏହି ସୁଖଦ ପୁରାଣକୁ ହାରାଇ ଦେଉଛି। ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଦୁଇ କାନ୍ ପାଇଁ, ସଦା ପରନିନ୍ଦା ଶୁଣେ, ନିର୍ମଳ ପୁରାଣ ଶୁଣେ ନାହିଁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦାତା ଓ ଅମୃତର ଭଣ୍ଡାର—ସେଉଁଠି ଏହି ମୂଢ଼ ପୃଥିବୀରେ କେମିତି ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ? ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: ହେ ସୁମୂଖ, ବ୍ୟାସଙ୍କ କେଉଁ ଭାର୍ଯ୍ୟାରୁ ଶୁକଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା? କିପରି ଓ କିଏ ଏହି ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରାଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ? ତୁମେ କହିଛ, ଶୁକ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ଥିଲେ—ଏଥିରେ ଆମର ମହା ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଆମକୁ କୁହ। ଶୁଣିଛୁ, ଶୁକ ମହାତ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭରେ ଯୋଗୀ ଥିଲେ; କିପରି ସେ ଏହି ବିସ୍ତୃତ ପୁରାଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ? ସୂତ କହିଲେ: ଏକଥର, ସରସ୍ୱତୀ ତୀରେ, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦୁଇଟି ଅପରାପ୍ତ ବୟସର ପକ୍ଷୀ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ।