ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਗਭਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਕੱਲਾ ਰਹਿ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਅਟੂਟ ਭਗਤੀ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਗਤਿ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਚੌਥਾ ਮਨੁ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਤਾਮਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਕਾਮਰਾਜ ਮੰਤ੍ਰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਨੌ-ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਜਾਪਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਅਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਤਾਮਸਾ ਨੇ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ, ਨਿਡਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਤੋਂ ਦਸ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਪਰਮ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਮਸਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਰੈਵਤ ਪੰਜਵਾਂ ਮਨੁ ਬਣਿਆ। ਰੈਵਤ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਾਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਵਾਕ-ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਦਵਿਤੀਯ ਰਾਜ-ਸੰਪੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਮਿਲੀ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯ ਬਲ ਨਾਲ ਮਹੇੰਦਰ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਚੱਛੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਚੰਭਿਤ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਣੋ, ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁ, ਅੰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਰਵੋਚ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।" ਅੰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਚੱਛੁਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਮਨੁ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਪੁਲਹਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸੰਪੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ, "ਮੈਨੂੰ ਅਖੰਡ ਰਾਜ ਮਿਲੇ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮਿਲੇ।" "ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਅੱਜ ਹੀ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।" ਚੱਛੁਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਉਪਾਸਨਾ ਇਹ ਹੈ: ਨਿਰੰਤਰ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਾਗਭਵ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ।" "ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਰੋਜ਼ ਜਾਪਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਵਾਗਭਵ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਜਾਪ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਬਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਬਣਿਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਹਾਰਕ ਬਣਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਕੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਣੇ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਵੀ ਮਹਾ ਦੇਵੀ, ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਮਹਾਨ ਸੰਪੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ, ਅੰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਜਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਵਾਗਭਵ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਉਹ ਕੇਵਲ ਕੋਪਲੇ ਖਾਂਦਾ, ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਪਾਣੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਹਵਾ ਉੱਤੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਖੰਭ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਗਭਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਗਤ ਜਨਨੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਜੋ ਵੀ ਉੱਚਤਮ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੀ।" ਚੱਛੁਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਦੀ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੋ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਰਾਜ ਮਿਲੇ।" ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਰਾਜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜਨ; ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਛੇਵਾਂ ਮਨੁ, ਚੱਛੁਸ਼, ਦੇਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਣ ਨਾਲ, ਸਮੂਹ ਰਾਜ-ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮਹਾਨ ਮਨੁ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਕਰਤੱਬਯ-ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਭਗਤ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਣੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੱਛੁਸ਼ ਮਨੁ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।