ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨੱਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪਰਮ ਤੇਜਸਤਾ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਬਣੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਸਿਰਜੀਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ। ਵਾਯੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਬਣੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਮਹਿਸ਼ਮਰਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਪਾਸ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਪਾਸਾ, ਅੱਗ ਨੇ ਭਾਲਾ, ਤੇ ਮਰੁਤ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਦਿੱਤੇ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੀ ਘੰਟੀ। ਯਮ ਨੇ ਕਾਲ ਦਾ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਾਲਾ ਤੇ ਕਮੰਡਲ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਰੋਈ, ਕਾਲ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਢਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਚੀ ਮਾਲਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੀਸ ਦਾ ਗਹਿਣਾ, ਕੰਨ ਦੇ ਕੁੰਡਲ, ਕੜੇ ਤੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਦਾਗ ਚੰਦ, ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਜੇਬਾਂ, ਗਲ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਦਿੱਤੇ, ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਸਿੰਘ ਵਾਹਨ ਤੇ ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਅਮਰਤ ਭਰਿਆ ਪਾਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਲੱਗੀ। ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਡਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦਾਨਵ, ਮਹਿਸ਼ਾ, ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਚਿਕਸ਼ੁਰਾ, ਦੁਰਧਰਾ, ਤੇ ਦੁਰਮੁਖਾ ਆਦਿ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਸਕਲਾ, ਤਾਮਰਕਾ, ਤੇ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਦਾਨਵ ਮਹਿਸ਼ਾ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸੈਣਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ ਜੋ ਮਹਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਭੜਕ ਉਠਿਆ। ਜਾਦੂਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ। ਜਿਹੜਾ-ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਉਹ ਧਾਰਦਾ, ਦੇਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਮਹਿਸ਼ (ਭੈਂਸ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ-ਕੁਚੀ ਫੌਜ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਰਦਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਸਰਸਵਤੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ੁੰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਮਸਤ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਨਿਸ਼ੁੰਭ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਗਵਾ ਬੈਠੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਨੋ-ਲਗਨ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ! ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਮਰ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ।" "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸੌਖੀ ਹੋ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋ; ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ੰਕਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਅਨੰਤ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ, ਤੇਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ; ਪਰਮ ਨ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੋ, ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਦਇਆ ਦੀ ਸਾਗਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਵਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋ।" "ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਸਰਨ ਆਏਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਗਿਰਿਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਧੀਆ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਹਾਂ।" ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਰ ਮੰਗੋ," ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਇੱਕ ਸ਼ੁੰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਨਿਸ਼ੁੰਭ, ਜੋ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦਾਨਵ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।" "ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਸ਼ੁੰਭ, ਦੋਵੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿਆਂਗੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁਵਰਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਦੋ ਦੂਤ—ਚੰਡ ਤੇ ਮੁੰਡ—ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ, ਜਵਾਹਰਾਤ ਤੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਦੇ ਯੋਗ, ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤੇ ਲੋਭਣੀਕ ਨਾਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਭੋਗ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ।