ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹਦੀ ਕਾਂਤੀ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਤੀਬਰ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਸੁਗੰਧੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੰਜਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਚੌਫੇਰੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਸਮ-ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ 'ਹ੍ਰੀਂ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੀਆਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਮੂਲ, ਸਭ ਵਿੱਖੇ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਰਵਗਿਆ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਭ ਤੇ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦੀ ਰਾਣੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: ‘‘ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਮਹਾ ਗਿਆਨ ਸਰੂਪ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਕ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ! ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਚੇਤਨਾ, ਵਿਰਾਟ ਤੇ ਸੂਤਰ ਦਾ ਤੱਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਦੁರ್ಗਾ, ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੋ, ਪਰਮ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਭ ਲਈ ਮਿਲਣਯੋਗ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਕਾਲੀ ਮਾਂ! ਹੇ ਨੀਲੀ ਸਰਸਵਤੀ! ਹੇ ਭਿਆਨਕ ਤਾਰਾ! ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਹੇ ਭੈਰਵੀ, ਮਾਤੰਗੀ, ਢੂਮਾਵਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਛਿੰਨਮਸਤਿਕਾ, ਹੇ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਹੇ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ, ਹੇ ਲਾਲ-ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰਕਤਬੀਜ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਢੂਮਰਲੋਚਨ ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਚੰਡ-ਮੁੰਡ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਹੇ ਜੈਵੰਤੀ, ਹੇ ਗੰਗਾ, ਹੇ ਸ਼ਾਰਦਾ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਇਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ, ਮਹਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਦਇਆ ਰੂਪ, ਧਰਮ ਰੂਪ, ਦੈਵੀ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ, ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਗਾਯਤਰੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ, ਮਾਂ, ਦੱਖਿਣਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘‘ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ’’ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਪਿੱਛੇ, ਸਾਹਮਣੇ, ਉੱਤੇ, ਹੇਠਾਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਹੇ ਰਤਨ-ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੀ ਸਰਵਰਾਜਾ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰਾਣੀ! ਹੇ ਸਰਵਗੁਣ ਨਿਧਾਨ, ਹੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਾਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਆਰ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਕੋਇਲ ਦੀ ਮੱਤ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ।’’ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰੋਤਮ। ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨੀ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।’’ ਦੇਵੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ—ਉਹ ਦੈਤ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਤੂਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਖੋਹ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ— ਤਦ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਝੁੰਡ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਭਰ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਅਸਮਾਨ, ਪਹਾੜਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ—ਉਹ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਚੀਰਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਮਧੁ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਡੰਕ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ—ਸਿਰਫ ਮੌਤ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ, ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਦੈਤ ਖੜੇ ਸਨ, ਓਥੇ-ਓਥੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤ ਓਥੇ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ। ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ‘‘ਇਹ ਤਾਂ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਚਮਤਕਾਰ! ਸੰਸਾਰ ਮਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੀ ਅਚਰਜ?’’ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਫੁੱਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਜੈ ਜੈਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।