ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਜਦੋਂ ਰੁਰੂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਦੂਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਐਸਾ ਉਤਾਵਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਕੁਮਾਰੀ—ਜੋ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ—ਦੀ ਆਯੁ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਰੁਰੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦਿਵਯ ਦੂਤ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗਾ।" ਰੁਰੂ ਦੇ ਇਹ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰੱਬਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਸੁਣ। ਜੇਕਰ ਰੁਰੂ ਆਪਣੀ ਆਧੀ ਆਯੁ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਰੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਧੀ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਹੀ, ਜਦ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਫੇਰ ਆ ਜਾਵੇ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਮੁੜ ਜਗ ਜਾਵੇ।" ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਆਪਣੀ ਸਵਰਗ ਰਥ ਤੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਵਯ ਦੂਤ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮ ਦੇਵਤਾ, ਰੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਕੁਆਰੀ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜੇ-ਅਜੇ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਸ ਲਿਆ, ਉਹ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਰੁਰੂ ਦੀ ਆਧੀ ਆਯੁ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਜੀ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰੁਰੂ ਦੀ ਆਧੀ ਆਯੁ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਜੀ ਲਵੇ। ਜਾਓ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੌਂਪੋ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੂਤ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਦਿਵਯ ਦੂਤ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹਨੂੰ ਰੁਰੂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਸਭ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਰੂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਰੀ ਹੋਈ ਵੀ ਜੀਵਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਤਨਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਰਾਖੇ ਲਗਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਹਲ ਬਣਵਾਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਬਹਾਦਰ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਤਨ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਾਖੀ ਲਈ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੌਰਮੁਖ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਨੌਕਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵੀ ਲਾਈ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਲ ਇੰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਵਾ ਵੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਹਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ; ਦਾਖਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਉਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਰੀ ਰਾਜਕਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਗਿਣਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਯਪ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੀ ਸੁਣ ਲਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ, ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਪਤ ਰਾਜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਧਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਦਿਨ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤक्षक ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਖਿਆਤ ਸੱਪ, ਜਿਸਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਤक्षक, ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਹ ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਸੱਪ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?" ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤक्षक ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਐਸਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਜੀਉਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।" ਤक्षक ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਸੱਪ ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਾਵੇਗਾ। ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਡੰਸੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੱਪ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਸ਼ਾਪਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡੰਸ ਲਵੇਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਤक्षक ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਡੰਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾ।" ਤक्षक ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ।" ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਭਾਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਡੰਸ ਲੈ ਜਾਂ ਸਾੜ ਦੇ, ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਸੱਪ ਨੇ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ ਨੂੰ ਡੰਸਿਆ ਤੇ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।" ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ, ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ ਦੇ ਸੁਆਹ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਸੁਆਹ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਜਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸੁਆਹ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ, ਵਟ-ਵ੍ਰਿਖ ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤक्षक ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸੱਪ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਜਤਨ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।