गङ्गातटे कश्चन राजर्षिः, एकान्ते स्थित्वा, वर्षत्रयं यावत् वाग्भवमन्त्रम् अनुवदन्, कठोरतपः समाचरन्, उपवासेन देवीं प्रसादयामास। स भक्तिपरायणः, उत्तमैः स्तोत्रैः देवीम् अर्चयन्, तस्याः कृपया विघ्नरहितं राज्यं दीर्घकालपरम्परायुतं च वंशं प्राप। स च राज्यसुखानि स्वधर्मान् च भुञ्जानः, राजर्षिपदं परमं प्राप। ततः चतुर्थः मनुः तामसः नाम, प्रियव्रतस्य सुतः, दक्षिणे नर्मदातटे व्यापकां देवीम् अर्चयत्। स वसन्तशरद्विषये विशेषतः, नवरात्रपूजनं कृत्वा, महेश्वरीं कामराजमन्त्रम् अनुवदन्, देवानां पत्नीं, कमललोचनां, अनन्यसदृशीं देवीम् अतीव तुष्टाव। तस्याः प्रसादं प्राप्य, स नमस्कृत्य, अनुपमेयैः स्तोत्रैः स्तुत्वा, निर्भयम्, विघ्नरहितं महद्राज्यं भुक्तवान्। स्वपत्नीसम्भूतान् दश वीर्यशालिनः पुत्रान् अप्यजनयत्। तान् पुत्रान् उत्पाद्य, स परमं दिव्यम् अधिराज्यं गत्वा, तस्य अनुजः, पञ्चमः मनुः, रैवत नाम, अभवत्। रैवत मनुः कालिन्दीतटे निवसन्, काममन्त्रम्, यः परमवाक्प्रदः साधकश्रेयस्करश्च बीजः, अनुवदन्, देवीम् अर्चयत्। तेन पूजया स जगति अद्वितीयं राज्यसंपदं बलं च प्राप, सर्वसिद्धिदायकं च। तस्य दीर्घजीविवंशः पुत्रपौत्रसमेतः अभवत्। धर्मं स्थापयित्वा, स्वदेशान् भुक्त्वा, अद्वितीयवीर्यशौर्ययुक्तः, महेन्द्रस्य परमधाम्नि प्रतस्थे। अथ श्रीनारायण उवाच—चाक्षुषमनोः वर्णनं शृणु, यथा देवीमहाशक्तिः अद्भुतं परमं च, अङ्गस्य पुत्रेण उत्तमं राज्यं प्राप्तम्। अङ्गस्य पुत्रः चाक्षुषः नाम षष्ठः मनुः, सुपुलहमृषिं शरणं गतः। स तम् उवाच—“हे ब्रह्मर्षे, त्वां शरणं प्राप्तोऽस्मि, भक्तानां दुःखनाशन; भगवन्, दासवत् मां उपदिश, यथा संपदं प्राप्नुयाम्। अविभक्तं भूमौ राज्यं, अविघ्नबलम्, अस्त्रशस्त्रकौशलं, शासनशक्तिं च मे भवतु। वंशः च दीर्घकालं अक्षुण्णः स्थास्यतु, अन्ते मोक्षः च; तदनुसारं मां उपदिश।” एवं तस्य वचः मनोः श्रोत्रमुपगतं, तदा स महर्षिः परमां देवीपूजां प्रकाशयामास। “राजन्, मम वचनानि शृणु—शिवां अद्य पूजय, तस्या अनुग्रहेण सर्वं सिद्ध्यति।” चाक्षुषः उवाच—“सा कति देवीपरमा शुद्धिः पूजा? केन उपायेन सा क्रियते? कृपया विस्तार्य कथय।” महर्षिः उवाच—“राजन्, सा देवीपरमा पूजाऽक्षया; अनवरतं वाग्भवबीजमन्त्रम् अनुवद। तस्य त्रिसन्ध्यं जपेन, मानुषः भोगमोक्षौ प्राप्नोति; वाग्भवात् श्रेष्ठं बीजं नास्ति, राजवंशानन्दन। तस्य जपात् सिद्धिः, बलवृद्धिश्च भवति; तेनैव पद्मा सृष्टिकर्ता अभवत्। विष्णुः तेनैव रक्षिता, शंकरः संहारकर्ता, लोकपालादयः अपि तेनैव बलवीर्ययुताः अभवन्। तथा त्वमपि, राजन्, जगद्धात्रीं महादेवीं पूजयन्, शीघ्रं महत्संपदं प्राप्स्यसि।” एवं सुपुलहमहर्षिणा उपदिष्टः, अङ्गपुत्रः विरजार्नदीं गतः, तत्र तपः समारभत। स तपस्वी, वाग्भवबीजमन्त्रोपासनायां रतः, पत्राहारः अभवत्। प्रथमवर्षे केवलं कोपान्, द्वितीयवर्षे जलमेव, तृतीयवर्षे वायुमात्रम् आहाररूपेण, स्थाणुवदविचलितः स्थित्वा, द्वादशवर्षाणि अन्नत्यागं कृत्वा, निरन्तरं वाग्भवमन्त्रम् अनुवदन्, शुभचेताः अभवत्। एवं स एकान्ते देवीमन्त्रम् अनुवदन्, जगन्माताः श्रीपरमेश्वरी स्वयमेव तस्य पुरतः प्रादुरभवत्। सा तेजस्विनी, दुर्गम्या, सर्वदेवाधिपत्नी, सौम्यवचनैः अङ्गपुत्रं सम्बोधितवती। देवी उवाच—“भूपाल, यत्ते मनसि परमं वरं, तत् वद; तव तपसा तुष्टा अहं, तं दास्यामि।” चाक्षुषः उवाच—“देवि, देवाधिप, यत्तु मनसि काम्यते, यच्चेष्टं, तत् त्वमेव सर्वं जानासि; देवैः पूजिता, अन्तर्यामिरूपेण सर्वं वेत्सि। तथापि, सौभाग्येन तव साक्षात्कारः मम अभवत्; अतः, देवि, वदामि—मन्वन्तरपर्यन्तं राज्यं मे देहि।” देवी उवाच—“एतस्य मन्वन्तरस्य राज्यं तुभ्यं दत्तम्, राजश्रेष्ठ; तव पुत्राः बलवन्तः, महागुणयुक्ताश्च भविष्यन्ति। तव राज्यं विघ्नरहितं, अन्ते च मोक्षः निश्चितः।”—इति सायं देवी मनवे परमं वरं दत्त्वा, भक्त्या स्तूयमाना, तत्क्षणाददृश्यता। स च मनुः षष्ठः, तस्या अनुग्रहेण, सर्वभोगसम्पन्नः सार्वभौमः अभवत्। तस्य पुत्राः अपि शक्तिमन्तः, कृत्यकृत्यविदः, देवीभक्ताः, वीर्यशौर्यसम्पन्नाः, सर्वत्र मान्याः, महद्राज्यसुखहेतवः च आसन्। एवं चाक्षुषमनुः देवीपूजनस्य प्रभावेन, विशिष्टः मनुः अभवत्; अन्ते च सः शुभमुक्तिपदम् अवाप।