राजा वसुर्नाम महाबलः पञ्च वीर्यशालिनः पुत्रान् उत्पाद्य पृथक् पृथक् देशेषु तान् अधिपतीन् स्थापयामास। तस्य भार्या गिरीका नाम, सुकाले सति, स्नात्वा शुद्धा सन्ताना-अभिलाषिणी सञ्जाता। तस्मिन् दिने पितरः तस्मै राज्ञे 'मृगयां गच्छ' इति शुश्रुवुः। स राजा तद् आज्ञां शिरसि कृत्वा, भार्यां गिरीकाम् ऋतुकाले स्मरन्, मृगयार्थं वनं प्रविवेश। तत्र वने स्थित्वा, तां श्रीसमन्वितां तेजस्विनीं पत्नीं हृदि स्मरन्, तस्य वीर्यं सम्भूतम्। तद् वीर्यं वटपत्रे पतितं स राजा स्वयम् आदत्त। ततः चिन्तयामास — 'एष वीर्यस्य निष्क्रान्तिः वृथा जाताऽन्यथा न स्यात्। मम वीर्यं सदा सफलं न संशयः। गिरीकायाः ऋतुकालः इदानीं, तस्मात् एतद् शीघ्रं तस्यै प्रेषयितुम् उचितम्।' एवमवधार्य, वटपत्रे तद् वीर्यं स्थापयित्वा समीपस्थितं श्येनं ब्राह्मणं प्रति उवाच — 'सौम्य, एतत् गृहित्वा शीघ्रं मम गृहम् गच्छ। गिरीकायै ददातु, अद्य तस्याः ऋतुकालः।' राज्ञा एवमुक्तः स श्येनः वटपत्रं गृहित्वा, गगनं प्रति शीघ्रगामी समुत्पपात। तस्य गच्छतः, अन्यः श्येनः तं द्रष्ट्वा, मांसमिति ज्ञात्वा त्वरया समुपेत्य, तयोः गगने चञ्चुयुद्धं समभवत्। युद्धे तस्मिन् वटपत्रं सह वीर्येण यमुनाजले अपतत्, श्येनौ तत्रैव विहाय गगनं गतौ। तस्मिन् काले, अद्रिका नाम अप्सराः संध्योपासना-निमग्ना तत्राजगाम। सा सलिलक्रीडायां निमग्ना, तत्र तिष्ठन्तं ब्राह्मणं पादेन गृहीत्वा तस्य ध्यानविघ्नं कृतवती। स तपस्वी तां काममोहितां दृष्ट्वा शापं ददौ — 'मत्स्यरूपिणी भव' इति। तेन शापेन सा अद्रिका यमुनायां मत्स्यरूपा सुषमा बभूव। तस्मिन्नेव काले, श्येनस्य मुक्तं वीर्यं सा मत्स्या अद्रिका शीघ्रं जग्राह। कालेन दशमे मासे मत्स्यां तां मीनपालः जालेन गृहीत्वा, तस्याः उदरं छित्त्वा, द्वौ मानुषरूपिणौ शिशू उत्पन्नौ। तत्र एकः सुन्दरः कुमारः, अन्यया मनोहारा कन्या अपि जाताः। तं अद्भुतं दृष्ट्वा मीनपालः विस्मितः, राज्ञे तद् आख्यातुम् अगच्छत्। राजा तं शुभलक्षणं कुमारं स्वीकृत्य, कन्यां कालिकां मीनपालाय दत्तवान्। सा कन्या 'मात्स्यगन्धा' इति लोके प्रसिद्धा बभूव, मीनपालगृहे वर्धिता। ऋषयः पृष्टवन्तः — 'सा अद्रिका अप्सराः किम् अभवत्? शापः कथं समाप्तः? सा स्वर्गं कथं गतवती?' सूतः उवाच — शापग्रस्तां तां अद्रिकां स ब्राह्मणः कृपया शान्त्वयामास — 'शोचनीयं मा स्म शुचः, द्वौ मानुष्यौ प्रसूत्य, शापात् विमुक्ता भविष्यसि।' तेन उक्ता सा मत्स्यरूपा यमुनायां स्थित्वा, द्वयोः शिश्वोः प्रसूत्य, देहम् त्यक्त्वा दिव्यरूपा भूत्वा स्वर्गमार्गं गतवती। एवं सा मात्स्यगन्धा सुन्दरमुखी कन्या मीनपालस्य गृहे वर्धिता, कार्येषु निपुणा, तेजस्विनी वासवी भूत्वा लोके ख्यातिं प्राप्तवती। अथ कदाचित्, महर्षिः पराशरः तीर्थयात्रायां सन्, कालिन्दीतीरे समुपागमत्। तत्र मीनपालं पक्त्यन्नं कुर्वन्तं दृष्ट्वा, 'मां पारं नय' इत्युक्त्वा, तस्य कन्यां मात्स्यगन्धां प्रति पितरं प्राह — 'वत्से, अस्य ऋषेः पारं नय नौका।