धर्महानिभयेन जरत्कारुः चिन्तयामास—यदि मुनिं न जागारयामि, सायं संध्या-विधिं व्यर्थं करिष्यामि। धर्मनाशात् नराणां पुनः नरकप्राप्तिः स्यात्; तस्मात् त्यागो धर्मविनाशात् श्रेयः, मृत्युः तु निश्चितः। एवं विचार्य, सा युवती मुनिं जागारयामास—"सन्ध्याकालः प्राप्तः, उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ, धर्मज्ञ!" इति। मुनिः उत्थाय, कुपितः ताम् उवाच—"मम निद्राविघ्नेन, अहं गच्छामि; त्वं भ्रातुः गृहं याहि।" सा कम्पमाना, मुनिना प्रोक्ता, इदम् उवाच—"अनन्ततेजः, भ्रातुः द्वारा मम दानस्य कारणं कथं सिध्येत्?" मुनिः शान्तभावेन जरत्कारुम् प्रत्युवाच—"एवं भवतु।" ततः मुनिना त्यक्ता, सा वासुकेः निवासं गता। भ्राता वासुकिः पृष्टवान्, सा पतिना उक्तं वचनं व्याजहार—"सः 'एवं भवतु' इत्युक्त्वा, मां त्यक्त्वा, स मुनिश्रेष्ठः गतः।" श्रुत्वा वासुकिः चिन्तयामास—"मुनिः सत्यवादी," इति। तस्मात् सः भगिनीं श्रद्धया रक्षामास। कालेन, कुरुश्रेष्ठ, मुनिः तया कन्यया सह पुत्रं प्राप्तवान्, यः आस्तिकः इति प्रसिद्धः अभवत्। स आस्तिकः, राजन्, तव यज्ञं मातृवंशरक्षणाय, शुद्धात्मा मुनिना रक्षितः। पुण्यं कृतं, राजन्; मुनिं wanderer-कुलोत्पन्नं, वासुकि-भगिनीपुत्रं, सम्मानितवान्। भवतु ते कल्याणम्, महाबाहो; समग्रं भारतकथां श्रुत्वा, दानानि दत्तानि, ऋषयः अपि सम्मानिताः। पुनः, बहुशः पुण्यकर्मणि कृतानि सन्ति, तथापि पिता स्वर्गं न प्राप्तवान्, न च वंशः पूर्णतः शुद्धः, राजन्। देवीभक्त्या राजन्, महालयं स्थापय; तेन, जनमेजय, सर्वसिद्धिः निश्चितम्। शिवा परमभक्त्या पूजिता, सर्वसिद्धिदायिनी, वंशवृद्धिकारिणी, राज्यं स्थिरं कुर्यात्। राजन्, विधिवत् देवीयज्ञं कृत्वा, श्रीमद्भागवतं परमपुराणं शृणु। अहं तव श्रवणाय पावनं, संसारमोचकं, दिव्यं, बहुरसमयं कथां वक्ष्यामि। पृथिव्यां अन्यत् श्रवणीयं पुराणं नास्ति, राजन्; देवीपादार्पणात् अन्यं पूजनं नास्ति। ये जनाः, राजन्, येषां हृदये देवी सदा प्रेमपूर्णा वसति, ते धन्याः, बुद्धिमन्तः, भाग्यशालिनः। ये महामायां, अनुकम्पारूपां मातरं, सदा न पूजयन्ति, ते संसारदुःखेन पीडिताः दृश्यन्ते, भारत। ब्रह्माद्याः सर्वे देवाः तां सदा पूजयितुम् इच्छन्ति; कः तां न सेवेत्? यः इदं नित्यं शृणोति, देवी द्वारा विष्णवे सम्पूर्णं कथितं, सः सर्वकामान् प्राप्नोति। शृण्वन्, राजन्, तव मनसि शान्तिः जायते; पुराणश्रवणेन पितरः अव्ययस्वर्गं प्राप्नुवन्ति। जनमेजयः उवाच—"भगवन्, त्वया अम्बायाः महायज्ञः उक्तः; का सा, कथं उत्पन्ना, कुत्र, किमर्थं, केन गुणेन?" "तस्य यज्ञस्य स्वरूपं किम्, तद्विधिं कथय, सर्वज्ञ, करुणासिन्धो।" "विश्वस्य उत्पत्तिं विस्तरेण वर्णय, यथा उक्तम्, यथा त्वया सर्वं ज्ञातम्, द्विजश्रेष्ठ।" "त्रयः देवाः श्रुताः—ब्रह्मा, विष्णु, रुद्रः—गुणयुक्ताः, सृष्टि-स्थिति-लयकर्तारः।" "ते स्वतन्त्राः वा, पराशरवंशज, अथवा अन्यस्य अधीनाः? एतत् श्रोतुम् इच्छामि।" "मृत्युप्रवृत्त्या अधीनाः वा, अथवा सत्-चित्-आनन्दरूपाः? पञ्चभूतादिसम्बद्धाः वा, त्रिविधदुःखेन पीडिताः वा?" "ते देवेश्वराः कालवशाः वा, न वा? कथं उत्पन्नाः, किमर्थम्? एष मे संशयः।" "सुखदुःखयुक्ताः वा, निद्रालस्यसम्बद्धाः वा? सप्तधातुरूपाः वा, अन्यथा, मुनिवर?" "ते कस्य पदार्थस्य, केन गुणेन, केन इन्द्रियैः? किम् उपभोगः, किम् आयुः?" "तथापि, तेषां निवासस्थानं, शक्तिं च वद; विस्तरेण श्रवितुम् इच्छामि, ब्रह्मन्।" व्यासः उवाच—"राजन्, त्वया कठिनः प्रश्नः कृतः—ब्रह्मादीनां उत्पत्तिः, कारणं च, बुद्धिमन्।" "एष प्रश्नः मया नारदमुनिं कदाचित् पृष्टः; स विस्मितः, उत्थाय प्रत्यवदत्—शृणु, राजन्।" "कदाचित् कालः, अहं शान्तमुनिं नारदं सर्वज्ञं, वेदविदां श्रेष्ठं, गङ्गातटस्थं दृष्टवान्।" "तं दृष्ट्वा, अहं हृष्टः, मुनिपादयोः पतितः; आदेशेन, उत्तमासने समीपस्थः अभवम्।" "शुभवचनं श्रुत्वा, अहं ब्रह्मपुत्रं, एकान्ते, सुशुक्लवालुकायाम् जाह्नवीतटे, पृष्टवान्।" "मुनिवर, अस्मिन विश्वे, कः परमस्रष्टा इति घोषितः? विस्तरेण कथय।" "द्विजश्रेष्ठ, कस्य उत्पत्तिः विश्वम्? अस्थिरं वा, नित्यं वा? एतत् स्पष्टय, द्विजश्रेष्ठ।" एवं, धर्मरक्षणाय, देवीपूजनस्य महत्त्वं, आस्तिकस्य उत्पत्तिं, पुराणश्रवणस्य पुण्यं, त्रीणां देवतानां स्वरूपं, विश्वोत्पत्तिं च, व्यासः जनमेजयाय श्रद्धया, नारदकथाम् आरभ्य, विस्तरेण उपदिशति।