ब्रह्मा देवान् इदं प्राह—"यत्किञ्चिद् कालकृतं शुभाशुभं वा, तदवश्यं भोक्तव्यम्; को वा भाग्यस्य सीमां लङ्घयितुम् अर्हति? न संशयः, देहवन्तो जनाः सुखदुःखयोः अनुभवम् अवश्यम् आप्नुवन्ति; यथा पूर्वं मम शिरः शिवेन कालवशात् छिन्नम् अभूत्। तथैव महादेवशापेन लिङ्गपातः जातः; अद्य च हरिशिरः लवणसिन्धौ पतितम्। सहस्रधा विभागः, शचीपतिस्य दुःखम्, स्वर्गात् पतनम्, पद्माकुलमानससरोवरवासः च—एतानि सर्वाणि जातानि।" "एते दुःखभाजः; कः इह दुःखं न अनुभवति? तस्मात्, हे पुण्यवन्तः, दुःखं परित्यजन्तु। ते महतीं मायां, नित्यां विद्यां चिन्तयन्तु; सा परा निर्गुणा प्रकृतिः अस्माकं कार्यसिद्धिं करिष्यति। सा ब्रह्मविद्या, विश्वधारिणी, सर्वभूतजननी; या एषं जगत् त्रैलोक्यं चराचरं च व्याप्य तिष्ठति।" एवं ब्रह्मणा उक्त्वा, सृष्टिकर्ता साक्षात् उपस्थितान् वेदान् देवकार्यार्थं उपदेशं दत्तवान्। स ब्रह्मा प्रोवाच—"सा या परा देवी, नित्यब्रह्मविद्या, गुह्याङ्गी महा माया, सर्वसिद्धिप्रदा, तां स्तुवन्तु।" तस्य वचः श्रुत्वा, शोभनाङ्गाः वेदाः तां महां मायां स्तोतुं प्रचक्रुः, या ज्ञानगम्या जगद्धारिणी च। वेदाः ऊचुः—"नमस्ते महामाये, शुभे, जगदुत्पादिके; निर्गुणे, सर्वभूताधिपे, जननि, शंकरकामदायिनि। त्वं सर्वभूतानां पृथिवी, प्राणिनां प्राणस्वरूपा; त्वं बुद्धिः, श्रीः, सौन्दर्यम्, क्षमा, शान्तिः, श्रद्धा, मेधा, धृति, स्मृतिश्च। त्वं उद्गीथार्धमात्रा, गायत्री, स्वरोच्चारणानि; जयः, सिद्धिः, धात्री, लज्जा, कीर्तिः, स्पृहा, दया च। त्वां वयं नमामः, जननि, त्रैलोक्यव्यवस्थितिप्रवीणा, करुणारसपूरिता, सर्वभूतजननि, विद्ये, शुभे, सर्वलोकहितैषिणि, श्रेष्ठे, वाक्बीजकुशलाम्बिके, भयहरिणि।" "ब्रह्मा, हरः, शौरिः, सहस्रलोचनः, वागीशः, वह्निः, सूर्यः, लोकनाथाश्च—एते सर्वे त्वत्तः एव सन्ति, तस्मात् ते प्रधानाः न स्युः; त्वं हि चराचरस्य जननी। हे जननि, यदा त्वं सर्वलोकसृष्टिं इच्छसि, तदा विष्णुरुद्रमुखान् देवान् उत्पाद्य, तेषां द्वारा सृष्टिस्थितिसंहारान् करोति; त्वं एकैव सन्, हे देवी, तव बन्धनरूपस्य संसारस्य लेशोऽपि नास्ति।" "केन वा त्वदीयं रूपं सर्वेषु लोकेषु विज्ञातुं शक्यम्? केन वा तव नाम्नां गणना कर्तुं योग्यः? पुरुषः यदि अंशमात्रं ग्रहीतुं न शक्नोति, कथं सागरं मनसा मापयेत्? देवेषु, हे शुभे, न कश्चित् तव अनन्तशक्तीः वेत्ति; त्वं एव जगज्जननी। एकया त्वया कृतमिदं मायेयम् विश्वम्; तस्य प्रमाणं वेदवचनेषु निर्दिष्टम्।" "त्वं निःस्पृहापि, सर्वलोककारणम्; हे शुभे, तव आचरणं विस्मयकारि, अस्माकं मनांसि न चञ्चलानि। तव गुणशक्तयः सर्ववेदगोचरातीताः, कथं वर्णनीयाः? त्वं स्वस्वरूपं न जानासि। हे जननि, किं न जानासि मधुसूदनस्य किरीटपतनम्? उत जानन्ती, तव शक्तिं परीक्षितुम् इच्छसि? उत, हे जननि, एषा हरिप्राप्ता विपत्तिः अतिवेगवती?" "किं वा, एषा तव देवसंघेऽनादरवृत्तिः, या अति कठिना? हरिशिरः विनाशः अस्माकं दृष्ट्या महदाश्चर्यम्। हे जननि, त्वं जन्मसूत्रच्छेदने कुशला, किं तर्हि एषा महती शोकावस्था? हे देवी, सर्वेषां देवानां दोषं जानीषे, उत किञ्चित् पूर्वजन्मकृतं विष्णोः पातकम् एतत्पतनकारणम्? उत, हे जननि, युद्धोत्थितं किञ्चित् गर्वं विष्णोः? न वयं जानिमः, हे जननि, तव लीलायाः हेतुम्।" "किं युद्धे विजितैः दानवैः, किं वा रम्येषु देशेषु तीर्थैः, यदि ये तपसा देवीदत्तवराः लुप्ताः? अधुना विष्णोः शिरो नष्टम्—किं सः लुप्तः, उत वासुदेवस्य शिरोवियोगदर्शनात् कश्चित् आनन्दः अस्ति? किं क्रुद्धा असि, हे सिन्धुतनये? किं त्वं ताम् आद्यां, अधुना अनाथां, पश्यसि? स्वांशदोषं क्षमस्व; तं पुनरुत्थाप्य मां सन्तोषय।" "एते देवाः, यशसः प्रसिद्धाः, सदा त्वां नमन्ति, कर्मसु च अग्रण्यः। हे देवी, सर्वेश्वरं उद्धर, देवांश्च शोकसागरात् उद्धारय। जननि, न वयं जानिमः कुत्र हरिशिरो गतं; न हि अन्यः उपायः तस्य जीविताय अस्ति। यथा अमृतं जीवितं यच्छति, तथा त्वं जगति जीवनं ददासि।" एवं स्तूयमाना सा देवी, निर्गुणा, महेश्वरी, परा माया, वेदवेदाङ्गसामगैः विज्ञेया, तुष्टा अभवत्। तदा आकाशात् शरीरेण रहिता वाणी देवांश्च संबोध्य, सर्वजनानन्ददायिनी वाक्यं उवाच— "मा शुचः, देवाः, अमराः सुखेन सन्तु। वेदैः यथाकामं स्तुता अहम् अस्मि तुष्टा, न संशयः। यो मनुष्यलोके एष स्तोत्रं भक्त्या सदा स्तौति, तस्य सर्वकामाः सिध्यन्ति। यः त्रिसन्ध्यं भक्त्या मम एतत् स्तोत्रं शृणोति, स दुःखात् विमुक्तः सुखी भवति; एतत् वेदेषु उक्तं, वेदसमं च।" "अधुना शृणुत हरिशिरःपातस्य कारणम्; किमपि हेतुरहितं लोके वस्तु न सम्भवति। विष्णुः स्वपत्नीं सिन्धुकन्यां समीपस्थां मनोहरमुखीं दृष्ट्वा स्मितम् अकरोत्। सा महालक्ष्मीः चिन्तयामास—'किमर्थं मां भगवान् उपहसति? किमर्थं हरिः मम मुखं विकृतम् इति पश्यति?'" "अद्य हि हसितं किं हेतोर् विना स्यात्? मन्ये, अन्यां रमणीं रूपवतीं पतिः स्वीकृतवान्, मां सहभार्यां इव आचरति।" तदा, महालक्ष्मीः क्रोधेन पूर्णा, तमोगुणेन आक्रान्ता, तस्मिन् क्षणे तमसी शक्तिः तस्या अंगं प्रविष्टा।" "कालेन योगेन, देवकार्यार्थं, सा घोरा तमसी शक्तिः तस्या शरीरे प्रविवेश। तया तमसी शक्त्या आक्रान्ता सा देवी अतीव क्रुद्धा अभवत्, शनैः इदं वचनम् अब्रवीत्—'त्वदीयं शिरः पततु!'" "स्त्रीभावात्, क्षणप्रभावात्, सा विमृश्य न दत्वा, एवम् शापं दत्तवती, येन स्वस्यैव सौख्यनाशः अभवत्। मनसा चिन्तयन्ती—'सहभार्यत्वदुःखं विधवात्वात् अधिकं'—इति, तमसी शक्त्या प्रेरिता, एवं वचः उक्तवती।