భయాత్తయోః సమాయాతస్త్వత్సమీపం జగత్పతే । త్రాహి మాం వాసుదేవాద్య భయత్రస్తం విచేతనమ్
భయంతో మేమిద్దరం నీ దగ్గరికి వచ్చాము, జగత్పతీ! వాసుదేవా! భయంతో గబ్బలిపోయిన నాకు రక్షణ కల్పించు.
విష్ణురువాచ తిష్ఠాద్య నిర్భయో జాతస్తౌ హనిష్యామ్యహం కిల । యుద్ధాయాజగ్మతుర్మూఢౌ మత్సమీపం గతాయుషౌ
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: "ఇక్కడే ఉండు, ఇక భయపడవద్దు. వారిద్దరినీ నేను తప్పకుండా సంహరిస్తాను. ఆ మూర్ఖులు యుద్ధానికి, ఆయుష్షు ముగిసిపోయి, నా దగ్గరకు వచ్చారు."
సూత ఉవాచ ఏవం వదతి దేవేశే దానవౌ తౌ మహాబలౌ । విచిన్వానావజం చోభౌ సంప్రాప్తౌ మదగర్వితౌ
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతాధిపతి ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ ఇద్దరు మహాబలవంతులు, గర్వంతో మత్తులో, అజన్ముడైన బ్రహ్మను వెతుకుతూ అక్కడికి వచ్చారు.
నిరాధారౌ జలే తత్ర సంస్థితౌ విగతజ్వరౌ । తావూచతుర్మదోన్మత్తౌ బ్రహ్మాణం మునిసత్తమాః
నీటిలో ఆధారం లేకుండా నిలబడి, బాధలు లేకుండా, మదంతో మత్తెక్కిన ఆ ఇద్దరు బ్రహ్మను ఇలా అడిగారు, మునిశ్రేష్ఠులారా!
పలాయిత్వా సమాయాతః సన్నిధావస్య కిం తతః । యుద్ధం కురు హనిష్యావః పశ్యతోఽస్యైవ సన్నిధౌ
పారిపోయి వచ్చావు, అతని సమీపంలో ఉన్నావు, అంతేనా? యుద్ధం చేయి! అతని ఎదుటే మేము నిన్ను సంహరిస్తాము.
పశ్చాదేనం హనిష్యావః సర్పభోగోపరిస్థితమ్ । త్వమద్య కురు సంగ్రామం దాసోఽస్మీతి చ వా వద
తర్వాత ఆ పాము పై కూర్చున్న వానిని కూడా మేము సంహరిస్తాము. నువ్వు ఈ రోజు యుద్ధం చేయి, లేకపోతే మేము చెప్పినట్టు దాసుడినని ఒప్పుకో.
సూత ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం విష్ణుస్తావువాచ జనార్దనః । కురుతం సమరం కామం మయా దానవపుఙ్గవౌ
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మాటలు విని జనార్దనుడు అయిన విష్ణువు ఆ దానవశ్రేష్ఠులకు ఇలా అన్నాడు: "మీ ఇష్టానుసారం నాతో యుద్ధం చేయండి."
హరిష్యామి మదం చాహం యువయోర్మత్తయోః కిల । ఆగచ్ఛతం మహాభాగౌ శ్రద్ధా చేద్వాం మహాబలౌ
మీ మదాన్ని నేను పోగొడతాను. మహాబలవంతులారా! ధైర్యం ఉంటే ముందుకు రండి.
సూత ఉవాచ శ్రుత్వా తద్వచనం చోభౌ క్రోధవ్యాకులలోచనౌ । నిరాధారౌ జలస్థౌ చ యుద్ధోద్యుక్తౌ బభూవతుః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మాటలు విని, ఇద్దరి కన్నులు కోపంతో ఎర్రబడ్డాయి. నీటిలో ఆధారం లేకుండా, యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
మధుశ్చ కుపితస్తత్ర హరిణా సహ సంయుగమ్ । కర్తుం ప్రచలితస్తూర్ణం కైటభస్తు తథా స్థితః
అక్కడ మధువు కోపంతో హరితో యుద్ధానికి వేగంగా దూసుకెళ్లాడు. కైటభుడు కూడా సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు.
బాహుయుద్ధం తయోరాసీన్మల్లయోరివ మత్తయోః । శ్రాన్తే మధౌ కైటభస్తు సంగ్రామమకరోత్తదా
ఆ ఇద్దరు మత్తులో ఉన్న మల్లయోధుల్లా బాహుయుద్ధం చేశారు. మధువు అలసిపోయినప్పుడు, కైటభుడు యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు.
పునర్మధుః కైటభశ్చ యుయుధాతే పునః పునః । బాహుయుద్ధేన రాగాన్ధౌ విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా
మధువు, కైటభుడు మళ్లీ మళ్లీ విష్ణువుతో బాహుయుద్ధం చేశారు. రాగంతో మత్తెక్కి పోయారు.
ప్రేక్షకస్తు తదా బ్రహ్మా దేవీ చైవాన్తరిక్షగా । న మమ్లతుస్తదా తౌ తు విష్ణుస్తు గ్లానిమాప్తవాన్
బ్రహ్మ, ఆకాశంలో ఉన్న దేవీ వీరి యుద్ధాన్ని చూస్తూ అలసిపోలేదు. కానీ విష్ణువు అలసిపోయాడు, వారిద్దరూ మాత్రం అలసిపోలేదు.
పఞ్చవర్షసహస్రాణి యదా జాతాని యుద్ధ్యతా । హరిణా చిన్తితం తత్ర కారణం మరణే తయోః
ఐదు వేల సంవత్సరాలు యుద్ధం జరిగిన తరువాత, హరి ఆ ఇద్దరి మరణానికి కారణం ఏమిటో ఆలోచించాడు.
పఞ్చవర్షసహస్రాణి మయా యుద్ధం కృతం కిల । న శ్రాన్తౌ దానవౌ ఘోరౌ శ్రాన్తోఽహం చైతదద్భుతమ్
ఐదు వేల సంవత్సరాలు యుద్ధం చేశాను. ఈ భయంకరమైన దానవులు మాత్రం అలసిపోలేదు. నేను మాత్రం బాగా అలసిపోయాను. ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యం.
క్వ గతం మే బలం శౌర్యం కస్మాచ్చేమావనామయౌ । కిమత్ర కారణం చిన్త్యం విచార్య మనసా త్విహ
నా బలం, పరాక్రమం ఎక్కడికి పోయింది? వీరిద్దరూ ఎందుకు బలహీనపడటం లేదు? దీనికి కారణం ఏమిటో మనసులో ఆలోచించాలి.
ఇతి చిన్తాపరం దృష్ట్వా హరిం హర్షపరావుభౌ । ఊచతుస్తౌ మదోన్మత్తౌ మేఘమమ్భీరనిఃస్వనౌ
హరి ఇలా ఆలోచనలో మునిగిపోయినప్పుడు, మదంతో మత్తెక్కిన వారిద్దరూ, మేఘాలా గంభీరమైన స్వరంతో ఇలా మాట్లాడారు.
తవ నోచేద్బలం విష్ణో యది శ్రాన్తోఽసి యుద్ధతః । బ్రూహి దాసోఽస్మి వాం నూనం కృత్వా శిరసి చాఞ్జలిమ్
విష్ణువా! నీకు బలం సరిపోవడం లేదంటే, యుద్ధం చేసి అలసిపోయినట్లయితే, 'నేను మీకు దాసుడిని' అని చేతులు జోడించి తలపై పెట్టి చెప్పు.
న చేద్యుద్ధం కురుష్వాద్య సమర్థోఽసి మహామతే । హత్వా త్వాం నిహనిష్యావః పురుషం చ చతుర్ముఖమ్
ఓ మహామతి, నువ్వు ఈ రోజు యుద్ధానికి సిద్ధంగా లేకపోతే, మేము ముందుగా నిన్ను సంహరించి, ఆ తరువాత నాలుగు ముఖాలవాడిని కూడా చంపుతాము.
సూత ఉవాచ శ్రుత్వా తద్భాషితం విష్ణుస్తయోస్తస్మిన్మహోదధౌ । ఉవాచ వచనం శ్లక్ష్ణం సామపూర్వం మహామనాః
సూతుడు చెప్పెను — వారి మాటలు ఆ మహాసముద్రంలో వినిన విష్ణువు, గొప్ప మనస్సుతో, ముందుగా శాంతియుతంగా మృదువైన మాటలు పలికెను.
హరిరువాచ శ్రాన్తే భీతే త్యక్తశస్త్రే పతితే బాలకే తథా । ప్రహరన్తి న వీరాస్తే ధర్మ ఏష సనాతనః
హరి పలికెను — అలసిపోయినవారిని, భయపడినవారిని, ఆయుధం లేకపోయినవారిని, పడిపోయినవారిని, చిన్న పిల్లలను సత్యవంతులు కొట్టరు; ఇదే శాశ్వత ధర్మం.
పఞ్చవర్షసహస్రాణి కృతం యుద్ధం మయా త్విహ । ఏకోఽహం భ్రాతరౌ వాం చ బలినౌ సదృశౌ తథా
ఈయెడవూ ఐదు వేల సంవత్సరాలు నేను యుద్ధం చేశాను; నేను ఒక్కడినే, మీరు ఇద్దరు సోదరులు, బలవంతులు, నాకూ సమానులే.
కృతం విశ్రమణం మధ్యే యువాభ్యాం చ పునః పునః । తథా విశ్రమణం కృత్వా యుధ్యేఽహం నాత్ర సంశయః
మీరు ఇద్దరూ యుద్ధమధ్యలో ఎన్నోసార్లు విశ్రాంతి తీసుకున్నారు; అలాగే, నేను కూడా విశ్రాంతి తీసుకుని మళ్లీ యుద్ధం చేస్తాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తిష్ఠతం హి యువాం తావద్బలవన్తౌ మదోత్కటౌ । విశ్రమ్యాహం కరిష్యామి యుద్ధం వా న్యాయమార్గతః
మీరు ఇద్దరూ బలవంతులుగా, అహంకారంతో నిలబడి ఉన్నప్పుడు, నేను విశ్రాంతి తీసుకుంటాను; ఆ తరువాత న్యాయమార్గంలో యుద్ధం చేస్తాను.
సూత ఉవాచ ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య విశ్రబ్ధౌ దానవోత్తమౌ । సంస్థితౌ దూరతస్తత్ర సంగ్రామే కృతనిశ్చయౌ
సూతుడు చెప్పెను — ఆయన మాటలు విని, ఆ ఇద్దరు గొప్ప దానవులు ధైర్యంగా, యుద్ధరంగంలో దూరంగా నిలబడి, నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
అతిదూరే చ తౌ దృష్ట్వా వాసుదేవశ్చతుర్భుజః । దధ్యౌ చ మనసా తత్ర కారణం మరణే తయోః
వారు చాలా దూరంలో నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూసి, నాలుగు చేతుల వాసుదేవుడు, వారి మరణానికి కారణం ఏమిటో మనసులో ఆలోచించెను.
చిన్తనాజ్జ్ఞానముత్పన్నం దేవీదత్తవరావుభౌ । కామం వాఞ్ఛితమరణౌ న మమ్లతురతస్త్విమౌ
ఆలోచన వల్ల జ్ఞానం కలిగింది — వారిద్దరికీ దేవి వరమిచ్చింది; వారు తాము కోరుకున్నపుడు మరణించాలనుకున్నారు, అందుకే వీరికి బలహీనత రాలేదు.
వృథా మయా కృతం యుద్ధం శ్రమోఽయం మే వృథా గతః । కరోమి చ కథం యుద్ధమేవం జ్ఞాత్వా వినిశ్చయమ్
నాకు వృథాగా యుద్ధం జరిగింది; నా శ్రమ వృథా అయింది. ఇది నిశ్చయంగా తెలిసిన తరువాత, ఇక నేను యుద్ధం ఎలా చేయగలను?
అకృతే చ తథా యుద్ధే కథమేతౌ గమిష్యతః । వినాశం దుఃఖదౌ నిత్యం దానవౌ వరదర్పితౌ
యుద్ధం జరగకపోతే, ఈ వరంతో గర్వపడే ఇద్దరు దానవులు ఎప్పుడు నాశనమవుతారు? ఆ నాశనం లేకుండా వీరికి బాధ ఎలా కలుగుతుంది?
భగవత్యా వరో దత్తస్తయా సోఽపి చ దుర్ఘటః । మరణం చేచ్ఛయా కామం దుఃఖితోఽపి న వాఞ్ఛతి
భగవతి ఇచ్చిన వరం నిజంగా సాధించడానికి చాలా కష్టం; ఎవరికైనా మరణం కావాలన్నా, బాధ లేకపోతే కోరడు.