ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯਨੁਕ੍ਤਾਂ ਚ ਦੇਵੀਂ ਪਤਿਦ੍ਰੁਹਾਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੇਵਯਿਤ੍ਵਾ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਕੁष੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਂ ਸਂਯਮਿਨੀਂ ਪ੍ਰਯਾਹਿ ॥ ੩,੨੮.

ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਕੁਸ਼ਟ, ਭਗੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ ਸੰਯਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵੋਗੇ।

ਤਦਾ ਕੁਦੇਵੀ ਕੁਤ੍ਰ ਗਤਾ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ ਹ੍ਯਤਃ ਪਤੇ ਤ੍ਵਂ ਨ ਭਜਸ੍ਵ ਦੇਵੀਮ੍ । ਪਤੇ ਭਜ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਵੈष੍ਣਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਾਤ੍ਤਾਰਨ੍ਸੁष੍ਠੁਰੂਪਾਨ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਝੂਠੀ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਇਸ ਲਈ, ਪਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਦੇ ਹਨ।

ਸੇਵਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਵਿਹਾਯੈਵ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਮਾਯਾਦੇਵ੍ਯਾ ਭਜਨਾਤ੍ਕਿਂ ਵਦਸ੍ਵ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਦੇਵੀਂ ਹ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਸਾਰੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਜੇਠ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਨੂੰ, ਜੇਠ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮਝ ਕੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੂਤ੍ਰਂ ਗਲਬਦ੍ਧਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਦੁਃਖਂ ਹ੍ਯਨੁਭੂਯਾਃ ਪਤੇ ਤ੍ਵਮ੍ । ਯਦਾ ਪਤੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਾਡ੍ਯਮਾਨੈਃ ਕਸ਼ਾਭਿਃ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਦੀ ਡੋਰ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਖ ਸਹੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਆਪਣੀਆਂ ਫਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਭੋਗੇਗਾ।

ਤਦਾ ਹ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਤੇऽਸਾਵਤੋ ਮੂਲਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ । ਪਤੇ ਭਜ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਾਯੁਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਚਾਸ਼੍ਰਯੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਕਨ੍ਦਂ ਚ ਮੂਢ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਅਸਮਤ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮੂਲ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ। ਪਿਆਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਤੇ ਸੁਖਮ ਸਕੰਦ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰ, ਮੂਰਖ।

ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਨਵਨੀਤਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਦੁਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਪਤੇ ਹਿ । ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੂਤ੍ਰਂ ਗਲਬਦ੍ਧਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਇਹੈਵ ਦੁਃਖਾਨ੍ਯਨੁਭੂਯਾਃ ਪਤੇ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ ਦੇ ਉਚਿੱਠ ਭਾਵ ਨਾਲ ਖਾ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਡੋਰ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਇਥੇ ਹੀ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਭੋਗੇਗਾ, ਪਿਆਰੇ।

ਯਦਾ ਪਤੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਾਡ੍ਯਮਾਨਃ ਕਸ਼ਾਭਿਃ । ਤਦਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਤੇऽਸਾਵਤੋ ਮੂਲਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਫਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਕੰਦ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮੂਲ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ।

ਦੀਪਸ੍ਤਂਭਂ ਦਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪਤੇ ਤ੍ਵਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗਲੇ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਤਦਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਦੀਪਸ੍ਤਂਭੈਸ੍ਤਾਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਦੀਵਾ-ਸਥੰਭ ਬਣਵਾ ਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਡੋਰ ਗਲ ਵਿਚ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਫਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਦੀਵਾ-ਸਥੰਭਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।

ਦੀਪਸ੍ਤਂਭਃ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਦਤੋ ਮੂਲਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਦਿਨੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਗਲੇ ਧਾਰਯ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੀਵਾ-ਸਥੰਭ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮੂਲ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਡੋਰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ।

ਯਦਾ ਪਤੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਧ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਾਡ੍ਯਮਾਨਃ ਕਸ਼ਾਭਿਃ । ਤਦਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਤੇऽਸਾਵਤੋ ਮੂਲਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਫਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮੂਲ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ।

ਵਿਵਾਹਮੌਂਞ੍ਜੀਦਿਵਸੇ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਵਰਾਰਾਰ੍ਤਿਕਂ ਕਾਂਸ੍ਯਪਾਤ੍ਰੇ ਨਿਧਾਯ ਕृਤ੍ਵਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਉਦਉਦੈਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੌੰਜੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਗੰਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਦੀਵਾ ਕੰਸੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਦੀ ਹੈ।

ਤਥੈਵ ਦष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਂ ਸੁਨਰ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮਾਦਰੇਣ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਡ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਚੁਮੰਡਾ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਚਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਫਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।

ਤਵ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕੁਲਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ਪਲਾਯਿਤਃ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ । ਸ੍ਵਦੇਹਾਨਾਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਣ੍ਠਾਭਰਣੈਰ੍ਵਿਧੁਰਾਣਾਂ ਚ ਕੇਸ਼ੈਃ ॥ ੩,੨੮.

ਤੇਰਾ ਕੁਲ-ਦੇਵਤਾ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਗਲ-ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—

ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਯਮਦੂਤਾ ਬਲਿष੍ਠਾ ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਮੁਸਲੈਰ੍ਭਿਨ੍ਦਿਪਾਲੈਃ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤਾ ਸਾ ਕੇਸ਼ੈਰ੍ਵਿਹੀਨਾ ਲਂਬਕਰ੍ਣਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਖੜੇ ਹਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਸਲਿਆਂ ਤੇ ਭਿੰਡੀਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਸ਼ ਰਹਿਤ, ਲੰਬੇ ਕੰਨ ਵਾਲੀ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਸ੍ਵਵਾਮਹਸ੍ਤੇ ਵੇਣੁਪਾਤ੍ਰਂ ਨਿਧਾਯ ਦੀਪਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਸਵ੍ਯਹਸ੍ਤੇ ਚ ਮੂਢਃ । ਗृਹੇਗृਹੇ ਭੈਕ੍ਸ਼ਚਰ੍ਯਾਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਚੈਵ ਦੇਵੀ ॥ ੩,੨੮.

ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਬਾਂਸ ਦਾ ਬਰਤਨ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੀਵਾ ਫੜ ਕੇ, ਮੂਰਖ, ਘਰ-ਘਰ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—

ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਮੂਢ ਦੀਪੈਃ ਸਹਸ੍ਰੈਰ੍ਦਹ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ । ਨਿਰ੍ਨਾਸਿਕਾ ਰੇਣੁਕਾ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇ ਪਲਾਯਿਤਾ ਕੁਤ੍ਰ ਸਾ ਮੇ ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੂਰਖ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜਦੇ ਹਨ, ਨੱਕ ਰਹਿਤ ਰੇਣੁਕਾ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ।

ਸਦਾ ਮੂਢਂ ਖਡ੍ਗਦੇਵਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਂ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ । ਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਾਨਵਦ੍ਗਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਚੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੂਰਖ, ਖੜਗ-ਦੇਵ ਦੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤ ਵਾਂਗ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭੌਂਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ । ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਭਕ੍ਤਵਰ੍ਯਂ ਵਿਹਾਯ ਤਦਾ ਦੇਵਃ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਤ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਭਗਤ-ਵਰਿਆ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸ ਪਾਰ੍ਥਕ੍ਯਾਦ੍ਭੀਮਸੇਨਪ੍ਰਤੀਕਂ ਪਞ੍ਚਾਮृਤੈਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ । ਸੁਵ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਚਾਨ੍ਨਕੌਪੀਨਮੇਵ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੂਢਸ੍ਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਸ੍ਵਗੇਹੇ ॥ ੩,੨੮.

ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਚ ਮੂਢਃ । ਭੀਮਃ ਸ ਵੈ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਦਤੋ ਮੂਲਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਂ ਭਜਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਮੂਰਖ, ਭੀਮ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮੂਲ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ।

ਮਹਾਦੇਵਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਹਰੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ । ਯਦਾ ਗृਹਂ ਦਹ੍ਯਤੇ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਤੁ ਤਦਾ ਹਰਃ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਤ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, 'ਹਰੀ' ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਘਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰਾ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸ਼ਾਕਂਭਰੀਦਿਵਸੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਾਕਂਭਰੀ ਸਾ ਚ ਦੇਵੀ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ । ਪਲਾਯਿਤਾ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਵਦਸ੍ਵ ਕੁਲਾਲਦੇਵਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ॥ ੩,੨੮.

ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੁਲਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਈ?

ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਵੈ ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਂਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ । ਸਂਹਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼ਣਧਾਰੈਃ ਕੁਠਾਰੈਃ ਕੁਲਾਲਦੇਵਂ ਚ ਸੁਦਂष੍ਟ੍ਰਨੇਤ੍ਰਮ੍ । ਵਿਹਾਯ ਵੈ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤੋਭੂਨ੍ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇऽਨ੍ਵੇषਣਾਚ੍ਚਾਪਿ ਕੇਨ ॥ ੩,੨੮.

ਉਸ ਨੇ ਕਪਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਲਾਲ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੰਦ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੌਣ ਲੱਭਣ ਆਇਆ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

ਯਦਾ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਮृਨ੍ਮਯੀਂ ਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਸ੍ਵਗੇਹੇ । ਤਦਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਨਹ੍ਯਮਾਨੇ ਨਾਗਪਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਂਹ ਲਿਆ ਤੇ ਰੋਕਿਆ।

ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਵਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਹਾਯ ਨਾਗਃ ਪਲਾਯਿਤਃ ਕੁਤ੍ਰ ਵੈ ਸਂਵਦ ਤ੍ਵਮ੍ । ਦੂਰ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰੈਰ੍ਮੋਦਕੈਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਯਕਂ ਪਞ੍ਚਖਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥੈਵ ॥ ੩,੨੮.

ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸੱਪ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ? ਦੱਸ। ਦੂਰਵਾ ਦੇ ਅੰਕੁਰ, ਮੋਦਕ ਤੇ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਵਿਨਾਇਕ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਐਸਾ ਹੀ।

ਸਂਤਿष੍ਠਂਮਾਨੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਤਾਡ੍ਯਮਾਨੇ ਤਪ੍ਤਦਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਮੂਢ । ਦਨ੍ਤਂ ਵਿਹਾਯੈਵ ਚ ਵਿਘ੍ਨਰਾਜਃ ਪਲਾਯਿਤਃ ਕੁਤ੍ਰ ਮੇ ਤਂ ਵਦਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੮.

ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪਦੇ ਸੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਘਨ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਵਿਵਾਹਕਾਲੇ ਪਿष੍ਟਦੇਵੀਂ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋ ਗृਹੇ ਸ੍ਵੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋ ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਸ ਮੂਢਃ ॥ ੩,੨੮.

ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੀਠ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਵਿष੍ਠਾਦੇਵੀ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਭਕ੍ਤਂ ਵਿਹਾਯ ਸਾ ਕੁਤ੍ਰ ਪਲਾਯਿਤਾਭੂਤ੍ । ਵਿਵਾਹਕਾਲੇ ਰਜਕਸ੍ਯ ਗੇਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਮੂਢਃ ॥ ੩,੨੮.

ਵਿਸ਼ਠਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜੀ? ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਧੋਬੀ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ।

ਯਸ੍ਤਂਭਸੂਤ੍ਰਂ ਕਲਸ਼ੇ ਪਰੀਤ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋ ਗृਹੇ ਸ੍ਵੇ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਯਮਦੂਤਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤਂਭਸੂਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਮੁਖੇ ਨਿਧਾਯ ॥ ੩,੨੮.

ਕਲਸ਼ ਤੇ ਤੰਬੇ ਦਾ ਸੂਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਨੇ ਉਹ ਤੰਬੇ ਦਾ ਸੂਤਰ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।