లక్ష్మణాయాం పఞ్చ దోషాః శిరోగుల్ఫాదికం వినా । నాభ్యాధిక్యే సహైవాష్టౌ దోషాః సంత్యతివాహికే
లక్ష్మణుడిలో తల లేదా మోకాళ్ళు ఎక్కువగా ఉండడాన్ని తప్పించి ఐదు లోపాలు ఉంటాయి. నాభి భాగంలో ఎక్కువగా ఉంటే, భారాన్ని మోయువారిలో ఎనిమిది లోపాలు ఉంటాయి.
జఙ్ఘాధిక్యే సహైవాష్టౌ దోషాః శచ్యాః సదా స్మృతాః । ఏవమేవ హి దోషాశ్చాప్యూహనీయాః ఖగేశ్వర
శచీదేవిలో కాలి మడమ భాగం ఎక్కువగా ఉంటే ఎప్పుడూ ఎనిమిది లోపాలు ఉంటాయని చెబుతారు. పక్షిరాజా, ఇదే విధంగా ఇతరులలో కూడా లోపాలు ఊహించాలి.
దుర్లక్షణైః సదా వీన్ద్ర సంశ్రుతైస్తత్త్వవిద్భవేత్ । మహోదరో లంబనాభిరీషామాత్రోగ్రదంష్ట్రకః
పక్షిరాజా, తత్త్వాన్ని తెలిసినవారు చెప్పినట్లు, గుర్తించడానికి కష్టమైన లక్షణాలు ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి. అవి: పెద్ద పొట్ట, వేలాడే నాభి, చిన్న శరీరం, భయంకరమైన పళ్ళు.
అన్ధకూపగభీరాక్షో లంబకర్ణౌష్ఠనాసికః । లంబగుల్ఫో వక్రపాదః కునఖీ శ్యావదన్తకః
చీకటి బావిలా లోతైన కళ్ళు, వేలాడే చెవులు, పెదాలు, ముక్కు; వేలాడే మోకాళ్ళు, వంకరగా ఉన్న కాళ్లు, వక్రమైన నఖాలు, నలుపు పళ్ళు.
దీర్ఘజఙ్ఘో దీర్ఘశిశ్నస్త్వేకాణ్డశ్చైకనాసికః । రక్తశ్మశ్రూ రక్తరోమా వక్రాస్యః సంప్రకీర్తితః
పొడవైన మడమలు, పొడవైన లింగం, ఒక వృషణం, ఒక ముక్కు రంధ్రం; ఎర్ర గడ్డ, ఎర్ర జుట్టు, వంకర నోరు అని చెబుతారు.
దగ్ధపర్వతసంకాశో రక్తపృష్ఠః కలిః స్మృతః । అలోమాంసోఽలోమశిరా రక్తగణ్డకపోలకః
కాలి అనే వాడు కాలిన కొండలా కనిపిస్తాడు, వెనుక భాగం ఎర్రగా ఉంటుంది; ముడుతల మాంసం, తలపై వెంట్రుకలు లేవు, ఎర్రగా ఉన్న చెంపలు.
లలాటే పాణ్డుతా నిత్యం వామస్కన్ధే కరే ఖగ । క్రూరదృష్టిర్దృష్టిపాదస్తథా వై ఘర్ఘరస్వరః
పక్షిరాజా, నిత్యం నుదిటిపై, ఎడమ భుజం, చేతిలో పాండురంగం ఉంటుంది; క్రూరమైన చూపు, కాళ్లతో చూస్తాడు, గట్టిగా ఉండే స్వరం.
అత్యాశీ చాతిపానశ్చ స్తనౌ శుష్కఫలోపమౌ । ఊరౌ నవాఞ్జికారోమః తథా పృష్ఠే చ మస్తకే
అతి తినడం, ఎక్కువగా తాగడం, ఎండిన పండ్లలా ఉన్న వక్షోజాలు; తొడలపై కొత్త వెంట్రుకలు, అలాగే వెనుక భాగంలో, తలపై కూడా ఉంటాయి.
లలాటే త్రీణి దీర్ఘే తు సమే ద్వౌ సంప్రకీర్తితౌ । సర్పాకారస్తు యో మత్స్యస్తస్య శిశ్నే ప్రకీర్తితః
నుదిటిపై మూడు పొడవైన గీతలు ఉంటే, సమంగా ఉంటే రెండు గీతలు ఉంటాయని చెబుతారు. సర్పాకారంలో ఉన్న చేప లింగ భాగంలో ఉంటుందని అంటారు.
పాదత్రాణోపమో మత్స్యో రసనాగ్రే ప్రకీర్తితః । శిశ్నాకారశ్చ యో మత్స్యో గుదే తస్య ప్రశస్యతే
పాదరక్షలా ఉన్న చేప నాలుక చివర భాగంలో ఉంటుందని చెబుతారు. లింగాకారంలో ఉన్న చేప గుద్ద భాగంలో ఉంటే అది శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది.
వృశ్చికాకారమత్స్యస్తు పదోస్తస్య ప్రశస్యతే । శ్వాకారశ్చాపి మత్స్యో వై ముఖే తస్య ప్రకీర్తితః
వృష్చిక రూపంలో ఉన్న చేప పాదంలో ఉంటే అది శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది. కుక్క ఆకారంలో ఉన్న చేప నోటిలో ఉంటుందని అంటారు.
హస్తే తు బహురేఖాః స్యుర్లోమ నాసాపుటే స్మృతమ్ । అతిదీర్ఘం తు చాఙ్గుష్ఠం కనిష్ఠం చాతిదీర్ఘకమ్
చేతిలో అనేక గీతలు ఉండవచ్చు; ముక్కు రంధ్రాల్లో వెంట్రుకలు ఉంటాయని చెబుతారు. అంగుళి చాలా పొడవుగా ఉంటుంది, చిన్నవేలి కూడా చాలా పొడవుగా ఉంటుంది.
దుర్లక్షణం త్వేవమాది కలావస్తి హ్యనేకశః । సులక్షణాన్యనేకాని మయి సంతి ఖగేశ్వర
ఇలా కలియుగంలో అనేకరకాలుగా గుర్తించడానికి కష్టమైన లక్షణాలు ఉంటాయి. పక్షిరాజా, నాలో కూడా అనేక శుభ లక్షణాలు ఉన్నాయి.
ద్వాత్రింశల్లక్షణం విష్ణోర్బ్రహ్మాద్యాపేక్షయైవ తత్ । సహాభిప్రాయ గర్భేణ బ్రహ్మణోక్తం తవ ప్రభో
విష్ణువు యొక్క ముప్పై రెండు లక్షణాలు బ్రహ్మ మొదలైనవారితో పోల్చి చెప్పబడ్డాయి. ఉద్దేశంతో, గర్భంలో బ్రహ్మ నీకు చెప్పినవే, ప్రభూ.
బ్రహ్మోక్తస్య మయోక్తస్య విరోధో నాస్తి సత్తమ । మయోక్తస్యైవ స వ్యాసః కంబుగ్రీవః ప్రదర్శ్యతే
బ్రహ్మ చెప్పినదానికి, నేను చెప్పినదానికి ఎలాంటి వ్యతిరేకత లేదు, ఉత్తముడా. నేను వివరించిన వ్యాసుడు శంఖాకార మెడ కలవాడే.
రక్తాధరం రక్త తాలు చైకీకృత్య మయోదితమ్ । అతో విరోధో నాస్త్యేవ తథా జ్ఞానాత్ప్రతీయతే
ఎర్ర పెదాలు, ఎర్ర తాళువు — నేను చెప్పినట్లు రెండూ కలిసే ఉంటాయి. అందువల్ల వ్యతిరేకత ఏమాత్రం లేదు, ఇది జ్ఞానంతో గ్రహించవచ్చు.
సప్తాధికైర్వింశతిలక్షణైస్తు సమాయుతా యాః స్త్రియో లక్ష్మణాద్యాః
లక్ష్మణాదులు వంటి ఆడవారికి ఇరవైయేడు ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉంటాయి.
భగే నేత్రే చ హస్తే చ స్తనే కుక్షౌ తథైవ చ । భారత్యపేక్షయా పఞ్చభిర్న్యూనా త్వస్తి లక్షణైః
భాగంలో, కళ్లలో, చేతుల్లో, వక్షస్సులో, పొట్టలో కూడా లక్షణాలు ఉంటాయి. భారతి తో పోలిస్తే ఐదు తక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి.
న రుద్రవన్న చాన్యాని లక్షణాని ఖగేశ్వర । షడ్వింశత్యా లక్షణైశ్చాపి యుక్తా వారుణ్యాః షడ్లక్షణైశ్చైవ హీనా
రుద్రునికి ఉన్న లక్షణాలు లేదా ఇతర లక్షణాలు ఇక్కడ లేవు, పక్షిరాజా. వారుణికి ఇరవై ఆరు లక్షణాలు ఉండి, ఆరు తక్కువగా ఉంటాయి.
కర్ణే కుక్షౌ నాసికాకేశపాశే గుల్ఫే భగే కిఞ్చిదాధిక్యమస్తి । ఇన్ద్రో యుక్తః పఞ్చవింశత్యా ఖగేన్ద్ర సదా హీనో లక్షణైః సప్తసంఖ్యైః
చెవిలో, పొట్టలో, ముక్కులో, జుట్టులో, మడమలో, భాగంలో కొద్దిగా ఎక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి. ఇంద్రుడికి ఇరవై అయిదు లక్షణాలు ఉంటాయి, పక్షిరాజా, ఆయనకు ఎప్పుడూ ఏడు తక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి.
హస్తే పాదే ఉదరే కర్ణయోశ్చ శిశ్నే గుల్ఫే త్వధరోష్ఠేధికం చ । చతుర్వింశత్యా లక్షణైశ్చాపి యుక్తో నాస్తిక్యవాయుస్తద్వదేవాష్టభిశ్చ
చేతిలో, కాలిలో, పొట్టలో, చెవుల్లో, లింగంలో, మడమలో, క్రింది పెదవిలో ఎక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి. నాస్తిక వాయువుకు ఇరవై నాలుగు లక్షణాలు ఉంటాయి, అలాగే ఎనిమిది తక్కువగా ఉంటాయి.
నాభ్యాం గుల్ఫే హనురర్ఙ్ఘ్యోశ్చ స్కన్ధే ద్విజే నేత్రే త్వధరోష్ఠేధికం చ । త్రయోవింశత్యా లక్షణైశ్చాపి యుక్తా శచీ తథా నవదోషైశ్చ యుక్తా
నాభిలో, మడమలో, దవడలో, తొడల్లో, భుజంలో, పళ్లలో, కళ్లలో, క్రింది పెదవిలో ఎక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి. శచికి ఇరవై మూడు లక్షణాలు ఉంటాయి, అలాగే తొమ్మిది దోషాలు కూడా ఉంటాయి.
భగే కేశే హ్యధరోష్ఠే చ కర్ణే జఙ్ఘే గణ్డే వక్షసి గుల్ఫయోశ్చ । తథోత్తరోష్ఠే కిఞ్చిదాధిక్యమస్తి ఏవం విజానీహి ఖగేన్ద్రసత్తమ
భాగంలో, జుట్టులో, క్రింది పెదవిలో, చెవిలో, మోకాళ్లో, చెంపలో, ఛాతీలో, మడమల్లో, పై పెదవిలో కొద్దిగా ఎక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి. ఇదే విధంగా తెలుసుకో, పక్షిరాజా.
ద్వావింశత్యా లక్షణైః సంయుతస్తు దశభిర్దేషైః ప్రవహో నామ వాయుః । తథాఙ్గుష్ఠే కిఞ్చిదాధిక్యమస్తి వింశత్యేకాదశభిర్దేషతోర్కః
ప్రవహ అనే వాయువుకు ఇరవై రెండు లక్షణాలు, పది దోషాలు ఉంటాయి. అలాగే బొటనవేలిలో కొద్దిగా ఎక్కువ లక్షణం ఉంటుంది. సూర్యునికి ముప్పై ఒకటి దోషాలు ఉంటాయి.
తద్వింశత్యా లక్షణైః సంయుతస్తు తదా దోషేర్ద్వాదశభిశ్చ యుక్తః । ఏకోనవింశత్యా లక్షణైశ్చాపి యుక్తస్త్రయోదశభిస్తదభావైర్యుతోగ్నిః
ఆయనకు ఇరవై లక్షణాలు, పన్నెండు దోషాలు ఉంటాయి. అగ్నికి పద్దెనిమిది లక్షణాలు, పదమూడు దోషాలు ఉంటాయి, అలాగే ఆ దోషాలు లేవు.
అష్టాదశభిర్లక్షణైః సంయుతస్తు వైవస్వతస్తదభావైశ్చతుర్దశభిః । మిత్రస్తు సప్తదశభిర్లక్షణైః సంయుతః ఖగ
వైవస్వతుడికి పద్దెనిమిది లక్షణాలు, పద్నాలుగు దోషాలు లేవు. మిత్రుడికి పదిహేడు లక్షణాలు ఉంటాయి, పక్షీ.
సదోషైః పఞ్చదశభిః సంయుక్తో నాత్ర సంశయః । తైశ్చ షోడశభిర్యుక్తో ధనపో నాత్ర సంశయః
ఆయనకు పదిహేను దోషాలు ఉంటాయి — ఇందులో సందేహం లేదు. ఆరు పదహారు దోషాలు ఉంటే, ఆయన ధనపతి — ఇందులో కూడా సందేహం లేదు.
తదభావైః షోడశభిః సంయుక్తః సంప్రకీర్తితః । తైః పఞ్చదశభిశ్చైవ యుక్తోగ్రేజ్యేష్ఠపుత్రకః
ఆయనకు పదహారు దోషాలు లేనివిగా చెప్పబడతారు. పదిహేను ఉంటే, ఆయన పెద్ద కుమారుడు.
తైః సప్తదశభిర్దోషైః సంయుక్తో నాత్ర సంశయః । తైశ్చతుర్దశభిశ్చైవ గఙ్గా సంపరికీర్తితా
ఆయనకు పదిహేడు దోషాలు ఉంటాయి — ఇందులో సందేహం లేదు. పద్నాలుగు దోషాలతో గంగ కూడా చెప్పబడింది.
తథాష్టాదశభిర్దోషైః సంయుతా నాత్ర సంశయః । తైస్త్రయోదశభిశ్చైవ సంయుతో బుధ ఏవ తు
ఆమెకు పద్దెనిమిది దోషాలు ఉంటాయి — ఇందులో సందేహం లేదు. పదమూడు దోషాలు ఉంటే, అది బుధుడే.