एकदा, परमेश्वराने स्वतःला अनेक प्रकारे विभाजित केले—त्याच्या रूपात काळसर आणि तेजस्वी अशा दोन्ही छटा होत्या. या विभाजनातून, लक्ष्मीपासून सुरू होणारी आणि संपूर्ण विश्वात व्यापून राहणारी सार्वभौम देवी प्रकट झाली. महादेवाच्या आज्ञेने ती देवी ब्रह्मदेवाकडे गेली, आणि ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने तिने प्रजापतीसमोर आपली उपस्थिती दाखवली. याच काळात, त्रिशूलधारी रुद्रानेही दक्षाकडून आपला भाग घेतला. हिमालयाच्या कन्या मेना हिच्या पोटी सतीचा जन्म झाला. या सतीचा जन्म सर्व देव, तीनही लोक आणि तिच्या स्वतःच्या कल्याणासाठी झाला. ही सती, शिवा, हिमालयाची कन्या, देव आणि दैत्य दोघांकडूनही पूजली गेली. ऋषी, शंकर किंवा हरि—हे तिघेही सतीला जाणतात, तिची अनुभूती घेतात. ब्रह्मदेवाचा कमळातून झालेला जन्म आणि शंकराची अमाप ऊर्जा या सर्व गोष्टींना साक्षी आहे. पुन्हा एकदा, विष्णूने हरिला वंदन केले. हे सर्व, शिवा—सती, हिमालयाची कन्या—तिच्या विषयी योग्य प्रकारे सांगावे, असे विचारणाऱ्यांना सांगितले गेले. तेव्हा महान योग्याने, आपल्या सर्वोच्च अवस्थेचे ध्यान करून, उत्तर दिले. हे गूढ ज्ञान आहे, जे विशेषतः गुप्त ठेवावे लागते. कारण, जो जीव संसाराच्या अथांग सागरात बुडाला आहे, त्याच्या मुक्तीसाठी हेच एकमेव साधन आहे. ही सर्वोच्च अवस्था, ‘आकाश’ म्हणून ओळखली जाते आणि तिला ‘हिमवती’ असेही म्हणतात. ही देवी एकत्व आणि अनेकत्व या दोन्हीत वास करते आणि ज्ञानस्वरूपाशी ती अत्यंत एकरूप आहे. तिचा प्रकाश, सूर्याच्या तेजाप्रमाणे निर्मळ आणि स्वाभाविक आहे. ती उच्च आणि कनिष्ठ अशा दोन्ही रूपांत, प्रभूच्या सान्निध्यात रमते. ज्ञानी लोक सांगतात की, परमेश्वराला ना कोणते कर्म आहे, ना कोणते साधन. पण ती देवी सर्वकाही आधारभूत असल्याने, पुढील गोष्टी ऐका, हे श्रेष्ठ ऋषींनो! म्हणूनच, परमेश्वराला चार प्रकारची प्रकट रूपे सांगितली जातात. चारही वेदांत, परमेश्वराची ही चार रूपे वर्णिली आहेत. अनंताशी त्याचा संबंध असल्यामुळे, रुद्र हा सर्वोच्च आत्मा मानला गेला आहे. म्हणून, परमेश्वराला काळ, हरि, प्राण आणि महेश्वर असेही म्हटले जाते. वेदज्ञ लोक त्या काळाला अग्नी, हर आणि रुद्र म्हणून गातात. सर्व काही काळाच्या अधीन आहे; काळ कोणाच्याही अधीन नाही. योगी, इतर तत्त्वांमध्ये प्रवेश करताना, काळाच्या सहाय्यानेच करतात. त्या देवीच्या योगे, प्रभू—जो सर्वश्रेष्ठ जादूगार आहे—या जगाचा विस्तार करतो. तो नेहमीच महेश्वराचे विश्वरूप प्रकट करतो. ज्ञानशक्ती, क्रियाशक्ती आणि प्राणशक्ती—या तीन शक्ती आहेत. हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, हे सर्व मायेनेच घडते, आणि ती माया अनादि व अनंत आहे. जादूगार, सर्वशक्तींचा स्वामी, काळ, काळाचा निर्माता आणि सर्वांचा अधिपती—हा एकच आहे. काळ हे विश्व स्थापन करतो; हे जग काळावर अवलंबून आहे. अनंत, सर्वांचा स्वामी, शंभू—जो स्वतः काळ आहे—याच्यामध्ये एक अद्वितीय, सर्वव्यापी, अनंत, निरुपाधी, मंगल अशी शिवशक्ती आहे. इतर सर्व शक्ती, सामर्थ्याने युक्त असलेल्या, त्या सर्वोच्च शक्तीपासूनच उत्पन्न होतात. जे योगी सत्याचे चिंतन करतात, त्यांना या शक्तींमध्ये कोणताही भेद दिसत नाही. तरीही, ब्रह्मज्ञानात पारंगत असलेले पुराणकार या भेदाचे विवेचन करतात. परमेश्वर, जो भोगकर्ता आहे, त्याला कपर्दिन—नीललोहित—असेही म्हणतात.